کتاب دیوارگذر

کتاب دیوارگذر (Le Passe-muraille)، نوشته‌ مارسل امه و ترجمه اصغر نوری، مجموعه‌ای از پنج داستان کوتاه است که نشر ماهی در سال ۱۳۸۸ آن را منتشر کرده است. این کتاب که در سال ۱۴۰۳ به چاپ نهم رسیده، در پاریس و روستاهای فرانسه شخصیت‌های عادی را در موقعیت‌هایی عجیب و نامعمول قرار می‌دهد؛ از کارمندی که می‌تواند از دیوارها عبور کند تا نویسنده‌ای که باید با «کارت زمان» برای زنده‌ماندن چانه بزند. مترجم در یادداشت آغازین، زندگی و مسیر ادبی امه را معرفی می‌کند و از نسبت شخصی خود با این داستان‌ها می‌گوید. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب دیوارگذر اثر مارسل امه

کتاب دیوارگذر پنج داستان کوتاه از مارسل امه را در بر می‌گیرد که در دوره‌ی جنگ جهانی دوم و سال‌های نزدیک به آن نوشته شده‌اند و در آن‌ها طنز، خیال و نقد اجتماعی در هم تنیده شده است. مترجم در یادداشت خود ابتدا زندگی امه را از کودکی در روستا تا شهرت ادبی در پاریس روایت کرده است؛ از رمان‌های روستایی و پاریسی او تا نمایش‌نامه‌ها و قصه‌های گرگم‌به‌هوا و همین‌طور موضع مستقلش در برابر محافل ادبی و سیاسی.

در ادامه‌ی کتاب دیوارگذر، داستان‌ها از مونمارتر و آپارتمان‌های پاریسی تا جنگل‌های ژورا و روستاهای کوچک می‌چرخند و هر بار عنصر فانتزی تازه‌ای وارد زندگی روزمره می‌شود؛ از تغییر ناگهانی قوانین زمان تا جابه‌جایی مرز میان خواب و بیداری. مارسل امه در همه‌ی این داستان‌ها طنزی تند و درعین‌حال لحنی مهربان با آدم‌های معمولی دارد و از خلال موقعیت‌های نامتعارف، تعصب، بی‌عدالتی، خودخواهی و مناسبات قدرت را نشانه می‌گیرد.

خلاصه داستان دیوارگذر

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

مارسل امه در کتاب دیوارگذر، جهان آشنای شهر و روستا را با یک تغییر کوچک اما بنیادی زیرورو می‌کند. در داستان نخست، دوتیول، کارمند درجه‌سه‌ی وزارت ثبت اسناد، می‌فهمد که می‌تواند از دیوارها عبور کند؛ استعدادی که ابتدا برای انتقام از معاون سخت‌گیر اداره به کار می‌رود، اما بعد او را به دزدی‌های افسانه‌ای با نام مستعار «گروگرو» می‌کشاند و سرانجام پای عشق و زندان را وسط می‌کشد. در داستان «کارت»، حکمی تازه «مصرف‌کننده‌های بی‌خاصیت» را مجبور می‌کند تا فقط چند روز در ماه زندگی کنند. راوی باید با کوپن‌های زمانش کار، عشق، حسادت، بازار سیاه و مرگ‌های موقت اطرافیان را تاب بیاورد.

در داستان «حکم»، دولت‌ها برای خلاص‌شدن از فرسایش جنگ، تصمیم می‌گیرند زمان را یک‌باره ۱۷ سال جلو ببرند؛ آدم‌ها ناگهان خود را پیرتر، صاحب فرزند یا داغ‌دار می‌یابند، بی‌آنکه چیزی از این سال‌ها به یاد آورند، جز خاطراتی که معلوم نیست واقعی‌اند یا ساخته‌ی حکم.

چرا باید کتاب دیوارگذر را بخوانیم؟

خواندن کتاب دیوارگذر فرصتی است برای نظر به زندگی روزمره از زاویه‌ای کاملاً غیرمنتظره؛ جایی که دیوارهای سنگی، کارت‌های زمان و احکام دولتی بهانه‌ای می‌شوند برای طرح پرسش‌هایی درباره‌ی آزادی، عدالت، عشق و مسئولیت فردی. این کتاب با ترکیب طنز تند، خیال‌پردازی و جزئیات دقیق از پاریس و روستاها، تجربه‌ای متفاوت از داستان کوتاه ارائه می‌دهد.

خواندن کتاب دیوارگذر را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به دوستداران داستان کوتاه، علاقه‌مندان به ادبیات فرانسوی، کسانی که از طنز تلخ و موقعیت‌های فانتزی لذت می‌برند و همین‌طور خوانندگانی که به موضوعاتی مثل زمان، قدرت، جنگ و زندگی شهری علاقه‌مندند، پیشنهاد می‌شود.

درباره مارسل امه

مارسل امه (۱۹۰۲ـ۱۹۶۷) رمان‌نویس، نمایشنامه‌نویس و نویسنده‌ی فرانسوی بود که علاوه‌بر رمان و نمایشنامه، در زمینه‌ی داستان کوتاه، فیلم‌نامه و ادبیات کودک نیز آثار متعددی خلق کرد. او از چهره‌های مهم ادبیات فرانسه در قرن بیستم به شمار می‌رود و به‌ویژه به‌خاطر تلفیق واقعیت روزمره با عناصر خیال‌انگیز و طنزآمیز شهرت دارد.

امه در ۲۹ مارس ۱۹۰۲ در شهر ژوآنی در منطقه‌ی بورگوین فرانسه به دنیا آمد. مادرش را در دوسالگی از دست داد و بخش مهمی از کودکی خود را نزد پدربزرگ و مادربزرگش در روستایی کوچک سپری کرد. این تجربه‌های روستایی بعدها الهام‌بخش بسیاری از آثارش شد. او دوران تحصیل را با علاقه‌ به ریاضیات گذراند، اما سرانجام راه خود را در نویسندگی یافت.

امه پس از انجام خدمت نظام‌وظیفه و تجربه‌ی مشاغل مختلف در پاریس، از جمله کار در بانک، شرکت بیمه و روزنامه‌نگاری، به نویسندگی روی آورد. نخستین رمانش با عنوان برولبوا در سال ۱۹۲۶ منتشر شد و رمان میز مردگان در سال ۱۹۲۹ جایزه‌ی رنودو را برای او به ارمغان آورد. موفقیت بزرگ او با انتشار رمان مادیان سبز در سال ۱۹۳۳ رقم خورد؛ اثری که از مشهورترین آثار ادبیات فرانسه به شمار می‌آید.

مارسل امه در کنار رمان‌نویسی، نمایشنامه‌نویسی موفق نیز بود. او همچنین از دهه‌ی ۱۹۳۰ به نگارش فیلم‌نامه روی آورد و در سینمای فرانسه نیز حضوری تأثیرگذار داشت.

مارسل امه در ۱۴ اکتبر ۱۹۶۷ درگذشت و در گورستان سن‌ونسان در محله‌ی مون‌مارتر پاریس به خاک سپرده شد. امروزه یادبود او در میدان مارسل امه در مون‌مارتر قرار دارد؛ مجسمه‌ای که بر اساس شخصیت اصلی داستان دیوارگذر ساخته شده و از جاذبه‌های فرهنگی این منطقه به شمار می‌رود.

درباره اصغر نوری

اصغر نوری در ۲۰ مرداد ۱۳۵۵ در تبریز متولد شد. او مترجم، نمایشنامه‌نویس، کارگردان و بازیگر تئاتر است که در رشته‌ی زبان و ادبیات فرانسه تحصیل کرده و مدرک کارشناسی‌ ارشد خود را در رشته‌ی کارگردانی تئاتر دریافت کرده است. نوری در سال‌های اخیر با ترجمه‌ی آثار نویسندگان و نمایشنامه‌نویسان معاصر فرانسه، نقش مهمی در معرفی ادبیات امروز فرانسه به مخاطبان فارسی‌زبان ایفا کرده است.

او آثاری از نویسندگانی چون آگوتا کریستوف، پاتریک مودیانو، ژوئل اگلوف، بریژیت ژیرو، مارسل امه و دیدیه ون کولارت را به فارسی ترجمه کرده است. دقت، وسواس و توجه به جزئیات از ویژگی‌های برجسته‌ی او در ترجمه به‌ شمار می‌رود. اصغر نوری معتقد است انتخاب کتاب برای ترجمه باید بر پایه‌ی علاقه‌ی شخصی مترجم و همچنین ارتباط اثر با دغدغه‌ها و پرسش‌های مخاطب ایرانی صورت گیرد. به باور او، ترجمه کاری دشوار و زمان‌بر است و تنها زمانی ارزشمند خواهد بود که با هدف و برنامه‌ای روشن انجام شود.

از مهم‌ترین ترجمه‌های نوری می‌توان به رمان‌های دفتر بزرگ، مدرک، دروغ سوم، دیروز، «بی‌سواد و فرقی نمی‌کند» و میخ‌ها اشاره کرد. همچنین کتاب بازی و شکار شامل دو نمایشنامه، از آثار تألیفی اوست. فعالیت‌های گسترده‌ی اصغر نوری در حوزه‌ی ترجمه و تئاتر، او را به یکی از چهره‌های شناخته‌شده‌ی ادبیات و هنر معاصر ایران تبدیل کرده است.

بخشی از کتاب دیوارگذر

«در ابتدا به نظر می‌رسید که دولت‌ها فقط به بخش ناچیزی از فتح تازهٔ خود دست یافته‌اند. اقداماتی که پنهانی انجام شده بود (نگاه کنید به داستان «کارت») هیچ سودی دربرنداشت. کم‌کم مردم ذلّه می‌شدند. افراد غیرنظامی، از هر کشوری که بودند، غمگین و افسرده می‌شدند. در حال گاززدن نان سیاهشان یا نوشیدن ساخارین‌های تقلبی، خوابِ جشن و توتون می‌دیدند. جنگ طولانی شده بود و کسی نمی‌دانست کی تمام می‌شود. آیا اصلا روزی تمام می‌شد؟ در تمام جبهه‌ها مردم به پیروزی ایمان داشتند، ولی می‌ترسیدند تا ابد منتظر پیروزی بمانند. رهبران هم که این وحشت‌ها را حس می‌کردند، کم‌کم مضطرب شدند. سنگینی مسئولیتشان آن‌ها را تبرئه می‌کرد. مسلماً مسئلهٔ صلحْ محلی از اعراب نداشت. این با شرف و حیثیت در تضاد بود و البته ملاحظات دیگری هم در میان بود. موضوع آزاردهنده این بود که اختیار زمان را در دست داشتند، ولی راهی پیدا نمی‌کردند که آن را به نفع خودشان به کار برند.»