کتاب ابن بطوطه

کتاب «ابن بطوطه» نوشتۀ محمدعلی موحد است و نشر نی آن را منتشر کرده است.

درباره کتاب ابن بطوطه

سفرنامۀ ابن بطوطه ارزش و اهمیت بسیار بالایی دارد؛ چرا که یکی از معتبرترین مکتوبات قرن هشتم هجری قمری دربارۀ تاریخ و فرهنگ جهان اسلام محسوب می‌شود. ابن بطوطه در سفرنامه‌اش به بسیاری از مسائلی که علاقه‌مندان و خوانندگان در موردشان کنجکاو هستند، مانند سبک زندگی فقها و دانشمندان، اقدامات حکام و درباریان، آداب‌ورسوم و شرایط زندگی مردم عادی و بسیاری از مسائل فرهنگی، اجتماعی و سیاسی اشاره دارد. سفرنامۀ او درحقیقت زیروروی جوامع اسلامی را نشان می‌دهد.

کتاب ابن بطوطه ۲ بخش دارد. بخش اول شامل ۲ فصل است. فصل اول حاوی اطلاعات شخصی درمورد شخصیت ابن بطوطه و سفرهای او است. محمدعلی موحد در مورد او می‌گوید: «ابن بطوطه مردی است با روحیۀ قوی و مصمم. مغرور و خودبین نیست؛ اما اعتمادبه‌نفس دارد. در سختی‌ها صبور و در مصاحبت‌ها بردبار است. آدم خوش‌مشربی است، تلخ و ثقیل و گران‌جان نیست، به‌زودی انس می‌گیرد و می‌تواند با همه نوع مردم کنار بیاید و خود را با هرکس که بخواهد نزدیک سازد. قدرت جسمی زیادی دارد، راحت‌طلب نیست و از پلشتی و کثافت بیزار است. دستی به‌سوی آسمان دارد؛ اما نمی‌تواند پای از گل برکند و خود را رها گرداند. مجذوب ثروت و شکوه و زرق‌وبرق زندگی است؛ اما لئیم و ممسک و مال‌اندوز نیست.»

فصل دوم روایت کوتاهی از ماجراهای سفر ابن بطوطه است. درواقع نویسنده سفری کوتاه به سفرنامۀ او داشته است. در بخش دوم اوضاع اجتماعی، فرهنگی و سیاسی آن عصر بررسی می‌شود. در یک ‌فصل از زنان سخن می‌گوید که به قول نویسنده «نیمۀ محجوب و مخفی و خاموش» آن زمان و همۀ زمان‌های دیگر بودند. او نقش فردی و اجتماعی زنان را بازگو می‌کند. ۲ فصل بعدی به مسئلۀ فرهنگ و جایگاه مدرسه و خانقاه در جوامع اسلامی می‌پردازد و فصل آخر سخن از قدرت سیاسی، حکومت و دولت است.

خواندن کتاب ابن بطوطه را به چه کسانی پیشنهاد می کنیم

خواندن این کتاب را به دوستداران تاریخ جهان اسلام و علاقه‌مندان به سفرنامه پیشنهاد می‌کنیم.

درباره محمدعلی موحد

محمدعلی موحد نویسنده، عرفان‌پژوه، حقوق‌دان و یکی از اعضای صاحب‌نام فرهنگستان زبان و ادب فارسی دوم خرداد سال 1302 متولد شد. او از بزرگان ایران در حوزه‌های ادبیات، تاریخ ، سیاست، حقوق و عرفان است. او در ابتدا در مدارس تدین و اتحاد نو تحصیل کرد و دیپلم گرفت. بعد از آن سردبیر روزنامه‌ی شرکت نفت شد. موحد به تهران رفت و کار در حوزۀ ترجمه را آغاز کرد. موحد تحصیلاتش را در رشتۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران تا مقطع دکترا ادامه داد. بعد از آن به انگلستان رفت و آنجا بود که نسخه پژوهی را آغاز کرد. از کتاب‌های او می‌توان به «در کشاکش دین و دولت»، «رساله در مناقب خداوندگار»، «باغ سبز»، «خمی از شراب ربانی»، «اسطرلاب حق»، «فصوص الحکم»، « گیتا (سرود خدایان)»، «مقالات شمس تبریزی»، «شمس تبریزی اشاره کرد».  

بخشی از کتاب ابن بطوطه

«چون نماز عصر خوانده شد طبل‌ها و دف‌ها را به‌نوا درآوردند و دراویش به رقص برخاستند و پس از نماز مغرب به سماط بنشستند. غذا عبارت بود از نان برنجی، ماهی، شیر و خرما و پس از غذا نماز عشا را به‌جای آورده به ذکر پرداختند. شیخ احمد بر کجاوه جد خود نشسته بود. سپس سماع آغاز شد و از پیش بارهای هیزم آماده کرده بودند که در گرماگرم سماع آن را آتش زدند و دراویش در وسط آن رفتند و به رقص پرداختند. (سفرنامه، ج ۱، ص ۲۲۷) در اصفهان به خانقاه شیخ علی‌بن سهل می‌رود دو هفته در آنجا می‌ماند و از دست شیخ خانقاه خرقه می‌پوشد و باز شرحی دلکش از وضع خانقاه و آداب صوفیان می‌نویسد. در شیراز به زیارت بقاع مشایخ کبار صوفیه چون شیخ ابوعبدالله خفیف (ملقب به شیخ کبیر) و شیخ صالح زرکوب و شیخ روزبهان بقلی (معروف به شیخ شطّاح) می‌شتابد. پس از شیراز نیز به عزم زیارت تربت شیخ مرشد ابواسحاق کازرونی به کازرون می‌رود. مریدان این شیخ که به‌نام مرشدیه یا کازرونیه خوانده می‌شدند در فارس و سواحل خلیج‌فارس و دریای عمان و هندوستان نفوذ فراوان داشتند. خرقه زردرنگ بر تن می‌کردند و علم‌های زرد برمی‌افراشتند (نظام‌الدین اولیا پیر و مرشد امیرخسرو دهلوی در هندوستان و امین‌الدین بلیانی ممدوح حافظ و خواجو در شیراز از بزرگان این فرقه بودند). به‌طور کلی نفوذ صوفیه در شهرها فوق‌العاده زیاد بود. این‌ها درواقع بر جان و دل مردم فرمان می‌راندند و رجال حکومت به‌ناچار از آنان حرف‌شنوی داشتند. خانقاه‌ها در سرتاسر جهان اسلام دایر بودند و آماده پذیرایی از مسافرین.»