کتاب دوست بازیافته

کتاب دوست بازیافته (Reunion)، نوشته فرد اولمن و ترجمه مهدی سحابی، داستانی موجز از دوستی، بلوغ و فروپاشی یک جهان آشنا در آلمان پیش از قدرت‌گرفتن نازی‌هاست. راوی، هانس شوارتس، سال‌ها بعد از نوجوانی‌اش در اشتوتگارت، دوستی پرشور خود با کنراد فون هوهنفلس، اشراف‌زاده‌ای پروتستان، را به یاد می‌آورد؛ دوستی‌ای که زیر سایه‌ی یهودی‌بودن هانس و تغییرات سیاسی زمانه ترک برمی‌دارد. نشر ماهی در سال ۱۳۸۶ این کتاب را منتشر کرده است و متن فارسی با ترجمه‌ی دقیق و وفادار مهدی سحابی در اختیار خوانندگان قرار گرفته است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب دوست بازیافته اثر فرد اولمن

کتاب دوست بازیافته داستانی است که فرد اولمن آن را از زبان هانس شوارتس، پسر یک پزشک یهودی در اشتوتگارت، روایت کرده است. هانس در میانه‌ی دهه‌ی نوجوانی، در دبیرستان کارل آلکساندر، با کنراد فون هوهنفلس، پسری از خاندان قدیمی و اشرافی هوهنفلس، آشنا می‌شود. این آشنایی در زمستان ۱۹۳۲ آغاز می‌شود؛ زمانی که شهر هنوز آرام است، اما نشانه‌های نازیسم، صلیب‌های شکسته روی دیوارها و خبر درگیری‌ها در برلین، کم‌کم وارد زندگی روزمره می‌شود. کتاب دوست بازیافته در ۱۹ فصل، مثل یک اعتراف طولانی، پیش‌ می‌رود: از نخستین نگاه هانس به هم‌کلاسی تازه‌وارد و توصیف خیره‌کننده‌ی لباس، منش و افسانه‌ی خانوادگی کنراد تا شکل‌گرفتن دوستی‌ای که برای هانس معنای زندگی، وفاداری مطلق و رؤیای «مرگ در راه دوست» است.

در ادامه، داستان به خانه‌ها، سفرهای کوتاه آخر هفته، بحث‌های طولانی درباره‌ی خدا، شر، معنای زندگی، هنر، ادبیات و آینده کشیده می‌شود و در پس‌زمینه، آلمانِ در آستانه‌ی دگرگونی سیاسی آرام‌آرام چهره‌ی دیگری پیدا می‌کند. کتاب دوست بازیافته با تمرکز بر چند سال حساس نوجوانی، هم تصویری زنده از فضای فرهنگی و اجتماعی اشتوتگارت ارائه می‌دهد و هم نشان می‌دهد چگونه هویت آلمانی، یهودی‌بودن، اشرافیت و سیاست در سرنوشت دو نوجوان گره می‌خورد. فرد اولمن در این کتاب بیش از آنکه به رخدادهای بزرگ تاریخی بپردازد، بر جزئیات زندگی روزمره، احساس شرم، تحقیر، شیفتگی، حس طردشدگی و شک‌کردن به خدا و وطن تمرکز کرده است و از خلال همین جزئیات، فاجعه‌ای بزرگ‌تر را به خواننده نشان می‌دهد.

خلاصه داستان دوست بازیافته

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

کتاب دوست بازیافته سرگذشت دوستی هانس شوارتس، نوجوان یهودی اهل اشتوتگارت، با کنراد فون هوهنفلس، وارث یک خاندان اشرافی پروتستان، است. هانس در کلاس درس مجذوب ظاهر، نام و افسانه‌ی خانوادگی کنراد می‌شود و به‌تدریج، با تلاش برای «سرآمدشدن» در درس و ورزش، خود را به او نزدیک می‌کند. دوستی آن‌ها در سفرهای آخر هفته، قدم‌زدن‌ها، بحث‌های طولانی درباره‌ی ادبیات، هنر، خدا، شر و معنای زندگی عمق پیدا می‌کند و برای هانس به تجربه‌ای مطلق از وفاداری و ازخودگذشتگی بدل می‌شود.

در پس‌زمینه‌ی این رابطه، آلمان در حال تغییر است و نشانه‌های نازیسم در حال بروز است. هانس هم‌زمان با بحران ایمان به «خدای مهربان» و کشف کوچکی انسان در برابر کهکشان‌ها، با پرسش‌های تازه‌ای درباره‌ی وطن، یهودی‌بودن و جایگاه خود در جامعه روبه‌رو می‌شود. داستان بدون توصیف مستقیم اردوگاه‌ها یا جنگ، نشان می‌دهد که چگونه یک دوستی نوجوانانه زیر فشار تاریخ و طبقه و ایدئولوژی ترک برمی‌دارد و زخمی می‌گذارد که سال‌ها بعد هنوز تازه است.

چرا باید کتاب دوست بازیافته را بخوانیم؟

کتاب دوست بازیافته تصویری فشرده و دقیق از دوستی نوجوانانه در لحظه‌ای مرزی از تاریخ آلمان ارائه می‌دهد؛ جایی که سیاست، مذهب، طبقه و هویت قومی به‌تدریج وارد حریم خصوصی می‌شود. خواندن این اثر امکان همراهی با ذهن نوجوانی را می‌دهد که میان شیفتگی به یک دوست، وفاداری به وطن، یهودی‌بودن و بحران ایمان سرگردان است و از خلال جزئیات زندگی روزمره، فاجعه را لمس می‌کند.

خواندن کتاب دوست بازیافته را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب دوست بازیافته به کسانی پیشنهاد می‌شود که به داستان‌هایی درباره‌ی دوستی، بلوغ و هویت علاقه‌مندند، همچنین به خوانندگان علاقه‌مند به فضای آلمان پیش از نازیسم و کسانی که دوست دارند از زاویه‌ی نگاه یک نوجوان، تنش میان تعلق، ایمان، طبقه و سیاست را دنبال کنند.

درباره فرد اولمن

فرد اولمن، نویسنده، نقاش و حقوق‌دان آلمانی‌ـ‌بریتانیاییِ یهودی‌تبار، در سال ۱۹۰۱ در اشتوتگارت آلمان به دنیا آمد. او در دانشگاه‌های فرایبورگ، مونیخ و توبینگن حقوق خواند و در سال ۱۹۲۳ دکترای حقوق گرفت.

اولمن پس از به‌قدرت‌رسیدن آدولف هیتلر در سال ۱۹۳۳، آلمان را ترک کرد و به پاریس رفت. او در سال‌های مهاجرت برای تأمین معاش به نقاشی و فروش آثارش روی آورد. با آغاز جنگ داخلی اسپانیا، راهی انگلستان شد و در آنجا با دایانا کرافت ازدواج کرد. خانه‌ی او در لندن به محل رفت‌وآمد بسیاری از هنرمندان و روشنفکران تبعیدی تبدیل شد. اولمن همچنین اتحادیه‌ی فرهنگی آلمان آزاد را بنیان گذاشت که افرادی چون اسکار کوکوشکا و اشتفان تسوایگ در آن حضور داشتند.

در جریان جنگ جهانی دوم، دولت بریتانیا او را مانند بسیاری از مهاجران آلمانی مدتی در یک اردوگاه بازداشت کرد. او پس از آزادی، فعالیت هنری خود را از سر گرفت و آثارش در نمایشگاه‌های متعددی به نمایش درآمد. امروزه برخی از نقاشی‌های او در موزه‌های معتبری چون فیتزویلیام کمبریج و ویکتوریا و آلبرت لندن نگهداری می‌شوند.

فرد اولمن در سال ۱۹۸۵ در لندن درگذشت. او علاوه‌بر نویسندگی و نقاشی، مجموعه‌دار هنر آفریقایی نیز بود و مجموعه‌ی ارزشمند خود را پیش از مرگ به دانشگاه نیوکاسل اهدا کرد.

درباره مهدی سحابی

مهدی سحابی در ۱۴ بهمن ۱۳۲۲ در قزوین متولد شد. او مترجم، نویسنده، روزنامه‌نگار، نقاش، مجسمه‌ساز و عکاس ایرانی بود که بیش از هر چیز به‌واسطه‌ی ترجمه‌ی مجموعه‌ی سترگ در جست‌وجوی زمان ازدست‌رفته اثر مارسل پروست شناخته می‌شود. تسلط او به زبان‌های انگلیسی، فرانسوی و ایتالیایی این امکان را فراهم کرد که افزون‌بر ترجمه‌ی آثار مهم ادبی به فارسی، آثاری را نیز از فارسی به این زبان‌ها برگرداند.

سحابی فعالیت حرفه‌ای خود را در حوزه‌ی روزنامه‌نگاری از دهه‌ی ۱۳۵۰ آغاز کرد و در سال ۱۳۵۱ به روزنامه‌ی کیهان پیوست. او علاوه‌بر گزارش‌نویسی و فعالیت‌های خبری، گاه با نام مستعار سهراب دهخدا نقد فیلم می‌نوشت. پس از انقلاب ۱۳۵۷ مدتی به عضویت شورای سردبیری کیهان درآمد، اما چند ماه بعد همراه با گروهی از روزنامه‌نگاران و نویسندگان از این روزنامه جدا شد. او سپس در انتشار کیهان آزاد و تأسیس انتشارات الفبا مشارکت کرد.

بخش عمده‌ی شهرت سحابی به فعالیت‌های ادبی و هنری او بازمی‌گردد. نخستین ترجمه‌ی او کتاب نقاشی دیواری و انقلاب مکزیک نوشته‌ی ماریو دمیکلی بود که در سال ۱۳۵۲ منتشر شد. او در سال ۱۳۶۶ برای ترجمه‌ی رمان شرم موفق به دریافت جایزه‌ی کتاب سال جمهوری اسلامی ایران شد. سحابی در کنار ترجمه، در زمینه‌های نقاشی، مجسمه‌سازی، عکاسی و طراحی گرافیک نیز فعالیتی گسترده داشت و با نشریاتی چون صنعت حمل‌ونقل و پیام امروز همکاری می‌کرد.

مهدی سحابی از چهره‌های برجسته‌ی فرهنگ معاصر ایران به‌ شمار می‌رود؛ شخصیتی چندوجهی که آثار و فعالیت‌هایش در عرصه‌های ادبی، مطبوعاتی و هنری تأثیری ماندگار به جا گذاشت. او سرانجام در ۱۸ آبان ۱۳۸۸ در پاریس درگذشت.

چه نسخه‌های دیگری از این کتاب در ایران منتشر شده است؟

شرکت نشر نو در سال ۱۳۶۱ با ترجمه‌ی مهدی سحابی این کتاب را منتشر کرده است.

بخشی از کتاب دوست بازیافته

«روز و ساعتی را به یاد می‌آورم که برای نخستین بار چشمم به پسری افتاد که از آن پس مایهٔ بزرگ‌ترین شادمانی و نیز بزرگ‌ترین سرگشتگی من شد. ساعت سهٔ بعدازظهر روزی تیره و گرفته از زمستان خاص آلمان بود. دو روز از شانزدهمین سالگرد تولدم می‌گذشت. در دبیرستان کارل آلکساندر اشتوتگارت بودم که معروف‌ترین دبیرستان منطقهٔ وورتمبرگ بود و تاریخ بنیانگذاری آن به سال ۱۵۲۱ می‌رسید؛ یعنی سالی که مارتین لوتر با شارل پنجم، سرور «امپراتوری مقدس» و شاه اسپانیا، رودررو شد.»