کتاب همه‌ی نام‌ها

ساراماگو یک‌سال قبل از دریافت جایزه نوبل، یعنی در سال ۱۹۹۷ م. رمان «همهٔ نام‌ها» را نوشت. او در این رمان به‌توضیح فلسفی مرز میان مرگ و زندگی می‌پردازد؛ مرزی که بسیار نزدیک است و می‌توان آن را در بایگانی یک ادارهٔ ثبت محقر و سنتی دید. در قسمت جلو، روزمره و روشن اداره داستان ساراماگو، مدارک و مشخصات زنده‌گان و در قسمت عقب و تاریک آن، مدارک و سوابق مرده‌گان نگهداری می‌شود. به‌نظر می‌رسد ادارهٔ ثبت، نمادی اسطوره‌وار از دنیای انسان‌ها است که در آن نوعی انضباط و ناشناختگی نزدیک به دنیای کافکا حاکم است. هر روز افراد جدیدی در آن ثبت می‌شوند و پرونده افرادی در بخش زنده‌گان به بخش مرده‌گان منتقل می‌شود.در این رمان، ساراماگو از تاریکی و ناشناخته‌بودن دنیای مرده‌گان به شکلی نمادین حرف می‌زند.کارمند سادهٔ ادارهٔ ثبت که قهرمان این داستان و هم‌نام با نویسندهٔ کتاب است، باید برای دستیابی به اطلاعاتی درمورد مرده‌گان با یک ریسمان خود را به نمادی از دنیای زنده‌گان (میز جناب رییس) ببندد و بعد در تاریکی بایگانی مرده‌گان گام بگذارد تا در آن قسمت، گم نشود. ساراماگو در این رمان، نقش اتفاق و تصادف را در زندگی انسان‌ها بسیار بالا می‌داند؛ به‌طوری‌که یک تصادف ساده می‌تواند زندگی انسانی را به‌طور کلی دگرگون کند؛ همان‌گونه که با خواندن این رمان خواهید دید چه‌گونه زندگی یک کارمند سادهٔ ادارهٔ ثبت با رویداد یک اتفاق ساده متحول شده و مسیر زندگی‌اش تغییر می‌یابد.در رمان‌های ساراماگو نباید از مقولهٔ عشق غافل ماند. گرچه عشق ساراماگو در نهایت تبدیل به یک عشق فلسفی می‌شود؛ اما در تمام رمان‌های او مشهود است و این رمان هم از آن مستثنی نیست. ساراماگو معتقد است که «نام»، مانند مرزهای جغرافیایی و تفاوت‌های نژادی، عامل تقویت کننده‌ای برای گسترش تبعیض‌های برتری‌طلبانه است؛ بنابراین در آثارش به‌ویژه این کتاب با بی‌اهمیت نشان دادن «نام» در زندگی روزمره، بر عقیده‌اش پافشاری می‌کند.«همه نام‌ها» هم مانند دیگر نوشته‌های ساراماگو اثری جذاب است و بی‌شک برای علاقه‌مندان به رمان‌های ساراماگو یک اثر به‌یادماندی خواهد بود.