کتاب پایان دموکراسی

دیوید رانسیمن در کتاب تفکربرانگیز پایان دموکراسی از به سرآمدن دوران دموکراسی و یک فاجعه صحبت کرده است. رانسیمن از طرفداران این ایده است که دموکراسی به دلایلی در جهان رو به افول است. 

دلایلی مانند شبیه‌سازی زیستی بدین معنا که دموکراسی نیز مانند هر پدیدهٔ دیگر، دوران کودکی و شکوفایی و میانسالی و فرسودگی دارد، موفقیت دموکراسی که خود عامل اصلی شکست دموکراسی دانسته می‌شود، بدین معنا که پس از چند نسل موفقیت و کارآمدی، مردم کشورهای پیشرفته و دموکراتیک تصور می‌کنند که هیچ خطری نمی‌تواند دموکراسی را تهدید کند و دموکراسی در برابر همهٔ آسیب‌ها مصون است و این که هنوز نگاه‌ها دربارهٔ تهدید دموکراسی به سمتِ روش‌های کلاسیک مانند کودتای نظامی و تقلب انتخاباتی است، در حالی‌که عمر این روش‌ها دیگر پایان یافته و چندین دهه است که قابل استفاده نیستند.

درباره کتاب پایان دموکراسی

رانسیمن در کتاب پایان دموکراسی به دنبال پاسخ دادن به این پرش است که که در جهان امروز چه چیزهایی دموکراسی را تهدید می‌کند و از میان تهدیداتی که عنوان می‌شود، کدام‌یک جدی و یا جدی‌تر است. چرا در سرزمین‌هایی که دموکراسی سال‌هاست مستقر شده و جا افتاده، نیروهای راست افراطی یا پوپولیست تا این اندازه قدرت گرفته‌اند؟ آیا وضعیت شبیه آلمان در ۱۹۳۰ است که دموکراسیِ به ظاهر ریشه‌دار و با ثباتی به سرعت در دام فاشیسم افتاد و مهیب‌ترین فاجعهٔ تاریخ را رقم زد؟ آیا بی توجهی به تغییرات اقلیمی فاجعه‌ای بزرگ‌تر را رقم خواهد زد تا دموکراسی در برابر مشکلات پدید آمده جایگاه خاصی نداشته باشد؟ آیا پیشرفت پرشتاب فناوری جامعه را به سمتی خواهد برد که دموکراسی دیگر قادر به مدیریت جامعه نباشد؟

دیوید رانسیمن در این کتاب در چهار فصل به این سوالاتی از این دست پاسخ می‌دهد.

کتاب پایان دموکراسی با توصیفی از کودتا به‌روش قدیم و انواع جدید آن شروع می‌شود. کودتا آشکارترین دشمن دموکراسی است که با هدف صریح و روشنِ نابودی دموکراسی به وقوع می‌پیوندد. فصل دوم به موضوع تأثیر فجایع انسانی و محیطی بر دموکراسی می‌پردازد. اگر جوامع دموکراتیک قادر نباشند در برابر تهدیدات مهلک مانند جنگ اتمی و تغییرات محیط زیست و روبات‌های قاتل، برنامه‌ریزی درستی داشته باشند، ادارهٔ جامعهٔ انسانی به دست نیروهای تمامیت‌خواه و مستبد خواهد افتاد. فصل سوم پایان دموکراسی به خطر اسیر شدن انسان در دست فناوری‌های بسیار پیشرفته اشاره دارد. هنوز تا احتمال حکومت روبات‌ها فاصله‌ای زیاد داریم و شاید هیچ‌گاه چنین نشود. ولی در سطوح پایین‌تر، فناوری‌ها روزبه‌روز تصمیماتی را از طرف ما می‌گیرند که اگر به هر دلیل در این امر مسامحه کنیم ممکن است وضعیت از کنترل خارج شود. فصل چهارم به جایگزین‌های دموکراسی اختصاص دارد. در پایان نیز به احتمال و نحوهٔ پایان دموکراسی و راه‌حل احتمالی اشاره می‌شود.

خواندن کتاب پایان دموکراسی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

علاقه‌مندان به جامعه‌شناسی و علوم سیاسی، به‌ویژه مکاتب سیاسی را به خواندن پایان دموکراسی دعوت می‌کنیم.

جملاتی از کتاب پایان دموکراسی

وقتی دموکراسی شکست می‌خورَد، معمولاً انتظار داریم سروصدایی زیاد به پا شود. شکست دموکراسی واقعه‌ای همگانی است. در تاریخ معاصر به حد کافی با آن آشنا هستیم و به‌راحتی شیوه‌ها و اَشکال آن را تشخیص می‌دهیم. در چهارگوشهٔ جهان، بارها مشعل دموکراسی خاموش شده و ما دقیقاً می‌دانیم چگونه. مثال تاریخی زیر به روشن شدن مطلب کمک می‌کند:

هیچ اعلان قبلی وجود نداشت. نیمه‌شب، تانک‌ها شهر را به تسخیر درآوردند. سربازها برای کنترل نقاط حساس ارتباطی مانند رادیو، تلویزیون و ادارات پست و تلفن اعزام شدند. نخست‌وزیر بازداشت شد. رقیب او که انتظار می‌رفت در انتخاباتِ پیشِ رو برنده شود نیز بازداشت شد. پارلمان و کاخ پادشاه به تسخیر نظامیان درآمد. سربازان فهرست افراد خطرناک را دست به دست می‌کردند تا بازداشت و زندانی شوند.

فهرست کتاب پایان دموکراسی

مقدمهٔ مترجم

۱: کودتا

۲: فاجعه

۳: چیرگی فناوری

۴: چیزی بهتر از این؟

نتیجه: و بدین‌سان دموکراسی به پایان می‌رسد

سخن آخر: ۲۰ ژانویهٔ ۲۰۵۳

یادداشت‌ها