کتاب راشومون و هفده داستان دیگر

کتاب راشومون و هفده داستان دیگر (Rashomon hell screencogwheels afool s life and other fiction) نوشته ریونوسکه آکوتاگاوا و ترجمه پرویز همتیان بروجنی توسط نشر امیرکبیر منتشر شده است. این مجموعه، گزیده‌ای از داستان‌های کوتاه یکی از برجسته‌ترین نویسندگان ژاپنی را در اختیار خوانندگان پارسی‌زبان قرار می‌دهد؛ نویسنده‌ای که با نگاهی تیزبین و زبانی موجز، لایه‌های پنهان روان انسان و تضادهای اخلاقی را به تصویر می‌کشد. داستان‌های این کتاب از دوره‌های مختلف زندگی نویسنده انتخاب شده‌اند و طیفی از موضوعات تاریخی، اسطوره‌ای، روان‌شناختی و اجتماعی را در بر می‌گیرند. برخی از این داستان‌های کوتاه الهام‌بخش آثار سینمایی مشهوری نیز بوده‌اند و به‌واسطه‌ی فضاسازی منحصربه‌فرد و پرداخت شخصیت‌های پیچیده، جایگاه ویژه‌ای در ادبیات ژاپن و جهان یافته‌اند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب راشومون و هفده داستان دیگر اثر ریونوسکه آکوتاگاوا

کتاب راشومون و هفده داستان دیگر مجموعه‌ای از داستان‌های کوتاه ژاپنی به قلم ریونوسکه آکوتاگاوا است. کتاب حاضر از متن انگلیسی با عنوان Rashomon hell screencogwheels afool s life and other fiction به پارسی برگردانده شده است. این کتاب منتخبی از آثار این نویسنده را در چهار بخش موضوعی ارائه داده و تلاش کرده است نمایی جامع از جهان داستانی او را به نمایش بگذارد. داستان‌ها به‌ترتیب زمانی نگارش مرتب شده‌اند و هرکدام با یادداشت‌ها و توضیحاتی همراه هستند که به درک بهتر زمینه‌ی تاریخی، فرهنگی و ادبی آن‌ها کمک می‌کند. برخی از داستان‌ها بر پایه‌ی افسانه‌ها و روایات کهن ژاپنی یا چینی نوشته شده‌اند و برخی دیگر به دغدغه‌های شخصی و روانی نویسنده می‌پردازند.

مجموعه داستان حاضر خواننده را با سیر تحول فکری و هنری ریونوسکه آکوتاگاوا آشنا می‌کند و امکان مقایسه‌ی آثار اولیه و متأخر او را فراهم می‌سازد. در کنار داستان‌های مشهور، آثاری کمترشناخته‌شده نیز گنجانده شده‌اند تا گستره‌ی نگاه و سبک نویسنده بیشتر آشکار شود. ریونوسکه آکوتاگاوا در کتاب راشومون و هفده داستان دیگر به‌سراغ موضوعاتی چون فروپاشی اخلاقی، کشمکش میان خیر و شر، بحران هویت، ریاکاری اجتماعی و اضطراب‌های فردی می‌رود. هاروکی موراکامی، نویسنده‌ی نامدار ژاپنی، مقدمه‌ی این اثر را نوشته است.

راشومون نام داستان مشهور و کوتاهی نوشته‌ی ریونوسوکه آکوتاگاوا است که بر اساس حکایت‌هایی از کتاب کونجاکو مونوگاتاریشو نوشته شده است. این داستان نخستین‌بار در سال ۱۹۱۵ در مجله‌ی تِیکوکو بونگاکو منتشر شد. فیلم راشومون (۱۹۵۰) ساخته‌ی آکیرا کوروساوا در واقع عمدتاً بر اساس داستان کوتاه دیگر آکوتاگاوا، یعنی «در بیشه»، ساخته شده است؛ تنها عنوان فیلم و برخی عناصر صحنه‌ای، مانند دزدیدن یک کیمونو و بحث درباره‌ی ابهام اخلاقیِ دزدی برای بقا، از داستان راشومون گرفته شده‌اند. داستان راشومون برخورد میان یک خدمتکار و یک زن پیر را در راشومونِ ویران‌شده (دروازه‌ی جنوبی شهر کیوتوی آن زمان) روایت می‌کند؛ جایی که گاه اجساد بی‌صاحب در آن رها می‌شدند. نام دروازه در داستان از نمایش نوحِ «راشومون» (حدود ۱۴۲۰) گرفته شده؛ هرچند طرح داستان به آن مربوط نیست. مرد خدمتکاری دون‌پایه است که به‌تازگی اخراج شده و میان این دو انتخاب مانده است؛ از گرسنگی بمیرد یا برای زنده‌ماندن دزد شود.

خلاصه کتاب راشومون و هفده داستان دیگر

برخی داستان‌ها مانند «راشومون» و «در بیشه‌ی خیزران» با الهام از افسانه‌ها و تاریخ ژاپن به بررسی نسبت حقیقت و پیچیدگی سرشت انسان می‌پردازند؛ جایی که روایت‌های مختلف از یک رویداد، تصویری مبهم و چندلایه از واقعیت ارائه می‌دهند. در داستان‌هایی چون «بینی» و «اژدها»، طنز تلخ و نگاه انتقادی به باورهای مذهبی و اجتماعی دیده می‌شود. بخش‌هایی از کتاب به زندگی شخصی و ذهنیت نویسنده نزدیک می‌شوند؛ مثلاً در داستان‌های «چرخ‌دنده‌ها» و «زندگی یک ابله» که در آن‌ها اضطراب، ترس از جنون و احساس بیگانگی با جهان پیرامون، محور روایت قرار می‌گیرد. نویسنده، شخصیت‌هایی را خلق کرده است که در مرز میان واقعیت و خیال، سنت و مدرنیته مانده‌اند و هرکدام به‌نوعی با بحران‌های وجودی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. این داستان‌ها نه‌تنها تصویری از جامعه‌ی ژاپن در گذار تاریخی، بلکه بازتابی از دغدغه‌های جهان‌شمول انسان معاصر هستند.

چرا باید کتاب راشومون و هفده داستان دیگر را بخوانیم؟

مجموعه داستان کوتاه راشومون و هفده داستان دیگر با تنوع موضوعی و سبک روایی، فرصتی برای آشنایی با یکی از مهم‌ترین نویسندگان ادبیات ژاپن فراهم می‌کند. این کتاب برای علاقه‌مندان به داستان کوتاه و کسانی که به‌دنبال شناخت فرهنگ و تاریخ ژاپن هستند، خواندنی است. ریونوسکه آکوتاگاوا با مهارت، مرز میان واقعیت و خیال را محو می‌کند و خواننده را به تأمل درباره‌ی حقیقت، اخلاق و هویت فردی و جمعی وامی‌دارد. روایت‌های چندلایه، شخصیت‌های خاکستری و فضاسازی، تجربه‌ای دیگر از خواندن داستان کوتاه را رقم زده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب به دوستداران داستان کوتاه معاصر ژاپن، پژوهشگران ادبیات تطبیقی، دوستداران فرهنگ و تاریخ ژاپن و کسانی که به موضوعاتی چون بحران هویت، اخلاق، روان‌شناسی و روایت‌های چندوجهی علاقه دارند، پیشنهاد می‌شود. همچنین این کتاب به دانشجویان رشته‌های ادبیات و مطالعات فرهنگی که به‌دنبال نمونه‌هایی از داستان‌نویسی مدرن شرق آسیا هستند، توصیه شده است.

درباره ریونوسکه آکوتاگاوا

ریونوسکه آکوتاگاوا (Ryunosuke Akutagawa) در سال ‫۱۸۹۲ ‏به دنیا آمد و در ۱۹۲۷ میلادی درگذشت. او یک نویسنده‌ی برجسته‌ی ژاپنی در دوره‌ی تایشو بود که به‌عنوان «پدر داستان کوتاه ژاپن» از او یاد می‌شود و جایزه‌ی معتبر آکوتاگاوا نیز به نام اوست. این نویسنده در توکیو به دنیا آمد. مادرش اندکی پس از تولدش دچار بیماری روان شد. او توسط دایی‌اش بزرگ شد. از کودکی به ادبیات کلاسیک چین و آثار نویسندگانی چون موری اوگای و ناتسومه سوسه‌کی علاقه داشت. در دانشگاه امپراتوری توکیو به تحصیل ادبیات انگلیسی پرداخت. بیش از ۱۵۰ داستان کوتاه نوشت. آثاری چون «راشومون» و «در بیشه» از مهم‌ترین نوشته‌های او هستند که الهام‌بخش فیلم مشهور آکیرا کوروساوا شدند. سبک او ترکیبی از بازآفرینی روایت‌های تاریخی، توجه به هویت فرهنگی و گرایش به عناصر رازآلود و غیرعادی بود و با طبیعت‌گرایی مخالفت می‌کرد. در سال‌های پایانی زندگی با مشکلات جسمی و روانی روبه‌رو شد و آثارش حالتی شخصی و خودزندگی‌نامه‌ای یافت. ریونوسکه آکوتاگاوا سرانجام در ۳۵سالگی، درحالی‌که از ترس ابتلا به جنون و احساس ناامنی نسبت به آینده رنج می‌برد، با مصرف بیش از حد داروی خواب‌آور به زندگی خود پایان داد. از دیگر مکتوبات او می‌توان اشاره کرد به «با باد چرخیده»، «دماغ»، «گزارشی از سفر به شانگهای»، «گزارش دکتر اوگاتا ریوسای» و «حکایت سری که از بدن جدا شد».

نظر افراد یا مجله‌های مشهور درباره این کتاب چیست؟

- سایت آمازون: داستان‌های ریونوسکه آکوتاگاوا (همچون آثار هم‌دوره و همتای او فرانتس کافکا) کاوش‌هایی پیچیده در لحظات خاص و غریبِ ذهنیت مدرن و جهان‌وطنی هستند. تفاوت منحصربه‌فرد آکوتاگاوا با نویسنده‌هایی مانند کافکا در رویارویی‌هایی نهفته است که می‌توان آن‌ها را واقعاً بیگانه دانست. مرزهای میان شرق و غرب، باستان و مدرن و مردانه و زنانه در نثر بسیار نوآورانه و روشن این نویسنده‌ی ژاپنی فرو می‌ریزند.

- سایت ویرگول: داستان راشومون در فضایی تیره و ویران‌شده از شهر کیوتو رخ می‌دهد؛ جایی که فقر و خرابی‌های ناشی از حوادث طبیعی بر زندگی مردم سایه انداخته است. این داستان با فضاسازی قوی و شخصیت‌پردازی مؤثر، تقابل میان اخلاق و ضرورت‌های زندگی را به تصویر می‌کشد و نشان می‌دهد که انسان‌ها در شرایط سخت ممکن است ناچار به انتخاب‌های نادرست شوند؛ موضوعی که محدود به زمان خاصی نیست و همواره در زندگی انسان‌ها تکرار می‌شود.

- صدای ریونوسکه آکوتاگاوا یکی از چشمگیرترین صداها در داستان‌نویسی مدرن ژاپن است. او ذهنی بسیار تیزهوش و روحی تحقیرشده داشت که به همان اندازه با بودلر درگیر می‌شود که با کنفوسیوس. روایت‌ها و طرح‌های کوتاه او به‌ظرافتْ اسطوره‌های کهن را با تأملات مدرن در هم می‌آمیزند. این نویسنده با تلفیق احساسات شرقی و اندیشه‌ی غربی، تأثیری شگفت‌انگیز پدید می‌آورد و نگاهی عمیق و منحصربه‌فرد به گسست‌های ذهنی و اجتماعی ارائه می‌دهد (biblio.ie).

اقتباس‌های کتاب راشومون و هفده داستان دیگر

از تعدادی از ۱۵۰ داستان ریونوسکه آکوتاگاوا اقتباس شده است. فیلم مشهور راشومون در سال ۱۹۵۰ با کارگردانی آکیرا کوروساوا، داستان «در بیشه» اثر آکوتاگاوا را بازگو می‌کند. عنوان فیلم و صحنه‌هایی از آن از «راشومون»ِ آکوتاگاوا گرفته شده است. همچنین آهنگساز اوکراینی، ویکتوریا پولِوا، باله‌ی گاگاکو (۱۹۹۴) را بر اساس داستان «پرده‌ی جهنم» به قلم این نویسنده نوشت. آهنگساز ژاپنی، مایاکو کوبو، اپرایی با عنوان راشومون را بر پایه‌ی داستان او ساخت؛ نسخه‌ی آلمانی آن در سال ۱۹۹۶ در گراتسِ اتریش و نسخه‌ی ژاپنی در سال ۲۰۰۲ در توکیو به روی صحنه رفت. در سال ۲۰۲۰، شبکه‌ی NHK فیلم «بیگانه‌ای در شانگهای» را تولید و پخش کرد که دوران فعالیت ریونوسکه آکوتاگاوا به‌عنوان خبرنگار در این شهر را به تصویر می‌کشد.

داستان راشومون در فیلم «Ghost Dog: The Way of the Samurai (۱۹۹۹) به‌کارگردانی جیم جارموش نیز نقش دارد. همچنین الهام‌بخش قطعه‌ای راک بی‌کلام با همین نام از تاکشی ترائوچی بوده که گروه Takeshi Terauchi & Blue Jeans آن را در آلبوم Rashomon» (۱۹۷۲) اجرا کرده‌اند. در مانگای Bungo Stray Dogs نیز شخصیتی به نام آکوتاگاوا با ارجاعات فراوان به راشومون حضور دارد. این داستان در برنامه‌ی درسی دبیرستان‌های مدرن ژاپن نیز تدریس می‌شود و در مانگای After the Rain نقل شده است. رمان گرافیکی Rashomon: A Commissioner Heigo Kobayashi Case (۲۰۱۷) اثر ویکتور سانتوس نیز از داستان‌های آکوتاگاوا، فیلم کوروساوا و ماجرای چهل‌وهفت رونین الهام گرفته شده است.

بخشی از کتاب راشومون و هفده داستان دیگر

«ساقه‌های ذرت به بلندای قد یک انسان، لگدمال‌شده در زیر سم اسب عنان‌گسیخته خم می‌شد، همچون موج به نوسان درمی‌آمد، به‌سرعت به عقب بازمی‌گشت تا طول موی بافته شدهٔ ژیائوئر را درنوردد، به ضرب با لباس فرم او برخورد کرده و یا خونی را که از گردنش فوران می‌زد، پاک کند. نه اینکه ژیائوئر از نظر ذهنی آمادگی توجه به چنین مسئله‌ای را داشت، زیرا تنها اندیشهٔ روشن و دردناک حک شده در ذهن ژیائوئر چیزی نبود به‌جز این حقیقت ساده که او ضربه خورده است؛ ضربه خورده‌ام، ضربه خورده‌ام. ذهن او در همان زمانی که پاشنه‌هایش به‌طور خودکار بر پهلوی چرم‌پوش اسب لگد می‌زد، بارها این سخنان را تکرار کرده بود.»