کتاب سیرانو دو برژراک

کتاب سیرانو دو برژراک (Cyrano de Bergerac) نمایش‎‌نامه‌ای در پنج پرده از ادمون روستان است و با تکیه بر شخصیتی شاعر، شمشیرزن و تندخو پیش می‌رود که پشت زبان تیز، شوخ‌طبعی و جسارتش زخمی عمیق پنهان شده است: ناتوانی در گفتن عشق. نمایش‌نامه همزمان فضای تئاتر، طنز، دلدادگی، غرور و نبرد را در کنار هم می‌آورد و از همان صحنه‌های آغازین، کشمکش میان ظاهر و باطن را به مرکز ماجرا می‌برد. نشر قطره این درام را با ترجمه فرزام پروا منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب سیرانو دو برژراک

کتاب سیرانو دو برژراک نوشته‌ی ادمون روستان یکی از نمایش‌نامه‌های شناخته‌شده‌ی فرانسوی است که زندگی و خیال را در قالبی نمایشی به هم نزدیک می‌کند. متن بر محور شخصیتی شکل گرفته که هم اهل شعر است، هم در شمشیربازی مهارت دارد و هم در جمع، حضوری پرسر‌وصدا و فراموش‌نشدنی پیدا می‌کند. سیرانو با بینی بزرگ و چهره‌ای که خودش آن را مانع عشق می‌بیند، در برابر تمسخر دیگران عقب نمی‌نشیند و با حاضر‌جوابی، غرور و تندی از خود دفاع می‌کند.

کتاب در پنج پرده پیش می‌رود و از دل گفت‌وگوها، تک‌گویی‌ها و صحنه‌های پرتحرک، چند لایه‌ی مهم را در کنار هم می‌گذارد: عشق پنهان، شأن فردی، ترس از دیده‌شدن، فاصله‌ی میان آنچه کسی احساس می‌کند و آنچه می‌تواند بر زبان بیاورد. متن نمایش‌نامه از یک‌سو حال‌وهوای پرجنب‌وجوش صحنه را حفظ می‌کند و از سوی دیگر به لحظه‌های درونی شخصیت‌ها میدان می‌دهد. در این میان، حضور روکسان، کریستیان و چهره‌های فرعی دیگر، مسیر عاطفی و نمایشی اثر را گسترده‌تر می‌کند.

ادمون روستان در کتاب سیرانو دو برژراک فقط بر حادثه تکیه ندارد. بخش مهمی از کشش این متن از زبان اثر می‌آید؛ زبانی که گاهی طعنه‌آمیز است، گاهی پرشور و گاهی اندوهی پنهان را آشکار می‌کند. این درام تصویری از شخصیتی می‌سازد که میان دلاوری، شوخی، رنج و سکوت عاطفی گرفتار مانده است.

خلاصه نمایشنامه سیرانو دو برژراک

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

سیرانو شاعری شمشیرزن و پرآوازه است که در جمع با جسارت و زبان تندش همه را کنار می‌زند، اما در خلوت با زخمی قدیمی دست‌وپنجه نرم می‌کند: او عاشق روکسان است و ظاهر خود را مانعی برای بیان این عشق می‌داند. در سوی دیگر، کریستیان جوانی خوش‌چهره اما کم‌زبان است که او هم دل در گرو روکسان دارد. از دل این موقعیت، پیوندی عجیب شکل می‌گیرد؛ یکی احساس و کلمات را دارد و دیگری چهره‌ای را که می‌تواند دل ببرد. 

کتاب سیرانو دو برژراک از همین گره‌ی عاطفی، ماجرایی می‌سازد که در آن عشق، غرور، فداکاری و فاصله‌ی میان آنچه گفته می‌شود و آنچه پنهان می‌ماند، مدام پررنگ‌تر می‌شود.

چرا باید کتاب سیرانو دو برژراک را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب سیرانو دو برژراک را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این نمایش‌نامه عشق را از زاویه‌ی غرور، شرم و ناتوانی در بیان احساسات بررسی می‌کند.
• خواننده با شخصیتی روبه‌رو می‌شود که همزمان شوخ، تند، دلیر و عمیقاً آسیب‌پذیر است.
• متن، صحنه‌های پرتحرک تئاتری را با تک‌گویی‌ها و گفت‌وگوهای عاطفی در کنار هم می‌گذارد.
• کتاب نشان می‌دهد زبان و کلمات چگونه می‌توانند هم ابزار قدرت باشند و هم پوششی برای رنج.
• برای کسانی که به ادبیات نمایشی علاقه دارند، این اثر نمونه‌ای روشن از پیوند طنز، دلدادگی و کشمکش صحنه‌ای است.

خواندن کتاب سیرانو دو برژراک را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب سیرانو دو برژراک به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به نمایش‌نامه‌هایی که بر گفت‌وگو، صحنه و کشمکش شخصیت‌ها استوارند.
• خوانندگانی که به داستان‌های عاشقانه با لایه‌های اندوه، غرور و فداکاری علاقه دارند.
• کسانی که دوست دارند با شخصیتی پیچیده و به‌یادماندنی در ادبیات نمایشی همراه شوند.
• مخاطبانی که از متن‌هایی با طعنه، شوخی و لحظه‌های عاطفی در کنار هم لذت می‌برند.
• دانشجویان و علاقه‌مندان تئاتر که می‌خواهند نمونه‌ای مهم از نمایش‌نامه‌های فرانسوی را بخوانند.

جوایز و افتخارات کتاب سیرانو دو برژراک

• برنده‌ی لوح سپاس ترجمه‌ی برگزیده در جشنواره‌ی آثار برتر نمایشی (سال ۱۳۸۸)

اقتباس‌ها از کتاب سیرانو دو برژراک

این نمایش‌نامه تا به حال به شکل‌های مختلفی مورد اقتباس قرار گرفته که از مشهورترین آن‌ها می‌توان به این موارد اشاره کرد:

• فیلمی آمریکایی محصول سال ۱۹۵۰ ساخته‌ی مایکل گوردون. در این فیلم خوزه فرر نقش اصلی را ایفا می‌کرد که به خاطر آن برنده‌ی جایزه‌ی اسکار بهترین بازیگر شد. فرر چند سال قبل‌تر به خاطر اجرای این نمایش در برادوی هم برنده‌ی جایزه‌ی تونی بهترین بازیگر شده بود.
• فیلم فرانسوی سیرانو دو برژراک اثر ژان پل راپنو. در این فیلم ژرار دوپاردیو نقش سیرانو دو برژراک را داشت که به خاطرش جایزه‌ی بهترین بازیگر مرد جشنواره‌ی کن را به دست آورد.
• فیلم موزیکال سیرانو ساخته‌ی جو رایت که در سال ۲۰۲۱ اکران شد. در این فیلم انگلیسی پیتر دینکلیج نقش سیرانو را بازی می‌کرد و هیلی بنت و کلوین هریسون جونیور هم روکسان و کریستیان بودند.

بخشی از کتاب سیرانو دو برژراک

«دربان: (دنبالش می‌کند.) آهای! تو! پولت!
نظامی: برای من مفته.
دربان: چرا؟
نظامی: چرا؟ چون که من جزو گارد سلطنتی هستم، باور کن!
دربان: (به‌نظامی دیگری که وارد می‌شود:) و تو؟
نظامی دوم: از من چیزی درنمی‌آد.
دربان: چطور؟
نظامی دوم: من یک تفنگ‌دارم.
نظامی اول: (به دومی) نمایش تا ساعت دو شروع نمی‌شه. هیچ‌کس در سالن نیست. با یک دور شمشیربازی چطوری؟
شمشیرهایی که آورده‌اند را درمی‌آورند و شروع به بازی می‌کنند.
پیشخدمت اول: (وارد می‌شود.) پس... فلانکین...
پیشخدمت دوم: (قبلاً وارد شده) شامپاین؟...
اولی: (کارت‌ها و تاس‌هایی را از نیم‌تنه‌اش درمی‌آورد و آن‌ها را به او نشان می‌دهد.) کارت. تاس. (روی زمین می‌نشیند.) بیا یک دست بزنیم.
دومی: (او هم روی زمین می‌نشیند.) خُب، هستم، بی‌شرف!»