کتاب حکم در برابر حکم

شکسپیر را به‌حق بزرگ‌ترین نویسنده در زبان انگلیسی و بزرگ‌ترین نمایش‌نامه‌نویس در جهان می‌دانند. شکسپیر در زمان خودش شاعر و نمایش‌نامه‌نویسی محبوب بود، اما دو قرن پس از مرگش بود که به شهرت فزاینده و جهانی دست یافت، یعنی با آغاز قرن نوزده و نهضت رُمانتیسم، و سپس در نیمهٔ دوم قرن نوزدهم، دورهٔ ویکتوریا، این شهرت و محبوبیت بیشتر شد و در قرن بیستم، با آغاز مکاتب ادبی جدید، آثار شکسپیر مورد ارزیابی‌های جدید قرار گرفت و روزبه‌روز جنبه‌های تازه‌ای در آن‌ها کشف شد و تا به امروز هم این آثار منبع و محرک مطالعات و پژوهش‌های ادبی و فرهنگی در سراسر جهان است. شکسپیر علاوه‌بر صد و پنجاه و چهار غزل و دو شعر بلند روایی و چندین شعر دیگر، حدود سی و هشت نمایش‌نامه نوشته که بیشتر آن‌ها و یا بخش بزرگ‌تر هر یک از آن‌ها نیز طبق سُنت رایج آن زمان به شعرند. اهمیت شکسپیر هم به خاطر همین نمایش‌نامه‌ها است. نمایش‌نامهٔ «حکم در برابر حکم» اواخر سال ۱۶۰۴ میلادی در دربار انگلستان به اجرا درآمد و سال ۱۶۲۳، یعنی هفت سال پس از مرگ شکسپیر، چاپ شد. این نمایش‌نامه به موضوعات رحمت، عدالت و حقیقت و رابطهٔ آن‌ها با مسئلهٔ تکبر و تواضع و به‌ویژه افراط‌گرایی دینی، قشری‌گری و خشکه‌مقدس بودن حاکمان و لغزش آنها در مسایل اخلاقی، سوء استفاده از ابزار قدرت و.. می‌پردازد. آنجلو پارسا که تلاش می‌کند مردی شریف باشد وقتی چشمش به ایزابلای زیبا و خوش‌بیان می‌افتد، برخلاف حکم سخت‌گیرانه‌ای که علیه کلادیو در باب رابطهٔ نامشروع داده، خود نیز دل‌ودینش را یک‌جا می‌بازد و به سوءاستفاده از قدرت و ریاکاری کشیده می‌شود.از سوی دیگر میخانه خانم اُوردان هم منبع فساد است، اما در این میان کسانی که مجازات می‌شوند انسان‌هایی معمولی هستند که گناهشان در برابر گناهان این فاسدان، چیزی شمرده نمی‌شود. اگرچه «حکم در برابر حکم» به مضامین عدالت و رحمت می‌پردازد، پرداخت آشکار آن با مسئلهٔ جنسیت و مرگ لحنی جدی‌تر به آن می‌دهد و آن را از حد کمدی رُمانتیک فراتر برده و بیشتر به تراژدی ـ کمدی شبیه می‌کند.