خلاصه کتاب مفاخر ایران:تاریخ ایران پس از اسلام

«مفاخر ایران:خلاصه تاریخ ایران پس از اسلام» از مجموعه کتاب‌های شناسنامه مردمان ایران‌زمین به قلم و پژوهش ایرج رامتین، پژوهشگر ایرانی به زندگی و دستاوردهای بزرگان هنر، ادبیات و علم در ایران پس از ساسانیان می‌پردازد. این کتاب با تقسیم‌بندی تاریخ ایران به سلسله‌های گوناگونی که در ایران پس از اسلام فرمانروایی می‌کردند، به زندگی بزرگان و مفاخر در هر دوره پرداخته است. در بخشی از کتاب که به زندگی «یعقوب لیث» می‌پردازد می‌خوانیم: «یعقوب لیث صفاری یکی از شخصیت‌های مورد علاقه هر ایرانی از پیر و جوان است؛ زیرا که وی از بزرگترین پایه‌گذاران استقلال ایران، و نمونه یک مدافع بزرگ ملی و نشانه فداکاری و از خودگذشتگی و رشادت و شجاعت است. او از اقشار پایین جامعه و فرزند رویگری در شهر زرنج سیستان بود و برای نخستین بار بعد از اسلام و تسلط عرب بر ایران دولتی مقتدر بر اساس استقلال ملی بنیان نهاد و دست خلیفه و عمال او را از جنوب و شمال و مشرق ایران کوتاه کرد. سرزمین سیستان در آن زمان بین مسلمین معروف به «سجستان» بود که تاریخ طولانی و پرحادثه‌ای داشت. نام آن از اسم قبایل سک یا اسکیت می‌آمد که در اوایل قرن دوم میلادی بر آن‌جا تاخته بودند. پیش از آن این ولایت غالبا زرنج یا زرنگ خوانده می‌شد که در کتیبه بیستون به همین نام از آن سخن رفته است. در عهد اسلام کلمه زرنج نام مرکز ولایت سجستان بود. لفظ زرنگ منسوب بود به کلمه زریه یا زره، به معنی دریا. در واقع سرزمین سیستان در قدیم به سبب وفور آب و وجود رودهای هیرمند، خاش، فراه، هارود و بعضی رودهای دیگر و همچنین به علت دریاچه‌های متعدد مانند دریاچه هامون و تالاب‌ها و باتلاق‌های بزرگ و کوچک متعدد سرزمین زره یا کشور دریاها خوانده می‌شد. در آن زمان ایالت سیستان حاصل‌خیز و آبادان و بزرگ بود.»