کتاب نظریه روابط بین الملل برای سده بیست و یکم

کتاب نظریه روابط بین الملل برای سده بیست و یکم (International Relations Theory for The Twenty-First Century) مجموعه‌ای از مقالات نویسندگان مختلف است که مارتین گریفیتس آن‌ها را در قالب یک مجموعه تدوین کرده است. موضوع اصلی این کتاب تفاوت جهان‌نگرش‌هایی است که جنگ، همکاری، ثروت و عدالت را به‌شکل‌های گوناگون توضیح می‌دهد. علیرضا طیب ترجمه این مجموعه را بر عهده داشته و نشر نی آن را منتشر کرده است. پرسش محوری این است که چرا یک رویداد بین‌المللی از پشت عینک نظریه‌های مختلف، معناهای متفاوتی پیدا می‌کند و آیا یکی از این دیدگاه‌ها می‌تواند جای دیگران را بگیرد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب نظریه روابط بین الملل برای سده بیست و یکم اثر مارتین گریفیتس

کتاب نظریه روابط بین الملل برای سده بیست و یکم درآمدی بر دیدگاه‌های اصلی این حوزه است. مارتین گریفیتس در تدوین مجموعه مقاله‌ی حاضر دانشجویانِ بدون پیشینه‌ی مطالعات نظری را مخاطب قرار داده است. نویسندگان نظریه را صرفاً مجموعه‌ای از گزاره‌های انتزاعی نمی‌دانند؛ بحث اصلی بر سر پیش‌فرض‌هایی است که تعیین می‌کنند چه مسئله‌ای مهم باشد، کدام بازیگران دیده شوند و چه هدف‌هایی ارزش پیگیری داشته باشند.

این مجموعه مقاله ۱۳ فصل دارد. فصل نخست زمینه‌ی مطالب را می‌سازد و ۹ فصل بعدی ۹ جهان‌نگرش را معرفی می‌کند. عناوینی همچون واقع‌گرایی، انترناسیونالیسم لیبرال، مارکسیسم، نظریه‌ی انتقادی، برسازی، مکتب انگلیس، زن‌باوری، پساساختارگرایی و پسااستعمارگرایی در کتاب نظریه روابط بین الملل برای سده بیست و یکم قرار گرفته‌اند. سه فصل پایانی نیز موضوع‌های دولت‌سازی، جهانی‌شدن اقتصاد و چالش‌های هنجاری را بررسی می‌کنند. خواندنی‌های پیشنهادی پایان فصل‌ها مسیر ادامه‌ی مطالعه را مشخص کرده است. مقالات حاصل نگارش پژوهشگران مختلفند و این ویژگی امکان آشنایی با استدلال‌های هر دیدگاه را از خلال توضیح نویسنده‌ای فراهم می‌کند که موضوع آن مقاله را به‌تفصیل بررسی کرده است.

کتاب نظریه روابط بین الملل برای سده بیست و یکم میان معرفی یک مکتب و بررسی اختلاف‌های درونی آن تمایز می‌گذارد. فصل واقع‌گرایی، نوشته‌ی کالین المن، نمونه‌ی مشخص این شیوه است. نویسنده شش گونه‌ی واقع‌گرایی را تفکیک کرده و نشان داده است که اشتراک در توجه به قدرت و امنیت لزوماً به پیش‌بینی‌ها یا توصیه‌های سیاسی یکسان نمی‌انجامد. فصل انترناسیونالیسم لیبرال نیز آزادی، خرد انسانی و امکان اصلاح مناسبات بین‌المللی را در مرکز بحث قرار می‌دهد.

مسئله‌ی مهم‌تر در کتاب نظریه روابط بین الملل برای سده بیست و یکم نسبت شناخت و داوری است. برداشت نظریه‌پرداز از سرشت جهان، دامنه‌ی پیشنهادهای او برای تغییر جهان را محدود یا گسترده می‌کند. مارتین گریفیتس نقش نهادهای دانشگاهی، علایق پژوهشی و معیارهای شناخت را در تداوم اختلاف‌ها بررسی کرده است. نتیجه‌ی مطالعه‌ی این کتاب فقط آشنایی با نام مکتب‌ها نیست؛ خواننده با دلایل اختلاف، محدودیت دسته‌بندی‌ها و دشواری مقایسه‌ی دیدگاه‌ها روبه‌رو می‌شود. مبحث دولت در فصل‌های پایانی نیز مفاهیم نظری را به مسئله‌ی مرزها، مسئولیت سیاسی و امکان پاسخ‌گویی به رنج انسان‌ها پیوند می‌دهد.

خلاصه کتاب نظریه روابط بین الملل برای سده بیست و یکم

نویسندگان این مجموعه مقاله مطالب را از سه معنای نظریه آغاز می‌کنند؛ توضیح الگوهای رویدادها، تعیین معیارهای اخلاقی و فراهم‌کردن چارچوبی برای تفسیر جهان. کتاب حاضر عمدتاً بر معنای سوم متمرکز است. هر جهان‌نگرش بخشی از مناسبات جهانی را برجسته می‌کند و بخش‌هایی دیگر را در حاشیه می‌گذارد؛ بنابراین اختلاف نظریه‌ها فقط اختلاف بر سر پاسخ‌ها نیست، بلکه پرسش‌های اصلی نیز تفاوت دارند.

مارتین گریفیتس دو پاسخ به این تکثر را بررسی می‌کند؛ برتری‌دادن یک دیدگاه بر رقبا یا پذیرفتن همزیستی دیدگاه‌ها. مسئله‌ی نهاییْ سنجش توان هر جهان‌نگرش در شناخت و کاهش پیامدهای رنج‌بار روابط بین‌الملل است. تقسیم اقتدار سیاسی میان دولت‌های سرزمینی، پاسخ مشترک به مشکلات جهانی را دشوار و میان مسئولیت انسانی و تعهدهای شهروندی تنش می‌کند. نظریه‌ها در چنین بستری هم ابزار توضیحند و هم زمینه‌ی داوری درباره‌ی نظم سیاسی.

چرا باید کتاب نظریه روابط بین الملل برای سده بیست و یکم را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب نظریه روابط بین الملل برای سده بیست و یکم را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تمایز نظریه‌ی تجربی، نظریه‌ی هنجاری و جهان‌نگرش را تبیین می‌کند.
• این کتاب اختلاف‌های درونی مکتب‌ها را فراتر از برچسب‌های رایج نشان می‌دهد.
• این کتاب مبنای مقایسه‌ی تفسیرهای متفاوت از قدرت، آزادی و عدالت را فراهم می‌کند.
• این کتاب رابطه‌ی پیش‌فرض‌های نظری و پیشنهادهای سیاسی را آشکار کرده است.

خواندن کتاب نظریه روابط بین الملل برای سده بیست و یکم را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

نظریه روابط بین الملل برای سده بیست و یکم به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویانی که می‌خواهند مطالعه‌ی نظریه‌های روابط بین‌الملل را آغاز کنند.
• علاقه‌مندان به مبانی تحلیل سیاست جهان.
• خوانندگان پیگیر نسبت اخلاق، حاکمیت دولت و نابرابری جهانی.

درباره مارتین گریفیتس

مارتین گریفیتس (Martin Griffiths) متولد ۳ ژوئیه‌ی ۱۹۵۱ در کلمبوی سری‌لانکا، دیپلمات انگلستانی، وکیل دادگستریِ واجد شرایط و مدیر اجرایی گروه‌ میانجی‌گری بین‌المللی (Mediation Group International) است که پس از تحصیل در مدرسه‌ی لایتون پارک، دانشگاه ساسکس و اخذ مدرک کارشناسی‌ارشد در مطالعات جنوب شرقی آسیا از دانشکده‌ی مطالعات شرقی و آفریقایی دانشگاه لندن، مسئولیت‌های برجسته‌ای را در عرصه‌ی دیپلماسی و میانجی‌گری منازعات بر عهده داشته است.

گریفیتس که به زبان‌های انگلیسی و فرانسوی تسلط دارد، پس از فعالیت در وزارت امور خارجه و مشترک‌المنافع بریتانیا، کار در سازمان‌هایی نظیر نجات کودکان، اکشن‌اید و یونیسف، کمک به راه‌اندازی مرکز گفت‌وگوی بشردوستانه در ژنو در سال ۱۹۹۹، مشاور چندین فرستاده‌ی سازمان ملل در امور سوریه و نخستین مدیر اجرایی مؤسسه‌ی صلح اروپا (۲۰۱۶ تا ۲۰۱۸)، از سال ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۱ به‌عنوان نماینده‌ی ویژه‌ی سازمان ملل در امور یمن خدمت کرد.

مارتین گریفیتس از سال ۲۰۲۱ تا زمان بازنشستگی‌اش به دلایل پزشکی در اول ژوئیه‌ی ۲۰۲۴، مسئولیت معاونت دبیرکل سازمان ملل در امور بشردوستانه و هماهنگ‌کننده‌ی امداد اضطراری را بر عهده داشت. این دیپلمات در طول فعالیت‌های خود مواضع مهمی ازجمله ابراز تردید نسبت به اهداف نظامی اسرائیل در غزه و توصیف وضعیت غزه به‌عنوان نسل‌کشی را اظهار کرده است.

جوایز و افتخارات نویسنده

مارتین گریفیتس افتخاراتی همچون دریافت مدرک افتخاری از دانشگاه گالوی در سال ۲۰۲۴ و انتصاب به‌عنوان همکار پژوهشی افتخاری مرکز یادگیری بشردوستانه در دانشگاه ساسکس در سال ۲۰۲۵ را در کارنامه‌ی خود دارد.

چه نسخه‌های دیگری از کتاب نظریه روابط بین الملل برای سده بیست و یکم منتشر شده است؟

کتاب حاضر به‌همت مترجمان و نشرهای گوناگون روانه‌ی بازار کتاب ایران شده است. فهرست زیر چاپ‌هایی از این اثر را نشان می‌دهد:

• نگرش روابط بین‌الملل در قرن ۲۱‏‫= International relations theory for the twenty-first century an introduction‬ ترجمه‌ی سیده فاطمه صالح، نشر سیده فاطمه صالح‏‫، ۱۳۹۶.‬‬
• درآمدی بر نظریه‌های روابط بین‌الملل در قرن بیست و یکم ترجمه‌ی علیرضا رضایی و قاسم ترابی، نشر دانشگاه آزاد اسلامی (واحد همدان)، ‏‫۱۳۹۳.‬

بخشی از کتاب نظریه روابط بین الملل برای سده بیست و یکم

«زن‌باوری، جهان‌نگرشی چند بُعدی ولی منسجم است؛ رویکردی استبرای تحقیق درباره جهان. درعین‌حال براساس یافته‌های تحقیق خود، نسخه‌هایی می‌پیچد. زن‌باوری آمیزه تحقق‌یافته‌ای از دریافت‌هاست که هنوز به‌طور کامل پدیدار نشده است. زن‌باوری، زنان - تجربیات آنان، اندیشه‌های‌شان، اقدامات‌شان، تفکراتی که درباره آن‌ها صورت گرفته است، تلاش‌هایی که برای متقاعد و بازیچه ساختن‌شان انجام می‌شود - را در مرکز صحنه قرار می‌دهد و درعین‌حال «مردان را در مقام مرد» نمایان می‌سازد و در مردگانگی تردید روا می‌دارد. زن‌باوری «زنان را در مقام زن» جدّی می‌گیردو درعین‌حال موقعیت‌های متعدد و اغلب نابرابر زنان را بازمی‌شناسد و به‌صراحت به‌بررسی می‌گذارد. در یک کلام، زن‌باوری مجموعه پیچیده‌ای از شناخت‌ها در این باره است که قدرت چگونه عمل می‌کند، چگونه مشروعیت پیدا می‌کند و چگونه دوام می‌یابد. زن‌باوران به تحقیق درباره دو نوع قدرت می‌پردازند: شکل‌هایی از قدرت که در آن‌چه طبق قرارداد، حوزه‌های «خصوصی» انگاشته شده است (درون‌خانه‌ها، در دل خانواده‌ها، میان دوستان) ساخته و پرداخته و اعمال می‌شود و شکل‌هایی از قدرت که در آن‌چه حوزه‌های «عمومی» فرض شده است (انتخابات، دادگاه‌ها، مدارس، شرکت‌های تلویزیونی، بانک‌ها، شرکت‌های تولید پوشاک و پایگاه‌های نظامی) اعمال می‌شود. وجه تمایز کنجکاوی زن‌باورانه دلمشغولی آن به پیوندهای علت‌ومعلولی موجود میان قدرت در حوزه‌های خصوصی و قدرت در حوزه‌های عمومی است.»