کتاب درسگفتارهایی درباره‌ فلسفه تاریخ

«درسگفتارهایی در باره فلسفه تاریخ» اثر میخائیل پاپوف (-۱۹۴۵) و ترجمه سیاوش فراهانی است. میخائیل واسیلیویچ پاپوف تحصیلات دانشگاهی خود را در دانشگاه دولتی لنینگراد (سنت‌پترزبورگ کنونی) به پایان رساند. در سال ۱۹۷۱ موفق به اخذ مدرک کاندیدایی علوم (معادل مدرک دکتری در نظام آموزشی غرب) در رشتۀ اقتصاد و در سال ۱۹۸۷ موفق به اخذ مدرک دکتری (تقریباً معادل مدرک فوق‌دکتری در نظام آموزشی غرب) در رشتۀ فلسفه شد. پاپوف مانند بسیاری از فیلسوفان روس به فلسفه تاریخ علاقه‌مند است و تاکنون ۱۵ اثر در این زمینه نوشته‌است. موضوع کتاب حاضر، همان‌طور که از عنوان کتاب برمی‌آید، عبارت است از فلسفۀ تاریخ. پروفسور پاپوف در تعریف فلسفه می‌گوید: فلسفه علمی است که به قوانین کلی اندیشه و جامعه و طبیعت می‌پردازد. همچنین معتقد است که تاریخ به بررسی گذشته به عنوان گذشته نمی‌پردازد بلکه موضوع تاریخ عبارت است از زمان معاصر به عنوان نتیجه و حاصل سیر تکامل پیشین بشریت. با توجه به این‌که آشنایی با تاریخ و درک آن برای تمام افراد جامعه لازم است و نباید به عنوان حرفه و تخصص گروه کوچکی از متخصصان تلقی شود و همچنین با در نظر گرفتن این مسئله که کتاب حاضر با زبانی ساده و روشن نوشته شده است می‌توان گفت که دامنۀ مخاطبان این کتاب چنان وسعتی دارد که تقریباً تمام فارسی‌زبانان باسواد را دربرمی‌گیرد و همۀ آنان می‌توانند این کتاب را بخوانند و بسته به میزان معلومات و اطلاعات خود از مطالب آن بهره‌مند شوند. بریده‌ای از کتاب: می‌گویند مورخان به بررسی آنچه بوده می‌پردازند. این گفته را می‌توان به شکلی دیگر بیان کرد، به شکلی دیگر بیان کردن برای فیلسوفان هیچ کاری ندارد. یعنی چی آنچه بوده؟ یعنی آنچه اکنون نیست؟ پس انسان‌هایی نشسته‌اند و به بررسی آنچه نیست می‌پردازند. اما چرا باید به بررسی آنچه نیست پرداخت؟ بیایید به بررسی آنچه هست بپردازیم. مگر آنچه دیگر نیست در آنچه هست وجود ندارد؟ مگر پدر و مادر هر کس در او نیستند؟ مگر تعلیم و تربیتی که آنان به ما داده‌اند در ما وجود ندارند؟ پدربزرگ و مادربزرگ چی، مگر آنان در ما وجود ندارند؟ اصلاً تمام تاریخ بشر در درون هر کس وجود دارد زیرا انسان‌ها محصول شرایط و تربیتند.