کتاب ظلمت در نیمروز

کتاب ظلمت در نیمروز (Darkness at Noon) نوشته آرتور کوستلر، روایتی تند و سیاه از سیاست، انقلاب و اعتراف است که در دل فضای پراضطراب اتحاد جماهیر شورویِ استالینی می‌گذرد. کوستلر که خود زمانی عضو حزب کمونیست بوده، تجربه‌های زندان، جنگ داخلی اسپانیا و بریدن از کمونیسم را در قالب داستان انقلابی کهنه‌کاری به نام روباشف بازآفرینی کرده؛ داستانی که میان روایت زندان، بازجویی، محاکمه‌های نمایشی و جدل‌های فلسفی در نوسان است و خواننده را با پرسش‌های دشوار درباره‌ی هدف، وسیله و اخلاق انقلابی روبه‌رو می‌کند. نشر ماهی این رمان را با ترجمه مژده دقیقی منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ظلمت در نیمروز

کتاب ظلمت در نیمروز رمانی سیاسی است که آرتور کوستلر آن را ابتدا به آلمانی نوشت و متن اصلی در آشوب جنگ و دستگیری نویسنده گم شد و نسخه‌های بعدی بر پایه‌ی ترجمه‌ی انگلیسی شکل گرفت. این رمان در فضایی شبیه اتحاد شوروی اواخر دهه‌ی ۱۹۳۰ می‌گذرد و به طور غیرمستقیم به محاکمه‌های مسکو، تصفیه‌های استالینی و منطق توتالیتاریسم می‌پردازد. 

شخصیت‌ها خیالی‌اند اما سرگذشت روباشف آمیزه‌ای از زندگی چند کهنه‌بلشویک واقعی است که کوستلر بسیاری‌شان را شخصاً می‌شناخته است. کتاب، خواننده را از لحظه‌ی دستگیری روباشف، انتقال به سلول، زندگی در زندان، بازجویی‌ها، گفت‌وگوهای ذهنی با گذشته و رهبران حزب و ارتباط‌های مخفیانه از پشت دیوار سلول همراهی می‌کند. 

کوستلر در این رمان به مسئله‌ی اعتراف‌های اجباری پرداخته است؛ این‌که چرا انقلابیان قدیمی به جرایمی که مرتکب نشده‌اند اقرار می‌کنند و چطور فلسفه‌ی سیاسی‌شان آن‌ها را به آخرین خدمت به انقلاب سوق می‌دهد. ظلمت در نیمروز علاوه‌بر روایت زندان، لایه‌ای پررنگ از زندگی فکری و سیاسی خود کوستلر را نیز بازتاب می‌دهد؛ از عضویت در حزب کمونیست و سفر به شوروی تا تجربه‌ی زندان اسپانیا و بریدن از استالینیسم.

خلاصه داستان ظلمت در نیمروز

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند! 

داستان ظلمت در نیمروز سرگذشت ن. س. روباشف، انقلابی قدیمی و عضو برجسته‌ی حزب حاکم است که ناگهان به اتهام خیانت بازداشت می‌شود. روایت از لحظه‌ی بسته‌شدن درِ سلول آغاز می‌شود و با توصیف دقیق فضای زندان، سلول انفرادی، نگهبانان و همسایه‌های پشت دیوار پیش می‌رود. 

روباشف در رفت‌وآمد میان بازجویی‌ها، گفت‌وگوهای ذهنی با رهبر حزب، یادآوری سال‌های انقلاب و مأموریت‌های مخفی و مکالمه‌های رمزی با زندانیان دیگر، گذشته‌ی خود را زیر سؤال می‌برد. روباشف که زمانی باور داشت حزب هرگز اشتباه نمی‌کند، اکنون با این پرسش روبه‌رو است که آیا هدف می‌تواند هر وسیله‌ای را توجیه کند. او در برابر دو نوع بازجو قرار می‌گیرد؛ یکی کهنه‌انقلابی اهل استدلال و دیگری جوان خشن که زبانش زبان اجبار است. 

رمان به‌تدریج نشان می‌دهد چگونه منطق جبر تاریخی، اخلاق انقلابی و سرکوب فردیت، انقلابیون را به اعتراف، خودانکاری و پذیرش نقش قربانی در دستگاهی که خود ساخته‌اند، می‌کشاند.

چرا باید کتاب ظلمت در نیمروز را بخوانیم؟

ظلمت در نیمروز تصویری نزدیک از درون یک نظام توتالیتر ارائه می‌دهد؛ جایی که زبان، اخلاق و حتی خاطره زیر فشار ایدئولوژی دگرگون می‌شود. این رمان امکان می‌دهد سازوکار اعتراف، تصفیه و خودفریبی سیاسی از زاویه‌ی ذهن یک انقلابی قدیمی دیده شود و خواننده با پرسش‌های دشوار درباره‌ی رابطه‌ی قدرت، حقیقت و وجدان روبه‌رو شود.

خواندن کتاب ظلمت در نیمروز را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن ظلمت در نیمروز به علاقه‌مندان به سیاست، تاریخ اندیشه‌ی چپ، فلسفه‌ی اخلاق و کسانی که به ادبیات زندان و رمان‌هایی درباره‌ی قدرت و ایدئولوژی علاقه‌مندند، پیشنهاد می‌شود. کتاب همچنین برای دانشجویان علوم سیاسی و مطالعات تاریخی که به فهم درونی نظام‌های استبدادی فکر می‌کنند، جالب و جذاب خواهد بود.

درباره آرتور کوستلر

آرتور کوستلر (Arthur Koestler) (۱۹۰۵-۱۹۸۳)، نویسنده، روزنامه‌نگار، متفکر سیاسی و روشنفکر یهودی‌تبار مجارستانی‌‌اتریشی بود. او که تحصیلات خود را در رشته‌ی مهندسی در وین آغاز کرده بود، در جوانی به صهیونیسم گرایش یافت و مدتی را در فلسطین به عنوان خبرنگار خاورمیانه سپری کرد. کوستلر در ابتدای دهه‌ی ۱۹۳۰ شیفته‌ی آرمان‌های کمونیسم شد و به حزب کمونیست آلمان پیوست؛ اما تجربه‌ی عینی او از واقعیت‌های وحشت‌بار استالینیسم در اتحاد جماهیر شوروی، به گسست او از حزب و تبدیل شدنش به یکی از منتقدان سرسخت نظام‌های تمامیت‌خواه انجامید. او همچنین در جریان جنگ داخلی اسپانیا به عنوان خبرنگار حضور داشت که توسط نیروهای فرانکو دستگیر و به اعدام محکوم شد، گرچه در نهایت نجات یافت.

با آغاز جنگ جهانی دوم و پس از دوره‌ای بازداشت در فرانسه، کوستلر به بریتانیا مهاجرت کرد و آن‌جا را به عنوان پناهگاه و موطن اصلی خود برگزید. شهرت او بیش از هر چیز مرهون رمان «ظلمت در نیمروز» است که به عنوان یکی از تأثیرگذارترین متون ضد استالینی تاریخ ادبیات شناخته می‌شود. کارنامه‌ی او شامل رمان‌های دیگری چون «گلادیاتورها»، «اسپارتاکوس» و «از ره رسیدن و بازگشت» و همچنین آثار تحلیلی و فلسفی‌ای مانند «خوابگردها» است.

درباره مژده دقیقی

مژده دقیقی (متولد ۱۳۳۵)، مترجم، روزنامه‌نگار و پژوهشگر است. او که فارغ‌التحصیل رشته‌ی علوم سیاسی از دانشگاه شهید بهشتی است، پس از پایان تحصیلات فعالیت حرفه‌ای خود را در مطبوعات و رسانه‌ها آغاز کرد و بعدتر به شکل حرفه‌ای وارد حوزه‌ی ترجمه شد. از مهم‌ترین کارهای او، ترجمه‌ی آثار آلیس مونور همچون «فرار» و «زندگی عزیز» است. رمان برنده‌ی جایزه‌ی بوکر «ببر سفید» اثر آراویند آدیگا، «نقشه‌هایت را بسوزان» و «خانواده‌ی مصنوعی» از دیگر ترجمه‌های شاخص دقیقی هستند.

چه نسخه‌های دیگری از کتاب ظلمت در نیمروز منتشر شده است؟

• کتاب ظلمت در نیمروز، ترجمه‌ی اسدالله امرایی، نشر نیماژ

بخشی از کتاب ظلمت در نیمروز

«درِ سلول پشت سر روباشف محکم بسته شد.

چند ثانیه‌ای به در تکیه داد و سیگاری روشن کرد. روی تختی که سمت راستش بود، دو پتوی نسبتاً تمیز افتاده بود و دشک کاهی را انگار تازه پُر کرده بودند. فاضلاب دستشویی در سمت چپش درپوش نداشت، ولی شیر آب کار می‌کرد. سطلِ کنار دستشویی تازه ضدعفونی شده بود و بو نمی‌داد. دیوارهای دو طرف یکپارچه از آجر بود و صدای ضربه‌ها را می‌گرفت، ولی محل ورود لوله‌های گرم‌کن و فاضلاب به دیوار را گچ گرفته بودند و صدا را خیلی خوب منعکس می‌کرد. از این گذشته، به نظر می‌رسید لوله گرم‌کن خودش هادی صدا باشد. لبه پایین پنجره هم‌سطح چشم بود و برای دیدن حیاط لازم نبود خودش را از میله‌ها بالا بکشد. تا این‌جا همه‌چیز مرتب بود.

خمیازه کشید، پالتوَش را درآورد، لوله‌اش کرد و به جای بالش روی دشک گذاشت. به حیاط نگاه کرد. برف در روشنایی مضاعفِ ماه و چراغ‌های برق به زردی می‌زد. دورتادور حیاط، کنار دیوارها، مسیر باریکی را برای ورزش روزانه پارو کرده بودند. هنوز سپیده نزده بود؛ با وجود روشنایی چراغ‌های برق، ستاره‌ها در آن هوای سرد می‌درخشیدند. روی باروی دیوار بیرونی، روبه‌روی سلول روباشف، سربازی تفنگ بردوش آن صد قدمِ مألوف را می‌رفت و می‌آمد؛ در هر قدم، پایش را چنان بر زمین می‌کوفت که گویی رژه می‌رفت. نور زردرنگ چراغ‌ها گهگاه روی سرنیزه‌اش می‌درخشید.»