کتاب دختران شهرزاد

کتاب دختران شهرزاد نوشتهٔ حسن میرعابدینی است. نشر چشمه این کتاب را روانهٔ بازار کرده است. این اثر درمورد زنان نویسندهٔ ایرانی نوشته شده و یکی از کتاب‌های مجموعهٔ «پاساژها» است.

درباره کتاب دختران شهرزاد

کتاب دختران شهرزاد پژوهشی است برای شناخت بهتر نوشته‌های ادبی زنان ایران. نویسنده سعی کرده است تا نشان دهد چگونه نویسندگان زن ایرانی شروع به کار کردند و ایدهٔ اولیهٔ آن‌ها چه بوده است؟ و یا اینکه کار آن‌ها در آغاز چه کیفیت‌های زیبایی‌شناختی خاصی داشت؟ بنابراین این کتاب می‌تواند به‌عنوان یک پژوهش درخور موردتوجه دانشجویان و پژوهشگران حوزهٔ زنان قرار گیرد. به‌گفتهٔ نویسنده، اولین بخشِ این اثر در سال‌های ۱۳۸۲ ـ ۱۳۸۳، در قالب مقاله‌ای برای حضور در همایشی ادبی در خارج از کشور نوشته شد. این مقاله با عنوان «داستان‌نویسی زنان: راه‌های رفته و دستاوردها»، نخست در فصلنامهٔ باران (شماره‌های ۴ و ۵، استکهلم، تابستان ۱۳۸۳) و سپس در مجلهٔ زنان (شمارهٔ ۱۱۵، تهران، ۱۳۸۳) به چاپ رسید. مقالهٔ دوم با عنوان «داستان‌نویسی زنان: گام‌های لرزان اولیه» در مجلهٔ زنان (شمارهٔ ۱۴۱، ۱۳۸۵) چاپ شد. از آن پس، کار تحقیق و نگارش این اثر تا تابستان ۱۳۹۹ ادامه یافت.

می‌دانیم که امروزه زنانِ نویسنده، صاحبِ نام‌هایی در ادبیات معاصر ایران شده‌‎اند و داستان‌‎نویسیِ آنان از نظر کمّی ‎و کیفی به مرتبه‌‎ای رسیده که جا دارد تحقیق‌هایی دربارۀ آن‌ها صورت گیرد و البته که آنچه نویسندگان زن می‌‎نویسند، بخشی است از جریان کلیِ ادبیات معاصر. نویسندهٔ کتاب حاضر، حسن میرعابدینی (زادهٔ ۱۳۳۲) نویسنده، استاد دانشگاه، پژوهشگر و منتقد ادبی معاصر ایران است. او از ۱۳۸۲ تا ۱۳۸۵ در دانشگاه زنجان و در ۱۳۹۲ در مؤسسهٔ آموزش عالی حافظ شیراز ادبیات معاصر تدریس کرده است.

خواندن کتاب دختران شهرزاد را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

خواندن این کتاب را به دوستداران پژوهش‌های ادبی پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب دختران شهرزاد

«اغلب زنانِ نویسنده قالب رمان را برمی‌گزینند اما معدودی همچون دانشور و تولّلی و فرخزاد داستان کوتاه می‌نویسند. رمان را «راحت‌ترین شکلِ نوشتن برای زنان» شناخته‌اند زیرا «در میان شکل‌های هنری، کمترین میزان تمرکز را می‌طلبد». درگیری در زندگی روزمره به زنان می‌آموزد که «قوای ذهنی خویش را در مشاهده و تجزیه‌وتحلیل شخصیت‌ها صرف کنند». بیشترِ آنان خاطرات را به صورت رمان‌هایی ناپخته درآورده‌اند که نشانی از ابداع ندارند. رجوع به این نوشته‌ها برای درک درونی‌ترین مشکلاتی که زنان مطرح می‌کنند و راه‌هایی که برای ابراز هویت خود جست‌وجو می‌کنند، ضروری است. مهم این است که، در این داستان‌ها، چهره‌ها از دید راویانِ زن شناسانده می‌شوند. این تغییر دیدگاه، از مردانِ نویسنده به زنانِ اثرآفرین، مهم است زیرا جهانی که مردان نام‌گذاری و تفسیر کرده‌اند، اکنون از دیدی دیگر روایت می‌شود.

اغلب بانوان، آثاری پدید آورده‌اند حسب‌حال‌گونه به سبکی غریزی، در فرم یادداشت روزانه، نامه و خاطره. اما آنان، از طریق بیان تجربه در قالب خاطرات یا دردِدل‌کردن، به‌تدریج، زبان خاص خود را می‌یابند و می‌کوشند به عنوان فردی اندیشنده از رنج‌ها و امیدها و چشم‌اندازهای خود بگویند؛ هم مسائل مربوط به حقوق مدنی را مطرح می‌کنند هم رمان را عرصهٔ جست‌وجو در خصوصیات فردی و عاطفیِ خود می‌سازند. در واقع، هرچه جامعه بیشتر آنان را از «من» گفتن بازمی‌دارد، بیشتر در داستان‌های خود از «من» سخن می‌گویند. روایت زندگی‌نامه‌وار از منظر اول‌شخص، مجوّزی برای افراطِ نویسنده در اظهار نظر می‌شود، آن‌سان که او نقل حکایت را با شرح تجربه‌های خود درهم می‌آمیزد.

در پرتوِ انعطاف‌پذیریِ فرم رمان که آزادیِ بیشتری به نویسنده ارزانی می‌دارد، زنان به این نوع بیش از دیگر انواع ادبی توجه نشان داده‌اند. به‌ویژه آنکه رمان در قالبِ زندگی‌نامه‌ای، به آنان امکان بیان احساسات و بیم و امیدهای شخصی را داده است. چنین است که در ادبیات جهان، رمان همواره مهم‌ترین نوع ادبی بوده است که زنان اختیار کرده‌اند.»