کتاب ماشین چخوف

کتاب ماشین چخوف نوشته ماتئی ویسنی یک و ترجمه متین نهاوندی، نمایشی است که آخرین روزهای زندگی آنتوان چخوف را به صحنه می‌آورد؛ جایی که نویسنده در مرز تب، خاطره، مرگ و خیال با شخصیت‌های آثار خودش روبه‌رو می‌شود. این نمایش فقط زندگی‌نامه‌ی نمایشی چخوف نیست، بلکه گفت‌وگویی تند و گاه تلخ میان خالق و مخلوق است؛ گفت‌وگویی درباره رنج، ناتمامی، نوشتن و سرنوشتی که از دل ادبیات بیرون می‌آید. این کتاب را نشر قطره منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ماشین چخوف

کتاب ماشین چخوف نوشته ماتئی ویسنی یک نمایشنامه است که چخوف را نه فقط به‌عنوان نویسنده، بلکه به‌عنوان شخصیتی درون صحنه احضار می‌کند. متن از آخرین روزهای زندگی او آغاز می‌شود؛ زمانی که بیماری سل توان جسمی‌اش را گرفته و مرز میان واقعیت و خیال مدام جابه‌جا می‌شود. در این فضا، شخصیت‌هایی از نمایشنامه‌های چخوف مثل تریپلف، فیرس، لوپاخین، دایی وانیا، سه خواهر و آنا پترونا یکی‌یکی ظاهر می‌شوند و با او حرف می‌زنند. این دیدارها صرفاً یادآوری آثار چخوف نیستند، بلکه نوعی بازخواست، گلایه و سنجش دوباره‌ی جهان او به‌شمار می‌آیند؛ جهانی که در آن آدم‌ها اغلب در انتظار می‌مانند، به هم نمی‌رسند و از رنج خود بیرون نمی‌آیند.
کتاب ماشین چخوف از چند صحنه‌ی پی‌درپی ساخته شده و هر صحنه یکی از لایه‌های ذهنی و نمایشی این جهان را روشن می‌کند. نویسنده از دل گفت‌وگوها به موضوع‌هایی مثل مرگ، ناتوانی در برقراری ارتباط، فرسودگی رؤیاها، مسئولیت نویسنده در برابر شخصیت‌هایش و نسبت هنر با رنج نزدیک شده است. متن درعین‌حال حال‌وهوایی کمدی و تلخ دارد؛ جایی که موقعیت‌های هولناک ناگهان رنگ شوخی می‌گیرند و شوخی‌ها به اضطراب و اندوه می‌رسند. حضور رهگذر، تکرار صداهای نامعلوم، رفت‌وآمد میان اتاق بیمار، باغ آلبالو، دوئل و میز قمار، به نمایش حالتی شبح‌وار داده است. این کتاب برای کسانی جالب است که می‌خواهند چخوف را از زاویه‌ی شخصیت‌های خودش ببینند و با متنی روبه‌رو شوند که هم ادای دین است و هم نوعی پرسش‌گری درباره سازوکار جهان چخوفی.

خلاصه کتاب ماشین چخوف

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!
ماشین چخوف چخوفِ بیمار را در واپسین لحظات زندگی‌اش دنبال می‌کند؛ زمانی که دیگر نوشتن برایش به کاری دردناک و ناگزیر تبدیل شده است. او در تب و فرسودگی با شخصیت‌هایی از نمایشنامه‌های خودش روبه‌رو می‌شود؛ شخصیت‌هایی که هرکدام زخمی، معترض یا سرگردان‌اند و از خالق خود درباره سرنوشتشان توضیح می‌خواهند. نمایش از خلال این دیدارها به رابطه‌ی نویسنده با اثرش، به مرگ، به شکست رؤیاها و به ناتوانی انسان در تغییر مسیر زندگی می‌رسد. در کنار این خط اصلی، گفت‌وگوهای پراکنده و صحنه‌های نمادین، ذهن چخوف را به ماشینی تبدیل می‌کنند که مدام گذشته، شخصیت‌ها و اضطراب پایان را بازتولید می‌کند.

چرا باید کتاب ماشین چخوف را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب ماشین چخوف را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب چخوف را از خلال برخورد او با شخصیت‌های آثارش بازسازی می‌کند و تصویری متفاوت از نسبت نویسنده و مخلوقاتش می‌سازد.
• نمایش به پرسش‌هایی درباره مرگ، بیماری، فرسودگی رؤیاها و ناتمامی زندگی نزدیک می‌شود.
• خواننده با بسیاری از چهره‌های مهم جهان نمایشی چخوف در یک متن واحد روبه‌رو می‌شود.
• گفت‌وگوهای کتاب نشان می‌دهند که چگونه رنج، طنز و پوچی می‌توانند هم‌زمان در یک صحنه حضور داشته باشند.
• این اثر برای شناخت حال‌وهوای تئاتری ماتئی ویسنی یک و شیوه‌ی او در بازآفرینی چهره‌های ادبی اهمیت دارد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب ماشین چخوف به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به نمایشنامه‌هایی که شخصیت‌های ادبی شناخته‌شده را دوباره وارد صحنه می‌کنند.
• خوانندگانی که به جهان نمایشی چخوف و شخصیت‌های آثار او علاقه دارند.
• کسانی که از متن‌های شخصیت‌محور با فضای تلخ، وهم‌آلود و تأمل‌برانگیز استقبال می‌کنند.
• دانشجویان و پژوهشگران تئاتر که می‌خواهند نمونه‌ای از گفت‌وگوی بینامتنی با آثار چخوف را بخوانند.
• مخاطبانی که به نمایش‌هایی درباره مرگ، نوشتن و مسئولیت خالق در برابر اثرش فکر می‌کنند.

بخشی از کتاب ماشین چخوف

«چخوف:
می‌تونم یه نصیحتی بهت بکنم، کنستانتین گابریلوویچ؟
تریپلف:
دوباره؟ مادرم از شما خواسته؟
چخوف: (درحالی‌که کیفش را باز می‌کند تا وسایل پزشکی لازم را از آن بیرون ‌آورَد...)
وقتی دربارهٔ این بداقبالی می‌نویسی، برای مثال... این بدشانسی... و می‌خوای خواننده باهات همدردی کنه... سعی کن آرامشت رو حفظ کنی... این وضعیتی ایجاد می‌کنه که پریشانی دیگران هم تسکین پیدا کنه. توی کار تو، لحظه‌ای که قهرمان داستان گریه‌ می‌کنه، تو با اون آه می‌کشی. آرامشت رو حفظ کن. این نصیحتیه که می‌خوام بهت بکنم: آرامشت رو حفظ کن.
تریپلف سیگاری روشن می‌کند. چخوف به‌آرامی شروع به شستن زخم تریپلف می‌کند.
چخوف:
اگه بخوای نویسنده باشی، یه نویسنده به معنای واقعی کلمه، از استقلالت به هر قیمتی محافظت کن. وظیفهٔ تو اینه که سؤال طرح کنی، نه اینکه حلشون کنی. از موعظه کردن‌های پنهانی پرهیز کن. نویسنده‌ای که می‌خواد به هر قیمتی پیامی رو منتقل کنه کار رو تحریف می‌کنه. بدون اینکه برای ثابت کردن چیزی تلاش کنی، زندگی رو به نمایش بذار. این نویسنده‌ست که باید در خدمت شخصیت‌ها باشه، نه اینکه شخصیت‌ها در خدمت نویسنده باشن.
(پماد روی زخم تریپلف می‌گذارد.)
درست لحظه‌ای که مداخله می‌کنی و دربارهٔ شخصیت‌ها قضاوت می‌کنی، بازی تموم می‌شه و همه‌‌چی رو می‌بازی.»