کتاب ایدئولوژی های سیاسی

کتاب ایدئولوژی های سیاسی نوشتهٔ رابرت اکلشال و دیگر مدرسان دانشگاه کووینز است و با ترجمهٔ محمد قائد در نشر نو منتشر شده است. 

درباره کتاب ایدئولوژی های سیاسی

مؤلفان کتاب ایدئولوژی های سیاسی به کندوکاو در پیشینه، زمینه‌های تاریخی و سیاسی، و فراز و نشیب‌های ایدئولوژی‌های عمدهٔ سیاسی می‌پردازند. هدف آنها نه تأیید یا رد ایدئولوژی‌های موردبحث که نقّادی در نظام فکری و عقیدتی و محک‌زدن به انسجام هر یک از آنهاست و گرچه در بسیاری موارد به مقایسه آن ایدئولوژی‌ها می‌پردازند، به شناخت و معرفی نظر دارند، نه تبلیغ یا تخطئه. 

با مفهوم ایدئولوژی تنها به‌عنوان مقوله‌ای نظریه‌پردازانه برخورد نمی‌کنند، به ریشه‌یابی ایدئولوژی‌های موجود و مطرح در جهان دست می‌زنند و تمرکز را نه بر جهات صرفاً فلسفی مقوله ایدئولوژی که بر جنبه‌های سیاسی اجتماعی هر یک از ایدئولوژی‌ها می‌گذارند. حرکت آنها نه در جهت تشخیص حقیقت از کذب و تبلیغ یا رد که عمدتاً در مسیر تطوّر هر یک از خطوط ایدئولوژیک و توجه نقّادانه به دفاعیه مبلّغان آنها است.

هدف اصلی این کتاب ترسیم چشم‌انداز فراز و نشیب ایدئولوژی‌هاست؛ به‌گونه‌ای که هر فصل حاوی خطوط کلی و وجوه اصلی ایدئولوژی‌های عمده‌ای است که به محیط اجتماعی و سیاسی ما شکل می‌دهد. 

خواندن کتاب ایدئولوژی های سیاسی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به تمام علاقه‌مندان به علوم سیاسی پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب ایدئولوژی های سیاسی

«فریدِن از همان ابتدا از رویکردهای مارکسیستی به ایدئولوژی فاصله می‌گیرد و خود را در محدوده مطالعات انگلیسی‌آمریکایی قرار می‌دهد: ''تفکر خلاصه‌شده در ایدئولوژیها به نوبه خود، و نه صرفآ برای آنچه بدان نقاب می‌زند، ارزش بررسی دارد" (۱۹۹۶: ۱). اما فریدِن با گذر از این قبیل رویکردهای مارکسیستی نگاه انتقادی خود را بر شکل دیگری از نظریه‌پردازی سیاسی متمرکز می‌کند که حق مطلب را در مورد ایدئولوگ‌ها ادا نمی‌کند، یعنی تمایل انگلیسی‌آمریکایی به قراردادن تفکر در باب ایدئولوژی ذیل فلسفه سختگیرانه اخلاقی و سیاسی. نزد فریدِن، مدرسان چنانچه توجهشان تنها معطوف به روشن کردن ارتباط منطقی بین ایده‌های انتزاعی باشد چه بسا ملتفت ابعاد اساسی زندگی سیاسی نشوند. به طور خاص، فلسفه سیاسی لیبرال معاصر بیش از حد مشغول تعیین حدود دقیق طبیعت عدالت، حقوق، آزادی، برابری و غیره بوده و از ''درک فکر سیاسی به‌عنوان پدیده‌ای بازتاباننده هم محدودیتهای فرهنگی و هم منطقی غفلت کرده است." (۱۹۶۶: ۲). می‌نویسد بدون عنایت به زندگی فرهنگی ایده‌ها فکر سیاسی فعالیتی خواص‌فهم باقی می‌ماند بی‌آنکه بتوان به فهم تأثیر ایده‌های سیاسی بر عمل سیاسی یا، به همان اندازه مهم، تأثیر فکر سیاسی بر شکل‌گیری و صورت‌بندی چندان امید داشت. نمی‌توان خیلی راحت انسجام منطقی راه‌حلی بر معضلی اخلاقی را ترسیم کرد و از خلایق انتظار داشت دنبال منطق بحث راه بیفتند یا دقت فلسفی را توجیهی برای زیر سؤال بردن کسانی ببینند که منطق بحث را درنمی‌یابند. نزد فریدِن، قلمرو سیاسی بسیار بیش از رویکرد سنتی انگلیسی‌آمریکایی پیچیده و پرزحمت است، و به منظور فهم این پیچیدگی لازم است قلمرو ایدئولوژیها را در مکان خودش بررسی کنیم. به طور خلاصه فریدِن می‌خواهد در برخورد به طبیعت ایدئولوژیها، کمک آنها به زندگی سیاسی زیر بیرق اقتصاد سیاسی مارکسیستی یا فلسفه تحلیلی اخلاقی و سیاسی نرود.

این رویکرد نیازمند ترسیم دقیق حیطه ایدئولوژی و روایتی دقیق از عمل مدرّسانه در مطالعه ایدئولوژی است، به گونه‌ای که پیچیدگی درونی آن حیطه حفظ شود و ذیل دیگر شیوه‌های پژوهش سیاسی قرار نگیرد. به گفته فریدِن، ایدئولوژیها ''آن سیستمهای تفکر سیاسی‌اند، چه کم قیدوبند و چه سفت و سخت، خواسته یا ناخواسته، که افراد از طریق آنها به ساخت درکی از دنیای سیاست و عادتها می‌رسند که آنها یا کسانی که فکرشان را اشغال کرده‌اند در آنها حضور دارند، و سپس حسب آن درک دست به عمل می‌زنند." در این تعریف جامع و مملو از آن گونه ابهام که اسباب بیزاری افراد سخت متمایل به تحلیل است، فریدِن می‌کوشد طبیعت ایدئولوژیها را از نظر سازندگان آنها و آنچه هستند نشان دهد: آدمهایی معمولی درگیر زندگی اجتماعی و اجتماعی.»