رومن رولان

رومن رولان متولد ۲۶ ژانویه ۱۸۶۶ در شهر کلامسی (Clamecy) از ایالت بورگونی فرانسه است. از خانواده‌ای بورژوا و مرفه بود و توانست در پاریس و رم به تحصیلات عالیه دست یابد. تز دکترایش را درباره تاریخ اپرای اروپا پیش از لولی و اسکارلاتی گذراند و پس از تدریس در دانشگاه‌های معتبری چون سوربُن و اِکول نورمال از سال ۱۹۱۲ تمام وقت به نویسندگی پرداخت.


ویژگی رومن رولان در تمامی نوشته‌هایش صلح‌طلبی و انسان‌گرایی است. او از تحسین کنندگان گاندی و تاگور بود و با آنها ملاقات و مکاتبه داشت. همچنین با ماکسیم گورکی، زیگموند فروید، هرمان هسه، ریچارد اشتراوس، اشتفان زوایگ و بسیاری دیگر از بزرگان ادب و هنر دورانش دوستی و مکاتبه داشت. رولان اذعان می‌کرد که آثارش از فرانسوا رابله، ژان ژاک روسو، لئو تولستوی، ماهاتما گاندی، هانری برگسون و هرمان هسه تأثیر پذیرفته‌اند.


خوانندگان ایرانی با رومن رولان بیشتر به‌خاطر رمان ۴ جلدی ژان کریستف (۱۹۱۲ـ۱۹۰۴) و رمان جان شیفته (۱۹۲۳) آشنایی دارند. اشتفان زوایگ در سال ۱۹۱۲ به مناسبت انتشار ژان کریستف چنین نوشت: «این رویداد مهم، بیشتر پدیده‌ای اخلاقی است تا ادبی». ژان کریستف برای رومن رولان در گرفتن جایزه نوبل ادبیات در سال ۱۹۱۵ نقش بزرگی ایفا کرد.


هنگام آغاز جنگ جهانی اول رومن رولان در سوئیس اقامت داشت و جنگ را «خودکشی اروپا» نامید. برای اینکه بتواند آزادانه بنویسد و آثارش را منتشر کند ۲۳ سال در سوئیس زندگی کرد و در آنجا بود که مقالات مهم و متعدد ضدجنگ خود را نوشت. بازتاب این مقالات در پاریس ترجمه شدن آنها به بسیاری از زبانهای جهان (به استثنای آلمانی) بود. این مقالات نیز همراه با رمان ژان کریستف در گرفتن جایزه نوبل او در سال ۱۹۱۵ جایگاه ویژه‌ای داشتند.


علاوه بر جایزه نوبل، رومن رولان نشان‌ها و جوایز معتبر زیاد دیگری به‌دست آورد. از جمله نشان لژیون دونور (والاترین مدال افتخار فرانسه)، در سال ۱۹۱۰ و جایزه بزرگ آکادمی فرانسه در سال ۱۹۱۳؛ اما مدالِ گوته را در سال ۱۹۳۳ از دولت نازی نپذیرفت.


رومن رولان در سال ۱۹۳۵ به دعوت ماکسیم گورکی به مسکو رفت و با استالین ملاقات کرد. در این سفر کوشید به‌عنوان سفیر اندیشمندان فرانسوی در اتحاد جماهیر شوروی رفتار کند و علی‌رغم تمایل به اندیشه‌های مارکس، در بازگشت از شوروی علیه استالین و حکومت شوروی مقالات زیادی منتشر کرد.


او پس از گذراندن بیش از دو دهه در سوئیس، در سال ۱۹۳۷ به شهر وزله (VÅzelay) در فرانسه بازگشت و سالیان اشغال کشورش را در سکوت کامل در آنجا سپری کرد. اما به نویسندگی‌اش ادامه داد و نگارش خاطرات خود را در سال ۱۹۴۰ به اتمام رساند و پژوهش‌هایش درباره موسیقی و بتهوون را پی گرفت. رومن رولان ۷۸ سال عمر کرد و در ۳۰ دسامبر ۱۹۴۴ در وزله از جهان رفت.


(برگرفته از مقدمه کتاب پی‌یر و لوسی، نوشته رومن رولان، با ترجمه‌ای از مینو مشیری، نشر نو)


down