کتاب آخرین شیطان

کتاب آخرین شیطان (Collected Stories I: Gimpel the Fool to The Letter Writer) نوشته ایساک باشویس زینگر، مجموعه‌ای از داستان‌های طنز درباره‌ی فولکلور، باورها و سنت‌های رو به زوال یهودیان شرق اروپا است؛ داستان‌هایی که در آن‌ها مرز میان جهان ملموس آدم‌ها با دنیای شیاطین، جادوگران و موجودات خیالی از بین می‌رود. زینگر در روایت‌هایش تقابلی میان احکام قطعی سنتی و روایت‌های آزاد انسانی خلق می‌کند و با پیوند زدن امر قدسی به امر عرفی، مجموعه‌ای از داستان‌های فلسفی را پیش چشم مخاطب می‌گذارد که تضادهای ابدی روح انسان را به تصویر می‌کشند. نشر ماهی این مجموعه را با ترجمه سپاس ریوندی منتشر کرده است. نسخه الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب آخرین شیطان

کتاب آخرین شیطان اثر ایساک باشویس زینگر، بازتاب‌دهنده‌ی فرهنگ، باورها و سنت‌های رو به زوال یهودیان شرق اروپا است. ایده‌‌ی کلی و درون‌مایه‌ی این اثر بر پایه‌ی نقض احکام فقهی و شریعت استوار است؛ در واقع گره‌های داستانی و تعلیق قصه‌ها از جایی آغاز می‌شوند که انسان‌ها یا حتی شیاطین دست به نافرمانی از احکام قطعی می‌زنند.

ایساک باشویس زینگر در این کتاب، محافظه‌کاری سنتی خود را با پایبندی به فولکلور یهودی و ادبیات داستانی‌تمثیلی (آگادایی) درمی‌آمیزد تا تقابل میان حکم قطعی دین و روایت آزاد انسانی را به تصویر بکشد. این تضاد، بستری برای خلق طنز، تعلیق و مفاهیم فلسفی و عرفانی فراهم می‌کند. در این داستان‌ها، جهان زنده و ملموس آدم‌ها با حضور شیاطین، جادوگران و موجودات خیالی پیوند می‌خورد.

داستان‌های آخرین شیطان طیف متنوعی از موضوعات را در بر می‌گیرند؛ از ماجرای طنزآمیز و رقت‌بارِ مردی که نویسنده‌ای فقیر را برای نوشتن خودزندگی‌نامه‌ای خیالی استخدام می‌کند، تا روایت دانشمندی مغرور که با وسوسه ابلیس مسیحی می‌شود تا به مقام پاپی برسد. اهمیت این داستان‌ها بیش از هر چیز در توانایی زینگر در زنده نگه‌داشتن آیین‌ها و باورهای رو به زوال از طریق روایت‌های تمثیلی و پیوند زدن امر قدسی با امر عرفی و شیطانی است.

خلاصه داستان آخرین شیطان

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

مجموعه داستان آخرین شیطان، بازتاب‌دهنده‌ی فرهنگ، باورها و سنت‌های یهودیان اشکنازی است و نویسنده، محافظه‌کاری سنتی خود را با فولکلور یهودی و ادبیات آگادایی (داستانی‌تمثیلی) درمی‌آمیزد. گره‌های داستانی از جایی آغاز می‌شوند که انسان‌ها یا شیاطین دست به نافرمانی از شریعت می‌زنند.

در داستان‌های این مجموعه، جهان زنده و ملموس آدم‌ها با حضورِشیاطین، جادوگران و موجودات خیالی پیوند می‌خورد. در داستان «ماجراهای من در مقام یک ایدئالیست»، با ماجرای طنزآمیز و رقت‌بار مردی روبه‌رو هستیم که یک نویسنده فقیر را برای نوشتن خودزندگی‌نامه‌ای خیالی استخدام می‌کند. در «پاپ زیدلوس اول»، دانشمندی مغرور و بی‌بدیل با وسوسه ابلیس مسیحی می‌شود تا به جایگاه پاپ برسد، اما در نهایت به گدایی کور و سرگردان تبدیل می‌گردد.

داستان «سه افسانه» روایاتی از یخ‌بندان‌های سهمگین قدیم، تقابل با یک کوتوله شیطانی در جنگل و ماجرای وحشت‌آورِ تازه‌دامادی است که همزاد شیطانی‌اش او را تعقیب می‌کند. دیگر داستان‌های مشهور کتاب مانند «ینتل، طلبه یشیوا» (درباره دختری که برای تحصیل علوم دینی لباس مردانه می‌پوشد) و «طایبله و شیطانش» نیز همگی به نوعی به پیامدهای غریب و استعاری نقض این احکام سنتی می‌پردازند.

چرا باید کتاب آخرین شیطان را بخوانیم؟

خواندن این کتاب امکانی برای آشنایی نزدیک با جهان فکری و اسطوره‌ای یهودیان شرق اروپا، نسبت دین و قصه و شیوه‌ی خاص زینگر در آمیختن طنز، تلخی و تأمل فلسفی است. مقدمه‌ی مفصل مترجم نیز پلی میان سنت یهودی و ذهن فارسی‌زبان می‌سازد و خواندن داستان‌ها را روشن‌تر و پربارتر می‌کند.

خواندن کتاب آخرین شیطان را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

آخرین شیطان به کسانی پیشنهاد می‌شود که به ادبیات مبتنی بر سنت‌های دینی، تاریخ و فرهنگ یهود و قصه‌های آمیخته با اسطوره و شیطان‌شناسی علاقه‌مند هستند.

درباره ایزاک باشویس زینگر

آیزاک باشویس سینگر (Isaac Bashevis Singer) (۱۹۰۴-۱۹۹۱)، داستان‌نویس یهودی‌آمریکایی و برنده‌ی جایزه‌ی نوبل ادبیات سال ۱۹۷۸، در خانواده‌ای سنتی متولد شد که پدر و پدربزرگ مادری‌اش خاخام بودند. او در سال ۱۹۳۵ به دلیل شرایط بحرانی اروپا به ایالات متحده آمریکا مهاجرت کرد و در نیویورک به عنوان سردبیر روزنامه‌ی فوروارد مشغول به کار شد؛ نشریه‌ای که بستری برای انتشار نسخه‌ی اولیه‌ی اکثر داستان‌های کوتاه او بود. سینگر تمامی آثار خود را به زبان مادری‌اش، ییدیش، به رشته‌ی تحریر درمی‌آورد و بعد با نظارت خودش به زبان انگلیسی برگردانده می‌شدند.

شهرت جهانی سینگر بیش از هر چیز وامدار داستان‌های کوتاه اوست که در آن‌ها تحلیل‌هایی روان‌شناختی از شخصیت‌ها ارائه می‌دهد؛ لایه‌های فکری نوشته‌های او نشان‌دهنده‌ی شیفتگی و تأثیرپذیری عمیقش از فلسفه‌ی اسپینوزا است. در کنار داستان‌های کوتاه، او رمان‌های بلندی را نیز به چاپ رساند که کتاب «خانواده‌ی موسکات» از جمله آثار شاخص او به شمار می‌رود.

بخشی از کتاب آخرین شیطان

«در قدیم‌الایام، در هر نسل چندتنی بودند که من، شیطان، نمی‌توانستم از طرق معمول آن‌ها را فریب دهم. نه‌تنها وسوسه‌کردن آن‌ها به جنایت، شهوت یا سرقت محال بود، بلکه حتی نمی‌شد خاطرشان را از خواندن شرعیات منصرف کرد. تنها یک راه برای وصول به آن شور و سودای درونی این اوتاد و ابدال وجود داشت: عُجب و غرور.

زِیدِل کهِن یکی از همین‌ها به شمار می‌رفت. او پیش از هرچیز از سایهٔ حمایت سلسلهٔ انسابش برخوردار بود که از اعقاب راشی بودند و نسبشان به داود می‌رسید. در وهلهٔ بعد، در کل ناحیهٔ لوبلین، زِیدِل عالم‌العلما بود. در پنج سالگی گمارا و شروح آن را خوانده، در هفت سالگی احکام نکاح و طلاق را از بر کرده و در نُه سالگی منبر رفته و آن‌قدر آیه و حدیث آورده بود که حتی علما و مشایخ کبار هم حیران مانده بودند. کتاب مقدس را مثل کف دستش می‌شناخت و در صرف ونحو عبری بدیلی نداشت. گذشته از همهٔ این‌ها، او مدام مشغول مطالعه بود. تابستان و زمستان با طلوع ستارهٔ سحری از خواب بیدار می‌شد و شروع به خواندن می‌کرد. از آن‌جا که ندرتاً برای هواخوری از حجره‌اش بیرون می‌رفت و فعالیت جسمانی چندانی هم نمی‌کرد، اشتهای کم و خواب سبکی داشت. نه اشتیاقی به گپ وگعده داشت و نه حوصله‌اش می‌کشید. زِیدِل فقط به یک چیز علاقه‌مند بود: کتاب. به محض آن‌که پا به قرائتخانه یا خانهٔ خودش می‌گذاشت، یکراست به سراغ قفسه‌ها می‌رفت و خود را در کتاب‌ها غرق می‌کرد و گردوغبار اوراق کهن را به ریه می‌کشید. حافظه‌اش بی‌نظیر بود: یک نگاه به بندی از تلمود یا تفسیری جدید در یکی از شروح همان و ازبرکردنش تا ابد همان.»