کتاب مکتب دیکتاتورها

کتاب مکتب دیکتاتورها (La scuola dei dittatori) نوشته اینیاتسیو سیلونه و ترجمه مهدی سحابی، در قالب گفت‌وگو و روایت، هم به تاریخ سیاسی اروپا می‌پردازد و هم سازوکار قدرت و فریب در رژیم‌های توتالیتر را نشان می‌دهد. سیلونه، که سال‌ها درگیر مبارزه‌ی سیاسی و تجربه‌ی مستقیم فاشیسم و کمونیسم بوده، از دل همین تجربه‌ها به سراغ موضوع دیکتاتوری رفته و با کنار هم قرار دادن طنز تلخ، تحلیل سیاسی و روایت داستانی تصویری چندوجهی از دیکتاتور و دیکتاتوری می‌سازد. این کتاب را نشر ماهی منتشر کرده است. نسخه الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مکتب دیکتاتورها

کتاب مکتب دیکتاتورها اثری است که اینیاتسیو سیلونه آن را در تبعید و در میانه‌ی کشاکش با فاشیسم ایتالیا و نازیسم آلمان نوشته است. متن کتاب نخست به آلمانی در زوریخ منتشر شده و بعدتر خود نویسنده آن را به‌ طور اساسی بازنویسی کرده است.

در کتاب مکتب دیکتاتورها دو امریکایی عجیب، پروفسور پیکاپ و آقای دبلیو، به اروپا می‌آیند تا فن دیکتاتوری را بیاموزند و آن را به کشور خود ببرند. آن‌ها در شهرهای مختلف می‌گردند، یادگارهای مضحک تاریخی می‌خرند و سرانجام در زوریخ به سراغ یک تبعیدی ایتالیایی می‌روند که لقب تومازوی کلبی گرفته است. از این‌جا کتاب به شکل گفت‌وگوی سه‌نفره پیش می‌رود و تومازو، که صدای خود اینیاتسیو سیلونه است، از تجربه‌ی مستقیم مبارزه با فاشیسم و وسوسه‌ی توتالیتاریسم سخن می‌گوید.

کتاب هم به ریشه‌های تاریخی دیکتاتوری می‌پردازد و هم به شرایط تازه‌ای مثل تمدن توده‌ای، وسایل ارتباط‌جمعی، افسانه‌ی حاکمیت مردم، بحران دموکراسی‌های لیبرال و نقش احزاب شکست‌خورده در هموارکردن راه رژیم‌های توتالیتر. لحن طنزآلود دو امریکایی با تلخی و جدیت تومازو در تضاد است و همین تضاد، بحث‌های نظری کتاب را زنده و ملموس نگه می‌دارد.

خلاصه داستان مکتب دیکتاتورها

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

کتاب مکتب دیکتاتورها از دل یک موقعیت روایی ساده، بحثی گسترده درباره‌ی دیکتاتوری و توتالیتاریسم شکل می‌دهد. دو امریکایی، یکی جوجه‌دیکتاتور و دیگری مشاور ایدئولوژیک او، به اروپا می‌آیند تا شگردهای دیکتاتوری را از نزدیک ببینند و بیاموزند. آن‌ها سرانجام به تبعیدی ایتالیایی، تومازوی کلبی، معرفی می‌شوند؛ کسی که عمری را در مبارزه با فاشیسم گذرانده و در حال نوشتن کتابی درباره‌ی فن فریفتن دیگران است.

در گفت‌وگوهای طولانی این سه نفر، کتاب به سراغ موضوع‌هایی مانند شکست دموکراسی‌های لیبرال، نقش احزاب سوسیالیست و کمونیست، پیدایش فاشیسم و نازیسم، رابطه‌ی خشونت و سیاست و تأثیر وسایل ارتباط‌جمعی بر ذهن توده‌ها می‌رود. سیلونه از خلال تجربه‌ی شخصی و شناخت نزدیک از احزاب و رژیم‌ها نشان می‌دهد که چگونه دیکتاتوری نه‌تنها بر زور، که بر فریب، اسطوره‌سازی و خستگی و سرگشتگی جامعه بنا می‌شود.

چرا باید کتاب مکتب دیکتاتورها را بخوانیم؟

مکتب دیکتاتورها امکان نزدیک‌شدن به ذهن و منطق رژیم‌های توتالیتر را از زاویه‌ی کسی فراهم می‌کند که هم در دل جنبش‌های انقلابی بوده و هم قربانی آن‌ها. این کتاب نشان می‌دهد دیکتاتوری فقط محصول آدم‌های شرور نیست، بلکه از دل ضعف دموکراسی، شکست احزاب، سرگشتگی توده‌ها و سوءاستفاده از زبان و ایدئولوژی بیرون می‌آید.

خواندن کتاب مکتب دیکتاتورها را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی مکتب دیکتاتورها به کسانی پیشنهاد می‌شود که به سیاست، تاریخ معاصر اروپا، فاشیسم، نازیسم و سرنوشت دموکراسی‌ها علاقه‌مندند. همچنین به خوانندگانی پیشنهاد می‌شود که می‌خواهند نسبت میان قدرت، تبلیغات، ایدئولوژی و فریب را در قالب گفت‌وگویی زنده و تحلیلی دنبال کنند.

درباره اینیاتسیو سیلونه

داستان زندگی اینیاتسیو سیلونه از ۱ مهٔ ۱۹۰۰ شروع شد و در ۲۲ اوت ۱۹۷۸ پایان یافت. سیلونه، نویسنده و مبارز سیاسی برجسته‌ی ایتالیایی، کودکی خود را در فقر سپری کرد و در زمین‌لرزه‌ی ویرانگر سال ۱۹۱۵ در ایتالیا، پدر، مادر و پنج برادر خود را از دست داد. او در سال ۱۹۲۱ به حزب کمونیست ایتالیا پیوست و مبارزات جدی خود را علیه دستگاه فاشیستی بنیتو موسولینی آغاز کرد، اما پس از سفر به اتحاد جماهیر شوروی و مشاهده‌ی عینی ساختار حکومت استالینی، دریافت که دغدغه‌ی اصلی احزاب کمونیست برقراری دموکراسی نیست؛ همین آگاهی سبب شد تا او آگاهانه از حزب خارج شود و راهی مستقل و آزادی‌خواهانه را در پیش بگیرد. اندیشه‌های ضدتوتالیتاریسم سیلونه و دغدغه‌های اجتماعی‌اش در رمان‌ها و آثاری چون «فونتامارا»، «نان و شراب»، «مکتب دیکتاتورها»، «دانه‌ی زیر برف»، «یک مشت تمشک»، «خروج اضطراری»، «ماجرای یک پیشوای شهید»، «راز دل لوکا» و «روباه و گل‌های کاملیا» انعکاس یافته است.

درباره مهدی سحابی

مهدی سحابی (۱۳۸۸-۱۳۲۲)، مترجم، نویسنده، روزنامه‌نگار، نقاش، مجسمه‌ساز و عکاس بود. او به سه زبان انگلیسی، فرانسوی و ایتالیایی تسلط داشت و علاوه بر برگردان ادبیات جهان به فارسی، آثاری را نیز از زبان فارسی به این سه زبان ترجمه کرد. شهرت او در ترجمه‌ی ایران، پیش از هر چیز وامدار ترجمه‌ی رمان عظیم و چندجلدی «در جست‌وجوی زمان از دست رفته» اثر مارسل پروست است. سحابی فعالیت حرفه‌ای خود را در عرصه‌ی مطبوعات از سال ۱۳۵۱ با استخدام در روزنامه‌ی کیهان آغاز کرد. او علاوه بر تهیه‌ی گزارش و خبر، با نام مستعار سهراب دهخدا نقدهای سینمایی نیز می‌نوشت. سحابی پس از اعتصاب‌های دوران انقلاب به عضویت شورای سردبیری کیهان درآمد، هر چند سه ماه بعد به همراه جمعی از تحریریه ناچار به ترک آن‌جا شد.

سحابی پس از فاصله گرفتن از روزنامه‌نگاری، تمرکز اصلی خود را بر ادبیات و هنرهای تجسمی معطوف ساخت. کارنامه‌ی ادبی او با ترجمه‌ی کتاب «نقاشی دیواری و انقلاب مکزیک» اثر ماریو دمیکلی آغاز شد. او در کنار خلق آثار نقاشی و مجسمه‌سازی، در حوزه‌ی گرافیک نیز فعال بود که طراحی جلد مجموعه‌داستان «چشم دوم» اثر محمد محمدعلی از جمله فعالیت‌های او در این زمینه است. سحابی به خاطر ترجمه‌هایش برنده‌ی جایزه‌ی کتاب سال هم شده بود.

بخشی از کتاب مکتب دیکتاتورها

«بدون شک یکی از غریب‌ترین رویدادهای دوران نویسندگی‌ام ملاقاتی است که امروز با دو شخصیت امریکایی داشتم که برای چند روزی به زوریخ آمده‌اند.

از زمانی که به دلایل سیاسی مجبور به ترک میهنم شدم، در زوریخ زندگی می‌کنم. کشور کوچک سوییس اکنون در طول دو سوم مرزهای خود با کشورهایی همسایه است که رژیم‌های دیکتاتوری دارند (زمان نگارش این سطور بهار ۱۹۳۹ است). با این‌همه، شهر زوریخ همچنان محل برخورد مسافرانی است که از گوشه وکنار جهان به آن رومی‌آورند. بدیهی است که همهٔ اینان مردمانی جالب و قابل‌اعتماد و سربه‌زیر نیستند. برای احتراز از گفت‌وگو با افراد ناشناسی که به‌سراغم می‌آیند مدت‌هاست شیوه‌ای را در پیش گرفته‌ام که جایی برای بحث و جدل باقی نمی‌گذارد و درعین حال کسی را هم نمی‌رنجاند: به آن‌هایی که به مسایل سیاسی علاقه‌مندند می‌گویم که چندی‌ست فقط و فقط به ادبیات می‌پردازم، و به آن‌هایی که دوستدار ادبیات‌اند عکس این را می‌گویم، یعنی این‌که با توجه به شرایط موجود، تنها و تنها به سیاست فکر می‌کنم. البته، همان‌گونه که گاهی برایم پیش آمده، عیب این دودوزه‌بازی این است که اگر نشریه‌ای اظهاراتم را چاپ کند، تصویری که از من ارائه می‌شود تصویر نه‌چندان خوشایند فردی با روحیهٔ متزلزل و بی‌ثبات است؛ اما تن‌دادن به این ازخودگذشتگی به آسودگی ناشی از آن می‌ارزد.»