کتاب صوتی سوسک و مرد

کتاب صوتی سوسک و مرد نوشته ماتئی ویسنی‌ یک، با ترجمه احسانه نوع‌ پرست، کتابی است که در فضایی محدود و روزمره، رابطه‌ای عجیب میان یک مرد تنها و سوسکی غیرعادی را دنبال می‌کند. نشر کتاب صوتی عالم این کتاب را با گویندگی وحید عالم منتشر کرده است. در این کتاب صوتی، راوی در خانه‌ای ساکت و تقریباً بی‌حادثه زندگی می‌کند که ناگهان حضور یک سوسک متفاوت، همه چیز را برایش تغییر می‌دهد. سوسکی که نه‌تنها از انسان نمی‌ترسد، بلکه رفتاری شبیه یک موجود آگاه و ناظر دارد و به‌تدریج به هم‌نشین، هم‌بازی و حتی نوعی آینه برای مرد تبدیل می‌شود. متن کتاب با تمرکز بر جزئیات رفتار سوسک و واکنش‌های مرد، از دل موقعیت‌هایی ساده مثل صبحانه‌خوردن، گوش‌دادن به موسیقی، خواندن کتاب و قدم‌زدن در اتاق، رابطه‌ای پررمزوراز و چندلایه می‌سازد. این کتاب صوتی با تکیه‌ بر همین موقعیت ظاهراً ساده، به‌تدریج مرز میان عادت‌های روزمره، وسواس، تنهایی، دوستی و نوعی مراقبت متقابل را مبهم می‌کند و شنونده را وارد جهانی می‌کند که در آن یک سوسک می‌تواند هم‌زمان مزاحم، هم‌خانه و حامل سؤالاتی عمیق‌تر درباره‌ی نگاه‌کردن، دیده‌شدن و معنای زیستن در فضایی بسته باشد.

درباره کتاب صوتی سوسک و مرد اثر ماتئی ویسنی‌ یک

کتاب صوتی سوسک و مرد با تمرکز بر یک موقعیت واحد شکل گرفته است: مردی در آپارتمان خود با سوسکی روبه‌رو می‌شود که به‌سرعت از جایگاه یک حشره آزاردهنده به حضوری دائمی و معنادار در زندگی او تبدیل می‌شود. ماتئی ویسنی‌ یک در این کتاب صوتی، به‌جای حرکت میان مکان‌ها و شخصیت‌های متعدد، همه‌چیز را در چند اتاق، یک آشپزخانه، یک میز، یک شوفاژ و چند شیء ساده مثل گرامافون، فنجان، کتاب‌ها و پنجره متمرکز کرده است. از دل همین محدودیت مکانی، نوعی صمیمیت و خفگی هم‌زمان ساخته شده که شنونده را وادار می‌کند به جزئی‌ترین حرکت‌های سوسک و واکنش‌های مرد دقت کند.

در کتاب صوتی سوسک و مرد شنونده با نوعی روایت پیوسته و درونی روبه‌رو است که در آن مرد، روزبه‌روز بیشتر به سوسک نزدیک می‌شود، برایش خمیر نان می‌گذارد، عادت‌های غذایی‌اش را می‌شناسد، به سلیقه‌ی موسیقی‌اش توجه می‌کند و حتی کتاب برایش می‌خواند. متن به‌تدریج نشان می‌دهد که این رابطه از یک کنجکاوی ساده فراتر می‌رود و به‌نوعی هم‌زیستی و هم‌زمان، بازی ذهنی تبدیل می‌شود. مرد مسیرهای هندسی روی زمین می‌سازد و سوسک آن‌ها را بازسازی می‌کند، بازی‌های حدس‌زدن مکان سوسک در اتاق شکل می‌گیرد و لحظه‌هایی پیش می‌آید که مرز میان کنترل‌داشتن و تحت‌ تأثیر قرارگرفتن، برای مرد نامشخص می‌شود.

کتاب صوتی سوسک و مرد در قالب بخش‌ها و صحنه‌هایی که حول عادت‌های روزانه مثل صبحانه، تماشای تلویزیون، گوش‌دادن به باخ، ویوالدی، کورلی و هندل و قدم‌زدن در اتاق می‌چرخد، به‌نوعی دفتر ثبت رابطه‌ای عجیب میان انسان و موجودی کوچک تبدیل شده است که گویی حافظه پاها، چشم‌ها و حتی رؤیاهای مرد را در اختیار دارد.

خلاصه کتاب صوتی سوسک و مرد

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

در مرکز نمایشنامه صوتی سوسک و مرد، مردی تنها قرار دارد که در آشپزخانه‌اش با سوسکی روبه‌رو می‌شود؛ سوسکی که از همان ابتدا با بقیه‌ی سوسک‌ها فرق دارد. او بزرگ‌تر و سیاه‌تر از سوسک‌هایی است که مرد تا آن زمان دیده است و مهم‌تر از همه این‌که از انسان نمی‌ترسد. مرد در لحظه‌ی اول می‌توانست او را له کند، اما نوعی خیرگی در نگاه سوسک، دستش را متوقف کرده است. از همان‌جا سؤال اصلی برای مرد شکل می‌گیرد: آیا سوسک واقعاً به او نگاه می‌کند و اگر نگاه می‌کند، آیا او را می‌بیند؟ مرد به‌تدریج به‌جای نابودکردن سوسک، تصمیم می‌گیرد با او هم‌زیستی کند. این عادت روزانه آغاز نوعی رابطه است. مرد شروع می‌کند به زمان‌گرفتن حرکت‌های سوسک.

این اندازه‌گیری‌ها نشان می‌دهد که سوسک دیگر فقط یک حشره نیست، بلکه به سوژه‌ای برای مشاهده‌ی دقیق و نوعی هم‌نشین دائمی تبدیل شده است. مرد احساس می‌کند که در حضور این موجود بهتر می‌خوابد و گویی سوسک شب‌ها بیدار می‌ماند و بالای سر او نگهبانی می‌دهد. سوسک به موسیقی کلاسیک واکنش نشان می‌دهد، هنگام پخش باخ از دهانه‌ی گرامافون بالا می‌رود و بی‌حرکت می‌ماند، انگار که مراقب پرتگاهی باشد. مرد به‌مرور سلیقه‌ی غذایی و موسیقایی سوسک را می‌شناسد. رابطه‌ی مرد و سوسک وارد مرحله‌ای تازه می‌شود؛ مرد برای سوسک کتاب می‌خواند، از بینوایان هوگو تا صورت‌جلسه لوکلزیا. سوسک معمولاً تا صفحه‌های پایانی بی‌حرکت می‌ماند، اما گاهی در حدود صفحه ۵۰ مرد را ترک می‌کند و به آشپزخانه می‌رود.

مرد از این رفتار، نوعی معیار می‌سازد و کتاب‌هایی را که سوسک حاضر نیست بیش از ۵۰ صفحه «تحمل» کند، کنار می‌گذارد. سپس بازی‌های حرکتی شکل می‌گیرد. در ادامه، سوسک خود نیز ابتکار عمل را به‌ دست می‌گیرد و منتظر واکنش مرد می‌ماند. مرد از ناتوانی خود در فهمیدن پیام این حرکات خجالت می‌کشد، اما به‌محض این‌که سوسک را در دایره‌هایش دنبال می‌کند، سرعت و شادمانی حرکت سوسک بیشتر می‌شود. مرد کم‌کم باور می‌کند که سوسک به شیوه‌ی خودش در حال تعریف‌کردن رازی عمیق است و هر پیشنهادی را که از سوی او می‌آید، باید تکرار کند. آخرین تصویری که داستان به آن می‌رسد، لحظه‌ای است که مرد در انتظار سقوط سوسک به ته فنجان، سرش را روی میز می‌گذارد و خوابش می‌برد.

چرا باید کتاب صوتی سوسک و مرد را بشنویم؟

کتاب صوتی سوسک و مرد به‌جای تکیه‌ بر حادثه‌های بزرگ، از دل جزئیات زندگی روزمره، رابطه‌ای عجیب میان انسان و یک سوسک می‌سازد که به‌تدریج به آینه‌ای برای تنهایی، وسواس، کنجکاوی و نیاز به دیده‌شدن تبدیل می‌شود. شنونده در این کتاب صوتی با فرایندی روبه‌رو است که در آن یک حشره معمولی، به‌واسطه نگاه مداوم مرد، به موجودی پررمزوراز و تقریباً هم‌سطح با انسان بدل می‌شود. این کتاب صوتی برای کسانی که به فضاهای محدود، روابط دو نفره غیرمعمول و روایت‌هایی علاقه‌مند هستند که از دل یک موقعیت ساده، لایه‌های ذهنی و احساسی متعددی را بیرون می‌کشند، تجربه‌ای متفاوت فراهم می‌کند.

شنونده در طول کتاب، همراه با مرد، از مرحله ترس و انزجار نسبت به سوسک عبور می‌کند و به نقطه‌ای می‌رسد که حضور این موجود کوچک، به بخشی جدایی‌ناپذیر از ریتم زندگی او تبدیل می‌شود. این کتاب صوتی همچنین برای کسانی می‌تواند جذاب باشد که دوست دارند ببینند چگونه می‌توان با استفاده از اشیای ساده‌ای مثل میز، فنجان، گرامافون، شوفاژ و پنجره، جهانی کامل ساخت که در آن زمان، حرکت، صدا و نگاه، معنایی تازه پیدا می‌کند. این کتاب صوتی نوعی تمرین دیدن دوباره‌ی چیزهای آشنا است، بی‌آن‌که متن وارد توضیح‌های مستقیم یا شعارگونه شود.

شنیدن کتاب صوتی سوسک و مرد را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

شنیدن کتاب صوتی سوسک و مرد به کسانی پیشنهاد می‌شود که به داستان‌های مینیمال و فضاهای محدود علاقه‌مند هستند و دوست دارند از دل یک رابطه‌ی غیرمنتظره میان انسان و حیوان، به لایه‌های عمیق‌تری از تنهایی و ذهنیت انسان نزدیک شوند. این کتاب صوتی به کسانی پیشنهاد می‌شود که از متن‌های پرجزئیات، توصیف دقیق عادت‌ها، بازی‌های ذهنی و حرکتی و حضور پررنگ اشیای روزمره در داستان لذت می‌برند. همچنین به علاقه‌مندان به ادبیات نمایشی و متونی که قابلیت اجرا و تصویرسازی ذهنی قوی دارند، پیشنهاد می‌شود؛ به‌ویژه کسانی که کنجکاوند ببینند چگونه یک سوسک می‌تواند به هم‌نشین، هم‌بازی و آینه‌ای برای انسان تبدیل شود.