اریش ماریا رمارک

اریش ماریا رمارک (Erich Maria Remarque)، نویسنده‌ی نامدار آلمانی، در ۲۲ ژوئن ۱۸۹۸ زاده شد. او یکی از تأثیرگذارترین چهره‌های ادبیات ضدجنگ در جهان به شمار می‌رود. شهرت بی‌بدیل این نویسنده بیش از هر چیز مدیون نگارش رمان در جبهه‌ی غرب خبری نیست (۱۹۲۹) است که از آن به‌عنوان بزرگ‌ترین رمان ضدجنگ تاریخ یاد می‌شود. اگرچه رمارک تنها شش هفته در خط مقدم جبهه‌های جنگ جهانی اول حضور داشت، تجربیات هولناک همان مدت کوتاه چنان تأثیر عمیقی بر روان او گذاشت که پس از پایان نبرد دیگر هرگز نتوانست به زندگی عادی بازگردد؛ او تا پایان عمر از افسردگی، دلهره و ترس‌های ناشی از جنگ رنج برد. این نویسنده که بر آن بود تا دست‌کم به‌صورت موقت در خانه‌ای که بین سال‌های ۱۹۳۰ تا ۱۹۳۹ در سوئیس بنا کرده بود زندگی کند، با به‌قدرت‌رسیدن رژیم نازی با سخت‌گیری‌های شدیدی روبرو شد؛ نازی‌ها که رویکرد صلح‌طلبانه و ضدجنگ او را برنمی‌تافتند، نه‌تنها آثارش را توقیف کردند، بلکه تابعیت آلمانی او را نیز لغو کردند. کارنامه‌ی ادبی رمارک بسیار غنی توصیف و آثار متعددی از او به پارسی ترجمه شده است.

رمان «راه بازگشت» (۱۹۳۱) که در واقع ادامه‌ی رمان در جبهه‌ی غرب خبری نیست محسوب می‌شود، در کنار آثاری چون «رفقا» (۱۹۳۲)، «آخرین ایستگاه» (۱۹۵۶) و «بهشت هیچ‌چیز مورد علاقه‌ای ندارد» (۱۹۶۱)، نشان‌دهنده‌ی تداوم دغدغه‌های انسانی اریش ماریا رمارک است. یکی از آثار جنجالی او رمان «زمانی برای عشق‌ورزیدن و زمانی برای مردن» (۱۹۵۸) است که اقتباس سینمایی آن در برخی کشورها ازجمله اسرائیل و اتحاد جماهیر شوروی ممنوع شد؛ چراکه منتقدان معتقد بودند تصویری مهربانانه از آلمانی‌ها در اثنای جنگ جهانی دوم ارائه می‌دهد. همچنین رمان «طاق نصرت» به قلم رمارک که با نام‌های دیگری چون «از عشق با من حرف بزن» نیز شناخته می‌شود، در کنار آثاری نظیر «شب لیسبون»، «فروغ زندگی» (یا شراره‌های زندگی)، «هنگامه‌ی مرگ و زندگی»، «گذشته‌ی یک مرد» و کتاب‌های دیگری چون «بعد؟» و «بازگشت»، مجموعه‌ای از میراث ماندگار اریش ماریا رمارک را تشکیل داده‌اند. این آثار به قلم مترجمانی همچون سیروس تاجبخش، رضا جولایی، پرویز شهدی و محمدامین کاردان به پارسی برگردانده شده‌اند.

اریش ماریا رمارک که زندگی‌اش همواره تحت‌تأثیر تبعات ویرانگر جنگ و آوارگی بود، سرانجام در ۲۵ سپتامبر ۱۹۷۰ در ۷۲سالگی درگذشت، اما نگاه صلح‌جویانه‌ی او در سطرسطر نوشته‌هایش جاودانه ماند. نگرش او به‌عنوان یک صلح‌طلب مبارز و اهمیتش در مقام یک نویسنده باعث شد تا شهر اوزنابروک با همکاری دانشگاه این شهر، در سال ۱۹۹۱ میلادی، اقدام به بنیان‌گذاری یک جایزه‌ی صلح کند. این جایزه به نویسندگانی اهدا می‌شود که به موضوعات صلح درونی و بیرونی می‌پردازند و نیز به شخصیت‌هایی تعلق می‌گیرد که تعهد ژورنالیستی آن‌ها به صلح، انسانیت و آزادیِ بشر، الگووار و مثال‌زدنی بوده است. جایزه‌ی صلح اریش ماریا رمارک هر دو سال یک بار اعطا شده است. جایزه‌ی اصلی مبلغ ۲۵,۰۰۰ یورو و جایزه‌ی ویژه‌ای که در کنار آن اهدا می‌شود، ۵,۰۰۰ یورو ارزش نقدی دارد.