کتاب در مدار

کتاب در مدار (Orbital) نوشته سامانتا هاروی و ترجمه ابوالفضل نصری، اثری است که در سال ۱۴۰۳ توسط انتشارات کتابسرای تندیس منتشر شده است. این رمان با داستانی چندلایه و نگاهی انسانی، زندگی شش فضانورد را در ایستگاه فضایی بین‌المللی به تصویر می‌کشد؛ جایی که مرز میان عادت‌های زمینی و تجربه‌های کیهانی محو می‌شود. داستان در فضایی معلق میان زمین و آسمان می‌گذرد و با پرداختن به جزئیات زیستی، روانی و اجتماعی خدمه، تصویری از زیستن در مدار ارائه می‌دهد. نویسنده با نگاهی موشکافانه، نه‌تنها به چالش‌های فنی و علمی زندگی در فضا بلکه به احساسات، دلتنگی‌ها، امیدها و ترس‌های شخصیت‌ها نیز می‌پردازد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب در مدار اثر سامانتا هاروی

کتاب در مدار رمانی است که در آن، سامانتا هاروی با رویکردی واقع‌گرایانه و شاعرانه، به زندگی گروهی از فضانوردان در ایستگاه فضایی بین‌المللی می‌پردازد. داستان در بازه‌ای چندماهه روایت می‌شود و هر فصل با عنوان «گردش» به یکی از چرخش‌های روزانه‌ی ایستگاه فضایی اشاره کرده است. نویسنده، تجربه‌های متفاوت هر یک از شش خدمه را بازتاب می‌دهد؛ از فضانوردان آمریکایی، ژاپنی، بریتانیایی و ایتالیایی تا کیهان‌نوردان اهل روسیه. ساختار این رمان بر پایه‌ی توالی روزها و گردش‌های مداری شکل گرفته و در خلال آن به جزئیات زندگی روزمره، آزمایش‌های علمی، تمرین‌های بدنی و مراسم‌های کوچک و لحظات شخصی خدمه پرداخته شده است. سامانتا هاروی با نگاهی انسانی و گاه فلسفی، پیوند میان انسان و زمین، مفهوم خانه، دلتنگی، مرگ، امید و جست‌وجوی معنا را در فضایی بی‌وزن و دور از خانه به تصویر کشیده است. این رمان همزمان که به واقعیت‌های علمی و زیستی زندگی در فضا وفادار مانده، لایه‌هایی از تأملات وجودی و احساسات عمیق را نیز در خود جای داده است.

خلاصه داستان در مدار

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

رمان با حضور شش فضانورد در ایستگاه فضایی بین‌المللی آغاز می‌شود. چهار فضانورد از کشورهای مختلف و دو کیهان‌نورد روس. روایت با توصیف خواب‌ها، رؤیاها و احساسات مشترک خدمه در فضای بی‌وزن شروع می‌شود و به‌تدریج به جزئیات زندگی روزمره‌ی آن‌ها می‌پردازد؛ از معلق‌بودن در کیسه‌های خواب تا انجام آزمایش‌های علمی، ورزش‌های اجباری و جشن‌های کوچک برای حفظ روحیه. هر یک از شخصیت‌ها با گذشته، دغدغه‌ها و دلتنگی‌های خود دست‌وپنجه نرم می‌کنند؛ برای مثال چی‌ئه با سوگ مادرش مواجه می‌شود و این فقدان در مدار، معنایی تازه پیدا می‌کند. همزمان، مأموریت‌های علمی و روتین‌های روزانه با رخدادهای طبیعی مانند شکل‌گیری تیفون و تماشای شفق‌های قطبی در هم می‌آمیزد. نویسنده با روایت‌های درونی و بیرونی، پیوند میان انسان و زمین را برجسته می‌کند؛ زمین به‌عنوان مادر، خانه و نقطه‌ی بازگشت. در خلال داستان، خدمه با احساساتی چون تنهایی، دلتنگی، شادمانی‌های کوچک و میل به ماندن در فضا یا بازگشت به خانه روبه‌رو می‌شوند. رمان با ورود گروهی دیگر از فضانوردان به ماه و تغییر جایگاه خدمه‌ی ایستگاه، به تأملاتی درباره‌ی مرکزیت زمین، معنای بشر و جست‌وجوی حیات در کیهان می‌رسد. درنهایت رمان با تلاقی تجربه‌های فردی و جمعی، تصویری چندوجهی از زیستن در مدار و پیوند ناگسستنی انسان با سیاره‌ی خود ارائه می‌دهد.

چرا باید کتاب در مدار را بخوانیم؟

رمان در مدار با نگاه به زندگی در فضا، فراتر از کلیشه‌های علمی یا ماجراجویانه حرکت کرده و تجربه‌ای انسانی، شاعرانه و چندلایه از زیستن در مدار زمین ارائه می‌دهد. این کتاب نه‌تنها به جزئیات فنی و علمی زندگی فضانوردان می‌پردازد، بلکه دغدغه‌های عاطفی، فلسفی و وجودی آن‌ها را نیز به تصویر می‌کشد. روایت چندصدایی و پرداختن به احساسات متضاد، دلتنگی‌ها، امیدها و حتی شوخ‌طبعی‌های کوچک، اثری ساخته که هم برای علاقه‌مندان به فضا و هم برای کسانی که به روابط انسانی و معنای زندگی توجه دارند، خواندنی است. کتاب در مدار، فرصتی برای تأمل درباره‌ی جایگاه انسان در جهان، مفهوم خانه و پیوندهای عمیق با زمین فراهم می‌کند و تجربه‌ای دیگر از داستانی در باب زندگی در فضا را پیش چشم مخاطب می‌گذارد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به علاقه‌مندان به داستان‌های علمی - تخیلی، دوستداران روایت‌های چندصدایی و کسانی که به موضوعات فلسفی، روان‌شناختی و زیستی درباره‌ی انسان و جایگاهش در جهان علاقه دارند، پیشنهاد می‌شود. همچنین این رمان برای کسانی که دغدغه‌ی دلتنگی، مفهوم خانه یا تجربه‌های مرزی انسان را دنبال می‌کنند، مناسب است.

درباره سامانتا هاروی

سامانتا هاروی (Samantha Harvey) نویسنده و رمان‌نویسی انگلیسی زاده‌ی سال ۱۹۷۵ میلادی است. او در زمینه‌ی ادبیات داستانی فعالیت دارد و استاد نوشتن خلاق (Creative Writing) بوده است. این نویسنده به‌ویژه با رمان «در مدار» (Orbital) موفقیتی بزرگ کسب کرده است؛ اثری که در سال ۲۰۲۴ جایزه‌ی بوکر (Booker Prize 2024) را از آن خود کرد. رمان یادشده ترکیبی از عناصر سبک علمی - تخیلی و فلسفی در ادبیات داستانی است. این رمان به‌عنوان اولین کتاب برنده‌ی جایزه‌ی بوکر که در فضا اتفاق می‌افتد، شناخته شده و یکی از کوتاه‌ترین آثار برنده در تاریخ این جایزه هست (۱۳۶ صفحه). سامانتا هاروی همچنین نویسنده‌ی چندین رمان دیگر است؛ The Wilderness (وحشت‌زده)، All Is Song، Dear Thief، The Western Wind (باد غربی). رمان The Wilderness نامزد جایزه‌ی نارنجی داستان (Orange Prize) شد و مدال بتی تراسک (Betty Trask Prize) را دریافت کرد. رمان The Western Wind نیز موفق به کسب Staunch Book Prize در سال ۲۰۱۹ شد. هاروی در دانشگاه‌هایی مانند یورک و شفیلد فلسفه خوانده و دوره‌ی MA نوشتن خلاق را در دانشگاه Bath Spa گذرانده است. همچنین آثارش در فهرست نامزدهای جوایزی چون James Tait Black Award، Women’s Prize، Guardian First Book Award و Walter Scott Prize قرار گرفته‌اند. او در وب‌سایتش به معرفی آثارش و فعالیت‌های ادبی‌اش پرداخته و درباره‌ی سبک و اهداف خودش در نوشتن، سخن گفته است.

این کتاب یا نویسنده چه جوایز و افتخاراتی کسب کرده است؟

رمان در مدار (Orbital) در سال ۲۰۲۴ جایزه‌ی بوکر (Booker Prize 2024) را از آن خود کرد. این رمان به‌عنوان اولین کتاب برنده‌ی جایزه‌ی بوکر که در فضا اتفاق می‌افتد، شناخته شده و یکی از کوتاه‌ترین آثار برنده در تاریخ این جایزه هست (۱۳۶ صفحه). سامانتا هاروی برای نوشتن رمان The Wilderness نامزد جایزه‌ی نارنجی داستان (Orange Prize) شد و مدال بتی تراسک (Betty Trask Prize) را دریافت کرد. رمان The Western Wind به قلم او نیز موفق به کسب Staunch Book Prize در سال ۲۰۱۹ شد. آثارش این نویسنده در فهرست نامزدهای جوایزی چون James Tait Black Award، Women’s Prize، Guardian First Book Award و Walter Scott Prize قرار گرفته است.

نظر افراد یا مجله‌های مشهور درباره این کتاب چیست؟

- مارک هدون: رمان در مدار (Orbital) یکی از زیباترین رمان‌هایی است که پس از مدت‌ها خوانده‌ام. 

- هلن مک‌دونالد: رمان در مدار شاهکاری آن‌قدر خوب است که کاملاً مبهوتش شده‌ام.

- مکس پورتر: این رمان کتابی فوق‌العاده و اثری است که همزمان مهار‌شده و رها است. بی‌تردید یکی از واقعی‌ترین و بهترین کتاب‌هایی است که درباره‌ی معنای زیستن در روزگار کنونی این کشور خوانده‌ام.

چه نسخه‌های دیگری از این کتاب در ایران منتشر شده است؟

کتاب حاضر نخستین‌بار با عنوان «در مدار» با ترجمه‌ی بهنود فرازمند توسط انتشارات نیلوفر در سال ۱۴۰۳ فیپا دریافت کرد و سپس با نام‌ها و به‌وسیله‌ی نشرهای دیگری هم روانه‌ی بازار کتاب ایران شد:

- گردش مداری (روایت شاعرانه‌ای برای مادر زمین) ترجمه‌ی بهراد قدسی، نشر سپید قلم، ‏‫‬‏۱۴۰۴.

- مدار ترجمه‌ی سمانه تیموریان، انتشارات روزگار‏‫، ۱۴۰۴.‬

- ‏‫مدارگرد‮‬‏‫ ترجمه‌ی نیما درویش، انتشارات ایهام‏‫، ۱۴۰۴.

بخشی از کتاب در مدار

«البته که این را می‌دانید، ولی در فضا می‌توانید آن را ببینید. آب‌وهوایی که حلقه‌وار در گردش است. این چیزی است که نل در تمام روز می‌تواند ببیند. او که پیش از فضانوردشدن یک محقق حوزهٔ هواشناسی بود، چشمانی دارد که همیشه به دنبال پدیده‌های آب‌وهوایی است. این‌که زمین چطور باعث گردش هوا می‌شود. این‌که ابرهای تشکیل‌شده در مناطق استوایی به‌واسطهٔ گردش زمین، به سمت بالا و شرق کشیده می‌شوند. هوای گرم و مرطوبی که نتیجهٔ تبخیر اقیانوس‌های استوایی است و در مسیری قوس‌مانند به سمت دو قطب کشیده می‌شود و پس از سردشدن و فروکش‌کردن در مسیر منحنی‌هایی غرب‌گرا برمی‌گردد. حرکتی مداوم. اما این کلمات صرفاً نیروی این حرکت را توصیف می‌کنند، نه ظرافت آن را، نه، دیگر چه می‌توان گفت؟ نه هماهنگی/روانی/هارمونی آن را. هیچ‌کدام از این‌ها کلمهٔ مناسب نیستند. این‌طور نیست که زمین یک چیز باشد و آب‌وهوای آن چیزی دیگر، زمین و آب‌وهوای آن با هم یکی هستند. زمین، جریان‌های هوایی است و جریان‌های هوایی، زمین. درست مثل چهره که از حالت‌هایی که به خود می‌گیرد، جدا نیست.»