کتاب آدم کش

کتاب آدم‌کش نوشته‌ی پاتریشیا های‌اسمیت با ترجمه‌ی پرویز شهدی داستانی جنایی‌ـ‌روان‌شناختی است که نشر به‌سخن آن را منتشر کرده است. این کتاب با یک پیشگفتار نسبتاً مفصل از «گزارنده» آغاز می‌شود که در آن تحول داستان‌های پلیسی از الگوی کلاسیک «پازل و کارآگاه» تا روایت‌های مدرن‌ترِ مبتنی‌بر روان‌شناسی شخصیت‌ها توضیح داده شده است. در همان پیشگفتار نام‌هایی مثل آگاتا کریستی، کنان دویل، سیمنون و داستایفسکی کنار هم می‌آیند تا جایگاه های‌اسمیت در این سنت نشان داده شود؛ نویسنده‌ای که قاتلانش بیش از آنکه صرفاً تبهکار باشند، درگیر عقده‌ها و گره‌های روانی‌اند. آدم‌کش داستانی است درباره‌ی آدم‌هایی که در ظاهر زندگی معمولی دارند اما زیر پوست این زندگی، تنش‌های عاطفی، حسادت، عقده‌های قدیمی و نارضایتی‌های عمیق جریان دارد و به‌تدریج به خشونت و جنایت نزدیک می‌شوند. والتر، وکیل دعاوی، کیمل کتاب‌فروش و کربی بازرس پلیس سه محور اصلی روایت‌اند و در کنار آن‌ها شخصیت‌هایی مثل الی، کلارا و هلن هرکدام بخشی از این شبکه‌ی پیچیده‌ی روابط و سوءظن‌ها را شکل می‌دهند. داستان از یک قتل خونسردانه در حاشیه‌ی جاده و یک زندگی زناشویی پرتنش در شهری آرام شروع می‌شود و کم‌کم خواننده را وارد هزارتویی از تردید، عذاب وجدان، سوءظن و بازی‌های ذهنی می‌کند؛ جایی که تا پایان معلوم نیست چه‌کسی واقعاً قاتل است و چه‌کسی فقط در ذهن دیگران به‌عنوان قاتل ساخته شده. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب آدم کش

کتاب آدم‌کش با پیشگفتار گزارنده آغاز می‌شود و در همان ابتدا چارچوبی برای خواندن داستان‌های پلیسی جدید به‌دست می‌دهد؛ چارچوبی که در آن جنایت فقط معمایی برای حل‌کردن نیست بلکه راهی است برای ورود به دنیای درونی شخصیت‌ها. در این پیشگفتار توضیح داده شده که در داستان‌های کلاسیک، خواننده تا پایان در انتظار کشف نام قاتل می‌ماند اما در روایت‌های جدید، از همان ابتدا قاتل یا دست‌کم مظنون اصلی شناخته شده است و پرسش اصلی به «چرا» و «چگونه» جنایت تبدیل می‌شود. در همین متن مقدماتی، پاتریشیا های‌اسمیت در کنار نویسندگانی قرار می‌گیرد که روان‌شناسی را وارد داستان پلیسی کرده‌اند و نمونه‌هایی از داستایفسکی و هملت برای نشان‌دادن عذاب وجدان، تردید و اعتراف آورده شده است. کتاب آدم‌کش در ادامه در ۱۷ فصل پیش می‌رود و هر فصل بخشی از این شبکه‌ی پیچیده را باز می‌کند. فصل‌ها با صحنه‌هایی پرجزئیات و اغلب روزمره پیش می‌روند: صف خرید بلیت سینما، بوی ناخوشایند سالن، گفت‌وگوی کوتاه با یک آشنا، رانندگی در جاده، توقف اتوبوس در ایستگاهی بین‌راهی، باران روی سقف خودرو، نور قرمز تابلوی داروخانه روی سنگفرش خیس، شام در رستوران ساحلی، میهمانی شلوغ در خانه‌ی بنه‌دیکت و… . در دل همین صحنه‌های عادی، خشونت و جنایت آرام‌آرام وارد می‌شود. در فصل‌های آغازین، قتل زنی چاق در کنار جاده توسط مردی که بعداً می‌فهمیم کیمل است، با جزئیات سرد و دقیق روایت شده و بلافاصله در فصل بعد، والتر و همسرش کلارا در دهکده‌ای آرام و ظاهراً رؤیایی دیده می‌شوند که زیر این ظاهر، اختلاف‌ها و دلخوری‌های عمیق پنهان است. در فصل‌های میانی کتاب آدم‌کش، زندگی والتر و کلارا در بنه‌دیکت، روابطشان با دوستان و همکاران، بحث‌های تکراری درباره‌ی پول، کار، سفر، مهمانی و حتی سگ کوچک‌شان جف، به‌تدریج تصویری از ازدواجی فرسوده و پرتنش می‌سازد. همزمان والتر درگیر نوشتن مجموعه‌ای از مقاله‌ها با عنوان «دوستی‌های ناپسند» است که در آن به روابط ناسالم میان دوستانش نگاه می‌کند و همین نگاه تحلیلی، خواننده را به دیدن الگوهای مشابه در زندگی خودش و اطرافیانش دعوت می‌کند. در فصل‌های بعدی، ورود شخصیت‌هایی مثل پتر، الی، دیک، جان و دیگران، حلقه‌ی روابط را گسترده‌تر می‌کند و نشان می‌دهد چگونه یک قتل در شهری دیگر می‌تواند با زندگی والتر و کلارا گره بخورد و آن‌ها را در معرض سوءظن و فروپاشی قرار دهد.

خلاصه داستان آدم کش

داستان از صحنه‌ای تکان‌دهنده شروع می‌شود: مردی چاق با شلوار گاباردین سورمه‌ای و پیراهن سبز، در صف بلیت سینما ایستاده است. او با بی‌حوصلگی به زن بلیت‌فروش نگاه می‌کند، وارد سالن می‌شود، چند قدمی در تاریکی پیش می‌رود و ناگهان از در خروج اضطراری بیرون می‌زند، سوار شورلت سیاهش می‌شود و به‌دنبال اتوبوسی راه می‌افتد که از نیوآرک به آلبانی می‌رود. در نخستین ایستگاه بین‌راهی، وقتی زن مسافر از اتوبوس پیاده می‌شود، مرد او را به بهانه‌ی صحبت خصوصی به میان بوته‌های کنار جاده می‌کشاند و در صحنه‌ای خشن و بی‌رحم، با مشت، خفگی و در نهایت چاقو او را می‌کشد. این قتل برای خود مرد نوعی «اجرای عدالت» و انتقام از سال‌ها تحقیر و ملال است و همین احساس، از همان ابتدا بُعد روانی جنایت را برجسته می‌کند. چند صفحه بعد، روایت به والتر استک‌هوس می‌رسد؛ وکیلی جوان که در خودرویی پارک‌شده در دهکده‌ی والدو پوینت نشسته و روزنامه می‌خواند. او در خبرها با گزارش همان قتل روبه‌رو می‌شود: جسد زنی که در نزدیکی تاری‌تون پیدا شده، ضربه‌های وحشیانه خورده و چیزی از او دزدیده نشده است. والتر این خبر را جدا می‌کند و در جیبش می‌گذارد؛ چون مدتی است روی مجموعه مقاله‌هایی با عنوان «دوستی‌های ناپسند» کار می‌کند و هر ماجرای جنایی برایش منبعی برای فکرکردن به انگیزه‌ها و روابط پنهان است. در کنار این علاقه‌ی فکری، زندگی شخصی او در حال فرسایش است: رابطه‌اش با همسرش کلارا پر از بحث‌های ریز و درشت درباره‌ی پول، سفر، مهمانی، دوستان مشترک و حتی غذای سگ‌شان جف است. در فصل‌های بعدی، گفت‌وگوهای تند و گاهی ظاهراً پیش‌پاافتاده‌ی والتر و کلارا، تصویر زنی را می‌سازد که هم جاه‌طلب و موفق است و هم ناآرام و همیشه ناراضی. کلارا در آژانس نایتزبریج کار می‌کند، ملک اویستربی را می‌فروشد، در کارش تحسین می‌شود اما در خانه مدام از دوستان والتر، از میهمانی‌ها، از خرج‌ها و از «بی‌فایده‌بودن» بعضی روابط شکایت دارد. والتر از یک‌سو عاشق اوست و از سوی دیگر زیر فشار خلق‌وخوی متغیر و تندش احساس خفگی می‌کند. او در خیال به طلاق، به تغییر شغل، به گشودن دفتر حقوقی مستقل با دوستش دیک و به زندگی‌ای دیگر فکر کرده است اما هنوز در عمل در همان زندگی مانده. همزمان با این تنش‌های زناشویی، حلقه‌ی دوستان و آشنایان اطراف والتر معرفی می‌شوند: جان کار، دیک و همسرش پلی، خانواده‌ی فیلیپوت، بتی آیرتون، چاد اورتون و دیگران. میهمانی شلوغی که والتر و کلارا در خانه‌شان برگزار می‌کنند، صحنه‌ای است که در آن روابط قدرت، حسادت‌ها، دلخوری‌های قدیمی و قضاوت‌های پنهان آشکار می‌شود. در همین میهمانی است که پتر، همکار جوان روس‌تبار والتر، با دوستش الی وارد می‌شود؛ دختری موسیقی‌دان که ویولن و پیانو درس می‌دهد و در گفت‌وگویی کوتاه با والتر، از جست‌وجوی کار و علاقه‌اش به آموزش موسیقی به بچه‌ها می‌گوید. این آشنایی ساده، بعداً در ادامه‌ی داستان به رابطه‌ای مهم‌تر تبدیل می‌شود و جای خالیِ صمیمیتی را که والتر در زندگی زناشویی‌اش نمی‌یابد، پررنگ‌تر می‌کند. در پس‌زمینه‌ی همه‌ی این صحنه‌ها، قتل زن نیوآرکی و خبرهای پراکنده‌ی روزنامه‌ای درباره‌ی آن، مثل سایه‌ای روی روایت می‌افتد. والتر که به‌طور حرفه‌ای و شخصی مجذوب «دوستی‌های ناپسند» و روابط ناسالم است، کم‌کم در موقعیتی قرار می‌گیرد که خودش از بیرون شبیه یکی از همان پرونده‌ها به‌نظر می‌رسد: مردی با ازدواجی پرتنش، علاقه‌مند به ماجراهای جنایی، درگیر آشنایی تازه با زنی دیگر و زیر نگاه دقیق پلیسی مثل کربی. کتاب آدم‌کش در ادامه، این وضعیت را پیچیده‌تر می‌کند و خواننده را در تردیدی مداوم نگه می‌دارد که چه‌کسی واقعاً دستش به خون آلوده است، چه‌کسی قربانی است و چه‌کسی فقط در ذهن دیگران به‌عنوان «آدم‌کش» ساخته شده.

چرا باید کتاب آدم کش را بخوانیم؟

کتاب آدم‌کش از دل یک ماجرای جنایی، وارد لایه‌های پنهان روابط عاطفی و اجتماعی می‌شود و نشان می‌دهد چگونه اختلاف‌های به‌ظاهر کوچک، عقده‌های قدیمی و نارضایتی‌های روزمره می‌توانند به خشونت و جنایت نزدیک شوند. در این کتاب، قاتل فقط یک «معما» نیست؛ انسانی است با احساس تحقیر، خشم فروخورده و توجیه‌های درونی برای کاری که می‌کند. همین نگاه، خواندن آن کتاب را برای کسانی که به پیوند میان روان‌شناسی و داستان جنایی علاقه‌مندند جذاب می‌کند. از سوی دیگر، زندگی والتر و کلارا نمونه‌ای از ازدواجی است که در آن عشق، وابستگی، رقابت، حسادت و نیاز به تأیید درهم تنیده شده است. گفت‌وگوهای طولانی آن‌ها درباره‌ی پول، کار، سفر، دوستان و حتی سگ‌شان، تصویری ملموس از فرسایش رابطه در طول زمان می‌سازد؛ فرسایشی که نه با یک حادثه‌ی بزرگ، بلکه با انباشت رنجش‌های کوچک شکل می‌گیرد. خواندن این بخش‌ها می‌تواند برای کسانی که به روابط انسانی، تنهایی در زندگی مشترک و فشارهای اجتماعی طبقه‌ی متوسط شهری فکر می‌کنند، تأمل‌برانگیز باشد. همچنین ساختار فصل‌بندی‌شده‌ی کتاب، صحنه‌پردازی‌های دقیق و استفاده از جزئیات روزمره (از صف سینما و بوی سالن گرفته تا باران روی سقف خودرو و شلوغی یک مهمانی خانگی) فضایی می‌سازد که در آن مرز میان «عادی» و «خطرناک» مدام جابه‌جا می‌شود. این ترکیبِ تعلیق جنایی با توصیف‌های دقیق از زندگی روزمره، آدم‌کش را به متنی تبدیل کرده است که هم برای دنبال‌کردن داستان و هم برای دقت‌کردن در شخصیت‌ها و روابط‌شان خواندنی است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

به کسانی پیشنهاد می‌شود که به داستان‌های جنایی با تمرکز بر انگیزه‌ها و وضعیت روانی شخصیت‌ها علاقه‌مندند، به خوانندگانی که دوست دارند در کنار تعلیق و جنایت، روابط زناشویی و دوستی‌های پیچیده را هم دنبال کنند، به علاقه‌مندان ادبیات معمایی که صرفاً به کشف نام قاتل قانع نیستند و به کسانی که از توصیف‌های دقیق زندگی طبقه‌ی متوسط شهری و تنش‌های پنهان در آن لذت می‌برند.