کتاب روستاییان و مشروطیت ایران

کتاب روستاییان و مشروطیت ایران نوشتهٔ سهراب یزدانی است. نشر ماهی این کتاب را منتشر کرده است؛ کتابی در باب وضعیت روستاییان در دوران انقلاب مشروطه در ایران.

درباره کتاب روستاییان و مشروطیت ایران

کتاب روستاییان و مشروطیت ایران با هدف گسترش دامنه‌ٔ آگاهی از مشروطیت در ایران نوشته شده است. گفته شده است که ایران در آستانهٔ انقلاب مشروطه، جامعه‌ای کشاورزی بود و نیمی از ایرانیان در مناطق روستایی می‌زیستند. در این دوران اقتصاد ایران وابسته به محصولاتی بود که روستاییان تولید می‌کردند. در چنین جامعه‌ای جنبش مشروطه‌خواهی برخاست که پدیده‌ای شهری بود. مورخان مشروطه به‌طور معمول از رویدادهای شهر سخن گفته‌اند، اما گزارش‌های پراکنده این را نشان داده است که روستاهای ایران در سال‌های پرخروش انقلاب خاموش نبود. پژوهش حاضر به کندوکاو در جامعهٔ روستایی ایران، همزمان با انقلاب مشروطیت پرداخته و کوشیده به چند موضوع بپردازد؛ زمینه‌های نارضایتی روستاییان چگونه فراهم آمده بود؟ آنان چه خواسته‌هایی داشتند؟ درخواست‌های خود را از چه راه‌هایی بیان می‌کردند؟ کدام شیوهٔ مبارزه را به کار بستند؟ نهادهای دولتی و ملی مسئلهٔ ارضی را چگونه می‌دیدند؟ مشروطه‌خواهان چه راه‌حل‌هایی برای این مسئله‌ٔ اجتماعی پیشنهاد کردند؟ همهٔ این‌ها چه تأثیری بر روند انقلاب مشروطه گذاشت؟ همراه شوید با کتابی به قلم سهراب یزدانی.

خواندن کتاب روستاییان و مشروطیت ایران را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران مطالعه در باب وضعیت روستاییان در دوران انقلاب مشروطه در ایران پیشنهاد می‌کنیم.

درباره سهراب یزدانی

سهراب یزدانی در سال ۱۳۲۸ در بندرانزلی به دنیا آمد. او دکتری جامعه‌شناسی سیاسی‌ خود را در سال ۱۳۶۱ از دانشگاه کیل در انگلستان دریافت کرد و سپس دانشیار دانشگاه تربیت معلم شد و به پژوهش و تألیف در حوزه‌های جامعه‌‌شناسی و سیاست پرداخت. از آثار مکتوب او می‌توان به «اجتماعیون عامیون»، «صور اسرافیل»، «ترورهای سیاسی در ایران (۱۲۸۶ - ۱۲۹۶شمسی)»، «کودتاهای ایران»، «مجاهدان مشروطه»، «کسروی و تاریخ مشروطهٔ ایران»‌ و «روستاییان و مشروطیت ایران» اشاره کرد.

بخشی از کتاب روستاییان و مشروطیت ایران

«سیدجمال زمانی این قصه را پرداخت که مسئلهٔ لغو تیول‌ها پیش آمده بود و او می‌خواست تصویری از شیوهٔ تیولداری بکشد و شنوندگان خود را به پشتیبانی از تصمیم مجلس برانگیزاند. او چندبار دیگر نیز از رابطهٔ ارباب و رعیت سخن گفت و همهٔ این‌ها در دفاع از رأی مجلس بود در لغو تیول و تسعیر و تغییر تفاوت عمل. درخلال این گفتارها، موقعیت رعیت و رفتار مباشر ارباب و مالیات‌بگیران نیز بازگو می‌شد. در یکی از این گفتارها، سیدجمال زحمت یک‌سالهٔ کشاورز را به‌تفصیل شرح داد که زیر آفتاب، در گرما و سرما، به کشت و داشت و برداشت می‌پردازد. اما همین که گندم را خرمن می‌کند، سروکلهٔ نوکر ارباب و فراش دیوان پیدا می‌شود و هست ونیست او را می‌گیرند. «آن‌وقت این بدبخت بعد یک سال زحمت، حالا باید خودش و عیالش با بدن برهنه و عریان تا آخر سال نان ارزن بخورد.» در پایان، او از مخاطبانش پرسید: «حالا شما ببینید کدام چهارپایی و کدام گاو و گوسفندی این قسم مداخل برای صاحبش دارد؟»

سیدجمال گوینده‌ای تندزبان بود و از نظر مشرب سیاسی در جناح انقلابیون قرار می‌گرفت. اما آنچه می‌گفت بر زبان و قلم کسان دیگری هم جاری می‌شد که در زمرهٔ مشروطه‌خواهان میانه‌رو بودند. مجدالاسلام کرمانی را در نظر بگیریم. او در نوشتهٔ خود آنچه را به چشم دیده بود بازگو کرد. از مأموران دولت سخن گفت که بر سر راه خود به هر قریه که می‌رسیدند جا خوش می‌کردند. مهمان کدخدا می‌شدند و سیورسات می‌گرفتند. سرانجام کدخدا همهٔ مخارج آن‌ها را بین ساکنان قریه سرشکن می‌کرد. اگر فرستادهٔ دولت مأمور همان قریه بود که دیگر مالک جان و مال و ناموس همگان می‌شد. هر حاکمی که با دارودستهٔ خود به راه می‌افتاد، از مبدأ تا مقصد، از دهکده‌ها سیورسات می‌گرفت. تیغ او تنها در روستاهایی نمی‌بُرید که ملک بزرگان، شاهزادگان یا علما بود. به همین علت، خرده‌مالکان برای آن‌که از تعدیات مأموران دولت آسوده شوند املاک خود را به بهای کم می‌فروختند یا ملک خود را در تیول فردی قدرتمند قرار می‌دادند. این شخص، که بنا بود حامی ضعیفان باشد، سرانجام زمین را از دست آنان درمی‌آورد.»