کتاب محاکمه

کتاب محاکمه (The Trial) نوشته فرانتس کافکا، روایت گرفتارشدن ناگهانی یک کارمند ساده‌ی بانک در سازوکاری مبهم به نام دادگاه است؛ یوزف کا. صبح روز تولد سی‌سالگی خود، بی‌آن‌که بداند چه گناهی مرتکب شده، بازداشت می‌شود و از همان لحظه وارد جهانی می‌شود که در آن قانون، گناه و بی‌گناهی معنای خود را از دست داده‌اند. کافکا در این داستان ناتمام تجربه‌ی زیستن زیر نگاه قدرتی نامرئی و بی‌چهره را دنبال می‌کند. نشر ماهی این داستان را با ترجمه علی اصغر حداد منتشر کرده است. نسخه الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب محاکمه

کتاب محاکمه داستان یوزف کا.، مشاور یک بانک، است که در روز تولد سی‌سالگی‌اش ناگهان با دو نگهبان ناشناس روبه‌رو می‌شود و می‌شنود که بازداشت شده، بی‌آن‌که کسی جرمی را به او بگوید. فرانتس کافکا در این کتاب جهانی را تصویر کرده که در آن دادگاه، قانون و دستگاه اداری در لایه‌هایی تودرتو و نامرئی عمل می‌کنند و فرد، حتی وقتی آزادانه سر کار می‌رود، در احاطه‌ی نوعی بازداشت دائمی قرار دارد.

کتاب محاکمه با صحنه‌ی طولانی و پرتنش بازداشت در پانسیون خانم گروباخ آغاز می‌شود و سپس خواننده را به اتاق‌های تنگ، حیاط‌های پرجمعیت و سالن‌های خفه‌ای می‌برد که در آن‌ها تحقیق انجام می‌شود، بی‌آن‌که کسی بداند این تحقیق دقیقاً درباره‌ی چیست. کتاب، رابطه‌ی یوزف کا. با صاحبخانه، همکاران بانک، نگهبان‌ها و قاضی تحقیق را دنبال کرده تا نشان دهد چگونه یک اتهام نامعلوم می‌تواند همه‌ی روابط روزمره را آلوده کند.

از سوی دیگر، گفت‌وگوهای یوزف کا. با نگهبان‌ها، سرنگهبان، قاضی و دیگران، بیش از آن‌که چیزی را روشن کند، لایه‌های تازه‌ای از ابهام می‌سازد. کافکا در این اثر، با تمرکز بر جزئیات فضاها، حرکات و لحن‌ها، حس خفگی، بی‌خوابی و اضطرابی را که به نظر در زندگی شخصی داشته، در متن داستان جاری کرده است.

محاکمه در عین روایت ماجرای یک پرونده، به تجربه‌ی زیستن زیر سایه‌ی اتهامی، اضطراب و احساس گناه دائمی می‌پردازد. برخی از منتقدین شباهت‌هایی بین این اثر و جنایت و مکافات و برادران کارامازوف داستایفسکی می‌بینند و معتقدند کافکا از آثار این نویسنده‌ی روس تأثیر پذیرفته. خود کافکا هم بارها داستایفسکی را ستوده بود و خود را برادر خونی او دانسته بود. این داستان بخشی از رمان‌های سه‌گانه‌ی کافکا است که هر سه‌ی آن‌ها ناتمام مانده‌اند.

خلاصه داستان محاکمه

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

محاکمه سرگذشت یوزف کا. است؛ کارمند بانکی که صبح روزی عادی می‌فهمد بازداشت شده، اما اجازه دارد سر کار برود و زندگی روزمره‌اش را ادامه دهد. از این لحظه، همه‌چیز زیر سایه‌ی پرونده‌ای قرار می‌گیرد که هیچ‌کس محتوای آن را نمی‌داند. نگهبان‌ها، سرنگهبان، قاضی تحقیق، کارمندان جزء و حتی مستأجران پانسیون، هر کدام بخشی از شبکه‌ای مبهم‌اند که یوزف کا. را احاطه کرده است.

او در نخستین بازجویی، در ساختمانی فرسوده در حومه‌ی شهر، با سالنی شلوغ و قاضی‌ای روبه‌رو می‌شود که از روی دفترچه‌ای کهنه درباره‌ی او می‌خواند و در عین حال تقریباً هیچ‌چیز مشخصی نمی‌گوید. یوزف کا. می‌کوشد با استدلال، تمسخر و عصیان، این دادرسی را بی‌اعتبار کند، اما هر تلاش او فقط نشان می‌دهد که دادگاه در جایی فراتر از فهم و کنترل او عمل می‌کند.

چرا باید کتاب محاکمه را بخوانیم؟

این داستان تجربه‌ی گرفتارشدن در سیستمی است که قواعدش گفته نمی‌شود، اما همه‌چیز را تعیین می‌کند. محاکمه نشان داده چگونه یک اتهام نامعلوم می‌تواند کار، روابط، عشق و حتی تصویر فرد از خودش را دگرگون کند. خواندن این اثر فرصتی است برای مواجهه با ترس‌های پنهان از قدرت، قانون و بی‌خوابیِ ذهنی که رها نمی‌کند.

خواندن کتاب محاکمه را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن محاکمه را به طرفداران کافکا، دوستداران داستان‌های ابزورد و سوررئال و به کسانی پیشنهاد می‌کنیم که به داستان‌هایی درباره‌ی قدرت، قانون، اضطراب و احساس گناه علاقه‌مندند. همچنین به دانشجویان و علاقه‌مندان فلسفه، علوم اجتماعی و ادبیات قرن بیستم که می‌خواهند از دل یک روایت، تجربه‌ی زیستن در دل سازوکارهای مبهم و فرساینده را دنبال کنند. اگر از خواندن کتاب‌هایی مثل رمان بوف کور اثر صادق هدایت، کتاب مسخ اثر فرانتس کافکا، مهتاب سوزان اثر مالکوم لاوری و کتاب ابله اثر داستایفسکی لذت بردید، این اثر را نیز دوست خواهید داشت.

درباره فرانتس کافکا

فرانتس کافکا (Franz Kafka) (۱۸۸۳-۱۹۲۴)، نویسنده‌ی آلمانی‌زبان یهودی‌تبار اهل پراگ (در زمان امپراتوری اتریش-مجارستان) بود که به عنوان یکی از تأثیرگذارترین چهره‌های ادبیات مدرن شناخته می‌شود. او که فارغ‌التحصیل رشته‌ی حقوق بود، بخش عمده‌ای از زندگی خود را به عنوان کارمند در یک شرکت بیمه‌ی حوادث کارگری سپری کرد و نوشتن را در اوقات فراغت خود انجام می‌داد. کافکا در زمان حیاتش تنها بخش کوچکی از آثار خود مثل «مسخ» را منتشر کرد. گرچه این داستان مورد توجه قرار گرفت ولی به طور کلی کافکا در طول حیاتش نادیده گرفته شد و نبوغش کشف نشده بود. او پیش از مرگ زودهنگامش بر اثر بیماری سل، از دوست نزدیکش ماکس برود خواست تا تمام دست‌نوشته‌های باقی‌مانده‌اش را بسوزاند؛ درخواستی که برود از آن سرپیچی کرد و با انتشار رمان‌های ناتمام او، موجب شهرت جهانی کافکا شد.

درون‌مایه‌ی اصلی آثار کافکا عمیقاً با مفاهیمی چون بیگانگی، اضطراب وجودی، احساس گناه، بوروکراسی مخوف و پوچی سیستم‌های قدرت گره خورده است؛ ویژگی‌هایی که امروزه در ادبیات با اصطلاح کافکایی شناخته می‌شوند. او در آثار پس از مرگش نظیر «محاکمه» و «قصر»، شخصیت‌هایی را به تصویر می‌کشد که در میان ساختارهای اداری و قضاییِ مضحک، غیرمنطقی و نفوذناپذیر گرفتار شده‌اند و تلاش‌هایشان برای رسیدن به حقیقت یا عدالت بی‌ثمر می‌ماند. سبک نگارش ترکیبی از جزئیات واقع‌گرایانه و عناصر سوررئال و کابوس‌وار بود که تأثیر بنیادینی بر جریان‌های ادبی و فلسفی بعدی، به ویژه اگزیستانسیالیسم و پوچی، گذاشت.

درباره علی اصغر حداد

علی اصغر حداد (متولد ۱۳۲۹)، مترجم آثار ادبی زبان آلمانی است. او دوران کودکی و تحصیلات ابتدایی را در قزوین سپری کرد و سپس برای ادامه‌ی تحصیل به تهران آمد. حداد در جوانی به کشور آلمان سفر کرد و نزدیک به یک دهه در شهرهای برلین و اشتوتگارت به تحصیل در رشته‌ی جامعه‌شناسی پرداخت. او پس از بازگشت به ایران، فعالیت حرفه‌ای خود را در حوزه‌ی آموزش زبان آلمانی و ترجمه‌ی متون ادبی آغاز کرد و خیلی زود به یکی از مترجمان کلیدی ادبیات آلمانی‌زبان تبدیل شد. معروف‌ترین اثر حداد، ترجمه‌ی مجموعه‌ی کامل آثار فرانتس کافکا (شامل رمان‌های محاکمه، قصر، امریکا و داستان‌های کوتاه او) است. علاوه بر کافکا، او آثار نویسندگان برجسته‌ی دیگری چون توماس مان، هرتسبرگ، اشتفان تسوایگ، آرتور شنیتسلر و پیتر هاندکه را نیز به فارسی برگردانده است. حداد نشان افتخار فرهنگی کشور اتریش را به دست آورده است.

اقتباس‌ها از کتاب محاکمه

این رمان، منبع اقتباس آثار متنوعی بوده که در زیر به چند تا از آن‌ها اشاره می‌شود:

مهم‌ترین و معروف‌ترین فیلمی که از روی محاکمه ساخته شده، فیلم اورسن ولز است. ولز، محاکمه را در سال ۱۹۶۲ ساخت و در آن آنتونی پرکینز نقش یوزف کا. را ایفا می‌کرد.

فیلم مهم دیگر، اثری بود که هارولد پینتر فیلم‌نامه‌نویسش بود. این فیلم را دیوید جونز را کارگردانی کرده بود و در آن کایل مک‌لاکلن و آنتونی هاپکینز نقش‌های اصلی را داشتند.

محاکمه علاوه بر سینما، در تئاتر هم خیلی محبوب بوده و در این چند دهه بارها به شکل‌های مختلفی روی صحنه رفته است. از معروف‌ترین اجراهای صحنه‌ای این اثر، اپرایی بوده که فیلیپ گلس از این رمان اقتباس کرده و در سال ۲۰۱۴ به روی صحنه برده.

در سال ۱۹۴۷ هم آندره ژید و ژان لویی بارو با همکاری همدیگر داستان کافکا را در پاریس اجرا کردند.

چه نسخه‌های دیگری از کتاب محاکمه منتشر شده است؟

• کتاب محاکمه، ترجمه‌ی امیر جلال الدین اعلم، نشر نیلوفر
• کتاب محاکمه، ترجمه‌ی مسعود سلیمانی، نشر رادمهر
• کتاب محاکمه، ترجمه‌ی سارا رحیمی، نشر قاصدک صبا
• کتاب محاکمه، ترجمه‌ی محمد رمضانی، نشر آسو
• کتاب محاکمه، ترجمه‌ی کامل روزدار، نشر اشاره
• و...

بخشی از کتاب محاکمه

«بی‌شک کسی به یوزف کا. تهمت زده بود، زیرا بی‌آن‌که از او خطایی سر زده باشد، یک روز صبح بازداشت شد. از آشپز خانم گروباخ، صاحبخانهٔ کا.، که هر روز صبح حدود ساعت هشت صبحانهٔ او را می‌آورد، این‌بار خبری نشد. چنین چیزی هرگز سابقه نداشت. کا. باز کمی منتظر ماند و از روی بالش خود چشمش به پیرزنی افتاد که روبه‌روی اتاقش زندگی می‌کرد و با کنجکاوی‌ای که تا آن زمان کسی از او سراغ نداشت به کا. چشم دوخته بود.

ولی بعد متعجب و گرسنه زنگ زد. بلافاصله در زدند و مردی که کا. تا آن روز او را در این آپارتمان ندیده بود، به درون آمد. مردْ باریک‌اندام و در عین حال قرص و محکم بود. لباسی تنگ و مشکی به تن داشت، چیزی شبیه به لباس مسافرها، مجهز به تعداد زیادی چین و جیب، سگک و دگمه و یک کمربند، طوری که خیلی کاربردی به نظر می‌رسید، بی‌آن‌که دقیقاً معلوم باشد در چه زمینه‌ای. کا. پرسید: "شما کی هستید؟" و بلافاصله بلند شد و توی تخت راست نشست. ولی مرد بی‌اعتنا به پرسش کا.، طوری که انگار چاره‌ای جز تن‌دادن به حضور او وجود ندارد، به این بسنده کرد که به‌نوبهٔ خود بپرسد: "شما زنگ زدید؟"»