کتاب زبان و مرگ

کتاب زبان و مرگ؛ در باب جایگاه منفیت نوشتهٔ جورجو آگامبن و ترجمهٔ پویا ایمانی است و نشر مرکز آن را منتشر کرده است.

درباره کتاب زبان و مرگ

از کتاب زبان و مرگ می‌توان به عنوان «درآمدی درخور به فلسفه» یاد کرد که نشان از «روش تحلیل» کار فکری جورجو آگامبن دارد. او از «امر زبانی» به «امر وجودی» نقب می‌زند و این‌گونه «راه رهایی» را بر «زمین هستی» بنا می‌کند. آگامبن از سویی جهان معاصر را تیزبینانه به نقد می‌کشد و از سوی دیگر نگاهی امیدوار به «اجتماع آینده» دارد. در نوشته‌های او از یک طرف به «نقد منفی» برمی‌خوریم که مشخصه‌ٔ تفکر اروپایی پس از جنگ است و از طرف دیگر منتقد پرشور و دانایی را بازمی‌یابیم که با دقت و بصیرتی ژرف هر «سند» به جای مانده‌ی «سنت» را می‌کاود و بیش از هر چیز بر امکانات زبانی آن سند تأکید می‌کند.

خواندن کتاب زبان و مرگ را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به پژوهشگران حوزه‌های فلسفه و زبان‌شناسی پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب زبان و مرگ

«هایدگر در لحظه‌ی مهم و سرنوشت‌سازی از هستی و زمان (بندهای ۵۳‌-‌۵۰)، در تلاش برای گشودن راهی جهت فهم دازاین هم‌چون یک کل، به ترسیم رابطه‌ی دازاین با مرگ‌اش می‌پردازد. اندیشه‌ی سنتی معمولاً مسأله‌ی مرگ دازاین را به دست فراموشی سپرده و مردن هم به «رویدادی که بی‌شک بر دازاین عارض می‌شود، اما به هیچ شخص خاصی تعلق ندارد» تقلیل یافته است (ه‌ز: ۲۵۳؛ فا: ۳۲۶‌/‌۵۵۹‌؛ در ترجمه‌ی نقل‌قول‌های هایدگر اندک تغییراتی داده شده تا نکات مورد نظر نویسنده در هر عبارت برجسته شوند ــ م.ا). اما در این‌جا مرگ، هم‌چون پایان دازاین، خود را به‌مثابه‌ی «شخصی‌ترین امکان دازاین ــ که غیرارتباطی، قطعی، و در گوهر خود نامتعین است و نمی‌تواند پشت سر گذاشته شود» آشکار می‌سازد (ه‌ز: ۲۵۸؛ فا: ۳۳۲ / ۵۶۹) (۱). دازاین، در ساختار خود، هستن‌ به‌سوی‌پایان یا همان هستن‌به‌سوی‌مرگ است. او، در ذات خویش، همواره در مناسبتی با مرگ وجود دارد. «دازاین، در هستن‌به سوی‌مرگ‌اش، تا زمانی که وفات‌اش فرا نرسیده، به‌طور واقع‌بوده و حتا پیوسته، می‌میرد» (ه‌ز: ۲۵۹؛ فا: ۳۳۳‌/‌۵۷۰). آشکارا، هایدگر در این‌جا به مرگ حیوانات یا به یک واقعیت زیست‌شناختی صرف اشاره ندارد، چراکه حیوانات، یا جاندارانِ صرف (Nur-lebenden‌، ه‌ز: ۲۴۰؛ فا: ۳۱۱‌/‌۵۳۶)، نمی‌میرند بلکه تنها از زیستن باز می‌ایستند، حیات‌شان خاتمه می‌یابد.

در واقع، آن تجربه‌ی مرگی که در این‌جا مورد بحث است، شکل «پیش‌بینیِ» امکان وقوع خودش را می‌گیرد، گرچه این امکان هیچ محتوای ایجابی بالفعلی نداشته باشد. «مرگ به‌مثابه‌ی امکان، هیچ چیزی برای "محقق شدن" (فعلیت یافتن) به دازاین نمی‌دهد، هیچ چیزی که خود دازاین، به‌مثابه‌ی امری بالفعل، بتواند آن باشد» (ه‌ز: ۲۶۲؛ فا: ۳۳۷/ ۵۷۶). امکان مرگ، در عوض، معرف امکانِ عدم‌امکانِ وجود (اگزیستانس) درکل، و ناپدیدشدنِ «هر رفتاری نسبت به ... یعنی هر وجودداشتنی» است (همان). دازاین تنها در سویه‌ی مطلقاً منفی این هستن‌ به‌سوی‌ مرگ، آن‌گاه که رادیکال‌ترین عدم‌امکان را تجربه می‌کند، می‌تواند به اقامت‌گاه اختصاصی و حقیقی خویش دست یابد و خود را هم‌چون یک تمامیت درک کند.»