کتاب مامان و معنی زندگی (داستان‌های روان‌درمانی)

کتاب مامان و معنی زندگی نوشته‌ی اروین د. یالوم، شش داستان روان‌درمانی را برای ما بازگو می‌کند که چهار مورد از این داستان‌ها کاملا واقعی هستند و نویسنده آن‌ها را براساس تجربیات شخصی خودش نوشته است.

درباره کتاب مامان و معنی زندگی

اروین د. یالوم، یکی از مشهورترین روان‌پزشکانی است که در مکتب اگزیستانسیال فعالیت می‌کند. او در کتاب مامان و معنی زندگی دلهره‌های اصلی این فلسفه مانند پوچی، مرگ، انزوا و… را در قالب شش داستان گنجانده است.

«هنگامی که نیچه گریست » کتاب معروف دیگری از اروین د یالوم است، او در هردوی این کتاب‌ها به‌طور غیرمستقیم، سعی کرده تاثیر عجیب اگزیستانسیال را روی درمان انسان‌ها نشان دهد. او این کار را در قالب داستان انجام می‌دهد و بسیار هم در این کار وارد است. یالوم موضوعات موردنظرش را برخلاف بقیه‌ی روان‌درمانگراها با اصطلاحات سنگین نمی‌نویسد و از شیوه داستان‌گویی استفاده می‌کند.

اگر از دید تخصصی نگاه کنیم می‌توانیم بگوییم موضوع این کتاب، روش‌ها و تکنیک‌های مختلف روان‌درمانی، با درونمایه‌ای فلسفی است. اروین د یالوم ماهرانه تمام این‌ها را به شکل داستان تعریف می‌کند و متوجه بار سنگین کتاب نمی‌شویم. کتاب مامان و معنی زند‌گی، شامل شش داستان «مامان و معنى زندگى»، «هم‌نشینی با پائولا»، «تسکین از نوع جنوبى» «هفت درس پیشرفته‌ى در درمان سوگ»، «رویایی دوجانبه» و «طلسم گربه‌ى مجار» است که چهار داستان اول براساس واقعیت نوشته شده و دو داستان آخر را نویسنده براساس تخیلات خودش نوشته است.

مامان و معنى زندگى داستان اول این کتاب اروین د یالوم است که تاثیر مادر بر شکل‌گیری شخصیت فرزندان را برای ما شرح می‌دهد. در این داستان زندگی زنی نویسنده را می‌خوانیم که بعد از مرگ مادرش، خواب او را می‌بیند. این زن از مادرش نفرت داشت اما بعد از ده سال زندگیش تحت الشعاع او قرار می‌گیرد و با خود می‌گوید: «چرا حالا که سال‌های سال در خصومتی مداوم با او زندگی کرده‌ام، باید برایش دست تکان بدهم؟ او خودبین، منع‌کننده، مداخله‌جو، بدگمان، کینه‌ای، به شدت یک‌دنده و فوق‌العاده کم‌اطلاع بود. یک لحظه را هم به یاد نمی‌آورم که با او احساس صمیمیت کرده باشم.»

چرا باید کتاب مامان و معنی زندگی را مطالعه کنیم؟

با خواندن این کتاب ما فقط یک داستان نمی‌خوانیم بلکه مفاهیمی که سال‌ها نویسنده روی آن تحقیق و بررسی کرده را نیز مطالعه می‌کنیم و این هنر اروین د یالوم است. ما با خواندن کتاب مامان و معنی زندگی به‌طور ناخوداگاه مفاهیم روانشناسی و فلسفی عمیقی را وراد ذهن خودمان می‌کنیم.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این شش داستان به زبان ساده نوشته شده‌اند و هر مخاطبی با هر سطح سوادی می‌تواند آن را درک کند.

درباره اروین یالوم

اروین یالوم در سال ۱۹۵۶ در دانشگاه بوستون در رشته‌ی پزشکی و در سال ۱۹۶۰ در رشته‌ی روان‌شناسی فارغ‍‌التحصیل شد. او در سال ۱۹۶۳ مشغول به تدریس در دانشگاه استنفورد شد. او در همین دانشگاه توانست روانشناسی هستی‌گرا یا اگزیستانسیال را ابداع کند.

اروین د یالوم با نبوغی که در روانشناسی دارد از بقیه روان‌شناسان جلوتر است، او تابه‌‌حال چندین کتاب نوشته و با داستان‌هایی ساده از تجربیات زندگی خودش صحبت کرده است. او اولین روان‌شناسی است که توانسته با دانش زیاد و مطالعه فلسفه‌ی فیلسوفانی مانند ارسطو و سقراط به نحوه‌ی متفاوت و جدید به روان‌شناسی نگاه کند و موفق شود در سال ۲۰۰۲ برنده‌ی جایزه‌ی انجمن روان‌شناسی آمریکا شود.

اروین یالوم با سبک منحصربه‌فرد خود توانسته مردم عادی را با خود همراه کند و هم‌چنین از بین دیگر روان‌شناسان نیز طرفداران زیادی دارد. او عقیده دارد در دنیای فعلی با این همه امکانات اکتفا کردن به آموزه‌های فقط شخص به‌خصوصی اشتباه است و باور دارد روح و روان آدمی آنقدر پیچیده شده است که باید به ‌دنبال راه جدیدی برای حل و روبه‌رو شدن با مسائل خود پیدا کند. مخاطبان اصلی این نویسنده‌ی بزرگ معمولا روان‌کاوان، روان‌شناسان حوزه‌‌ی نوجوانان و نوپایان در سراسر دنیا هستند.

تکه هایی از کتاب مامان و معنی زندگی

به عنوان دانشجوی پزشکی، هنر ظریف نگریستن، گوش دادن و لمس کردن را یاد گرفتم. به گلو‌های قرمز و ملتهب، پرده‌های متورم گوش و جوی پرپیچ و خم سرخرگ‌های شبکیه نگاه کردم. به سوت سوفل‌های دریچه‌ی میترال، غلغل روده‌ها و خس خس بد صدای ریه‌ها گوش دادم. لبه‌ی لغزنده‌ی کبد و طحال، سفتی کیست‌های تخمدانی و پروستات سرطانی به سختی مرمر را لمس کردم.

یادگیری درباره‌ی بیماران؟ بله، کار ما در دانشکده‌ی پزشکی همین بود. اما یادگیری از بیماران؟ این جنبه از تحصیلات عالی‌ام خیلی دیرتر شروع شد. شاید استادم جان وایت هورن شروعش کرد که اغلب می‌گفت: «به بیمارانتان گوش کنید؛ بگذارید درستان بدهند. برای خردمندترشدن، باید دانشجو بمانید.» و منظورش تنها این واقعیت پیش پاافتاده نبود که شنونده‌ی خوب، بیشتر درباره‌ی بیمار می‌آموزد. منظورش دقیقا این بود که باید اجازه بدهیم بیماران تعلیم‌مان دهند.

جان وایت هورن، مردی رسمی زمخت و مودب که هلال به دقت آراسته‌‌ای از موی خاکستری، کله‌ی براقش را حاشیه‌دار کرده بود، سی سال بود که به عنوان استاد برجسته‌ی روان‌پزشکی در دانشگاه جانز هاپکینز خدمت می‌کرد. عینکی دور طلایی می‌زد و هیچ مشخصه‌ی ظاهری اضافی نداشت: حتی یک چروک هم در صورتش دیده نمی‌شد؛ کت‌و‌شلوار قهوه‌ای‌اش را هم همه‌ی سال به تن داشت (حدس می‌زدیم باید دو سه دست کت‌و‌شلوار یک جور در گنجه‌اش داشته باشد). فن بیان فوق‌العاده‌ای هم نداشت: موقع سخنرانی، جز لب‌ها یقه‌ی قسمت‌های بدنش، دست‌ها، گونه‌ها، ابروان به طرز مشهودی ساکن می‌ماند. در طول سال سوم دوره‌ی دستیاری، من و پنج هم‎‌دوره‌ای دیگر، بعد از ظهر‌های پنج‌شنبه بیماران را با دکتر وایت هورن ویزیت می‌کردیم.