کتاب تمدن و ملالت های آن

کتاب تمدن و ملالت‌ های آن (Civilization on dits discontents)، نوشته زیگموند فروید و ترجمه محمد مبشری، تحلیلی از نسبت انسان، فرهنگ و رنج ارائه می‌دهد. فروید در این اثر به این سؤال می‌پردازد که چرا با وجود پیشرفت‌های علمی و فنی، انسان متمدن همچنان احساس ناخشنودی و ملال می‌کند. نشر ماهی در سال ۱۳۸۳ این کتاب را منتشر کرده است. مترجم در پیش‌گفتار خود به دشواری‌های برگردان مفاهیم کلیدی فروید مانند Kultur و Unbehagen و انتخاب معادل‌هایی چون تمدن و ملالت می‌پردازد و زمینه‌ی فکری متن را روشن می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تمدن و ملالت های آن اثر زیگموند فروید

کتاب تمدن و ملالت‌ های آن یکی از مهم‌ترین نوشته‌های متأخر زیگموند فروید درباره‌ی سرشت تمدن، فرهنگ و سرچشمه‌های رنج انسان است. فروید این متن را در امتداد آثاری مانند «توتم و تابو» و «آینده‌ی یک خیال واهی» قرار می‌دهد و می‌کوشد طرحی منسجم از زیست روانی انسان در بستر جامعه و تاریخ ترسیم کند. او تمدن را مجموعه‌ی دستاوردها و نهادهایی می‌داند که زندگی انسان را از اسلاف حیوانی‌اش جدا می‌کند و دو هدف اصلی برای آن برمی‌شمارد: حفاظت در برابر طبیعت و سامان‌دادن روابط میان انسان‌ها. فروید نشان می‌دهد همین تمدنی که امنیت، تکنیک، علم و هنر را ممکن کرده است بر محدودکردن رانه‌ها، به‌ویژه رانه‌ی عشق و رانه‌ی پرخاشگری، بنا شده و از همین‌جا سرچشمه‌ی ملال و ناخشنودی انسان متمدن را پی می‌گیرد.

کتاب در هشت فصل پیش می‌رود: از بحث درباره‌ی احساس «اقیانوسی» و ریشه‌های دینداری تا تحلیل برنامه‌ی «اصل لذت»، مفهوم خوشبختی، سرچشمه‌های رنج، نقد تمدن‌ستیزی، تعریف تمدن، نقش کار و عشق در پیدایش زندگی جمعی و در نهایت نسبت آزادی فردی و مطالبات جمع. کتاب تمدن و ملالت‌ های آن در هر فصل با مثال‌ها، قیاس‌ها و تأملات طولانی، خواننده را از روانِ فردی به ساختارهای اجتماعی و برعکس می‌برد و نشان می‌دهد که سرنوشت تمدن به کشمکش میان اروس و رانه‌ی مرگ گره خورده است.

خلاصه کتاب تمدن و ملالت های آن

کتاب تمدن و ملالت‌ های آن با این پرسش آغاز می‌کند که انسان‌ها از زندگی چه می‌خواهند و چرا با وجود کوشش برای خوشبختی، چنین ناکام می‌مانند. فروید ابتدا مفهوم سعادت، اصل لذت و سه سرچشمه‌ی رنج (بدن، طبیعت و روابط با دیگران) را بررسی می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه انسان برای تحمل زندگی به سرگرمی، هنر، مواد مخدر، دین و عشق پناه می‌برد. سپس به این ادعا می‌رسد که بخش مهمی از رنج انسان از خود تمدن ناشی می‌شود؛ تمدنی که برای حفظ نظم جمعی، آزادی رانه‌ها را محدود می‌کند و از افراد می‌خواهد بخشی از امیال جنسی و پرخاشگرانه‌ی خود را قربانی کنند.

زیگموند فروید در ادامه تعریف خود از تمدن را بسط می‌دهد ـ از ابزار، تکنیک، زیبایی، پاکیزگی و نظم تا نهادهای حقوقی و اخلاقی ـ و نشان می‌دهد چگونه این ساختارها بر سرکوب و والایش رانه‌ها استوارند و همین امر تعارض میان آزادی فردی و مطالبات جمع را پدید می‌آورد.

چرا باید کتاب تمدن و ملالت های آن را بخوانیم؟

کتاب تمدن و ملالت‌ های آن امکان نگاه‌کردن دوباره به مفاهیمی مانند خوشبختی، پیشرفت، دین، اخلاق و آزادی را فراهم می‌کند و نشان می‌دهد پشت دستاوردهای تمدنی چه هزینه‌های روانی‌ای پنهان است. خواننده با منطق درونی نظریه‌ی فروید درباره‌ی رانه‌ها، سرکوب، والایش و نسبت فرد و جامعه آشنا می‌شود و می‌تواند بسیاری از تنش‌های روزمره‌ی خود با «زندگی متمدن» را در چهارچوبی تحلیلی بازفهمی کند.

خواندن کتاب تمدن و ملالت های آن را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب تمدن و ملالت‌ های آن به کسانی پیشنهاد می‌شود که به روانکاوی، فلسفه‌ی فرهنگ، نقد تمدن، دین‌پژوهی یا علوم اجتماعی علاقه دارند و می‌خواهند ریشه‌های روانی نارضایتی انسان مدرن، احساس ملال و تعارض میان آزادی فردی و نظم جمعی را عمیق‌تر بفهمند.

درباره زیگموند فروید

زیگموند فروید، عصب‌شناس اتریشی و بنیان‌گذار روانکاوی، یکی از تأثیرگذارترین چهره‌های تاریخ روان‌شناسی به شمار می‌رود. او در ۶ مه ۱۸۵۶ در شهر فرایبرگ، واقع در امپراتوری اتریش (جمهوری چک کنونی)، در خانواده‌ای یهودی به دنیا آمد. کودکی او با مهاجرت خانواده به وین همراه بود؛ شهری که بخش عمده‌ی زندگی، تحصیل و فعالیت‌های علمی خود را در آن سپری کرد.

فروید از همان سال‌های نوجوانی استعداد چشمگیری در تحصیل نشان داد و به زبان‌ها و ادبیات علاقه‌ی فراوانی داشت. او آثار نویسندگانی چون شکسپیر را به زبان اصلی می‌خواند و علاوه‌بر آلمانی، با چندین زبان دیگر از جمله انگلیسی، فرانسوی، ایتالیایی، اسپانیایی، یونانی، عبری و لاتین آشنایی داشت. در ۱۷سالگی وارد دانشگاه وین شد و پس از تغییر مسیر از حقوق به پزشکی، در سال ۱۸۸۱ مدرک دکترای خود را دریافت کرد.

پس از فراغت از تحصیل، مدتی در بیمارستان عمومی وین و بخش روان‌پزشکی فعالیت کرد و سپس با تأسیس مطب خصوصی به درمان بیماران پرداخت. آشنایی او با روش‌های هیپنوتیزم و مطالعه‌ی اختلالات عصبی زمینه‌ساز شکل‌گیری نظریه‌های نوینی شد که بعدها روانکاوی را پدید آوردند. فروید به‌تدریج دریافت که گفت‌وگوی آزاد بیماران درباره‌ی افکار، خاطرات و احساساتشان می‌تواند به کاهش مشکلات و نشانه‌های روانی کمک کند. این روش بعدها با عنوان «تداعی آزاد» به یکی از مهم‌ترین ابزارهای روانکاوی تبدیل شد.

فروید در طول زندگی حرفه‌ای خود نظریه‌های متعددی را مطرح کرد که تأثیر عمیقی بر روان‌شناسی، علوم انسانی و فرهنگ معاصر گذاشتند. او بر اهمیت ناخودآگاه تأکید داشت و معتقد بود بسیاری از افکار، خواسته‌ها و رفتارهای انسان تحت‌تأثیر نیروهایی قرار دارند که از آگاهی مستقیم او پنهان‌اند. مفاهیمی مانند «انتقال»، «عقده‌ی ادیپ»، «نهاد»، «خود» و «فراخود» از مشهورترین ایده‌های او هستند که همچنان موضوع بحث و پژوهش‌اند.

فروید نویسنده‌ای پرکار بود و آثار متعددی منتشر کرد که برخی از آن‌ها به متون کلاسیک روان‌شناسی تبدیل شده‌اند. «تعبیر خواب» (۱۹۰۰)، «آسیب‌شناسی روانی زندگی روزمره» (۱۹۰۱)، «فراسوی اصل لذت» (۱۹۲۰)، «من و نهاد» (۱۹۲۳) و «موسی و یکتاپرستی» (۱۹۳۹) از مهم‌ترین کتاب‌های او به شمار می‌روند.

سال‌های پایانی زندگی فروید با بیماری سرطان دهان همراه بود. او بارها تحت عمل جراحی قرار گرفت، اما بیماری پیشرفت کرد. سرانجام در ۲۳ سپتامبر ۱۹۳۹ در لندن درگذشت. با وجود انتقادهایی که به برخی نظریه‌هایش وارد شده است، فروید همچنان یکی از اثرگذارترین متفکران سده‌ی بیستم و چهره‌ای بنیادین در تاریخ روان‌شناسی و روان‌درمانی است.

این کتاب یا نویسنده چه جوایز و افتخاراتی کسب کرده است؟

دستاوردهای علمی و فرهنگی فروید در زمان حیاتش نیز مورد توجه قرار گرفت. او در سال ۱۹۳۰ جایزه‌ی ادبی گوته، یکی از معتبرترین جوایز فرهنگی آلمان، را دریافت کرد و دانشگاه کلارک آمریکا نیز دکترای افتخاری خود را به او اعطا کرد.

چه نسخه‌های دیگری از این کتاب در ایران منتشر شده است؟

انتشارات جامی با ترجمه‌ی محمود بهفروزی، انتشارات روزگار نو با ترجمه‌ی بنفشه جعفر، انتشارات آراد با ترجمه‌ی سمیرا صوفی، انتشارات گام نو با ترجمه‌ی امید مهرگان، انتشارات هاشمی با ترجمه‌ی شاهرخ علیمرادیان و... در سال‌های مختلف و با عناوین متفاوت این کتاب را منتشر کرده‌اند.

بخشی از کتاب تمدن و ملالت های آن

«نمی‌توان در برابر این فکر مقاومت کرد که مردم عموماً در سنجش ارزش‌ها از معیارهای نادرست استفاده می‌کنند، قدرت، موفقیت و ثروت را می‌جویند و این‌ها را نزد دیگران می‌ستایند، اما آنچه را که در زندگانی ارزش حقیقی دارد ناچیز می‌شمارند؛ بااین حال، در هر حکمی که چنین کلی است این خطر وجود دارد که رنگارنگی و تنوع حیات ذهنی بشر را فراموش کنیم. هستند مردان یگانه‌ای که از احترام همعصران خود بی‌نصیب نیستند، هرچند بزرگی آنان مبتنی بر ویژگی‌ها و دستاوردهایی است که با هدف‌ها و آرمان‌های تودهٔ مردم کاملا بیگانه است. آدمی به‌آسانی گمان می‌کند که این مردان بزرگ را فقط اقلیتی قبول دارد و اکثریت بزرگ به آنان توجهی نمی‌کند. اما به علت ناهمخوانی بین اندیشه و کردار آدمیان و چندگانگی آرزوهایشان، واقعیت نباید به این سادگی باشد.»