کتاب درآمدی فلسفی ــ تاریخی به روشنگری

درآمدی فلسفی ــ تاریخی به روشنگری (از کانت تا فوکو) نوشته مالک شجاعی جشوقانی نگاهی دارد به تاریخ فلسفه در عصر روشنگر از کانت تا فوکو.

جنبش روشنگری و نقش مهّم و دوران‌ساز آن در فرهنگ غرب و بلکه فرهنگ جهان امری است که پرداختن به آن جای چندانی برای امّا واگر باقی نخواهد گذاشت. روشنگری؛ اگرنه مهمترین مؤلفه، از مهمترین عوامل سازنده دوران مدرن غرب است که البته مخالفان و موافقان (بلکه دوستان و دشمنان) خود را داشته است. گرچه روشنگری در تاریخ غرب به عنوان یک دورهٔ تاریخی خاصّ مطرح است و ریشه‌های آن را تا اواخر قرون وسطی مسیحی و حتی پیشتر از آن می‌توان برد. برای نخستین بار و در فلسفه فیلسوف آلمانی قرن نوزدهم، ایمانوئل کانت است که درقالب نقدهای سه (یاچهار) گانه و رساله‌های سیاسی او، وضع مدرن، صورت‌بندی مفهومی و فلسفی خود را یافته و روشنگری مدرنیته، به خود آگاهی می‌رسد. آغازگاه این خودآگاهی، رسالهٔ روشنگری چیست؟ کانت است که سیر تاریخی خود را درایده آلیسم آلمان - واوج آن در فلسفه هگل و بعدها درآثار کسانی چون مارکس، نیچه، مکتب فرانکفورت واندیشهٔ پست مدرن، دنبال می‌کند.

میشل فوکو فیلسوف پست مدرن فرانسوی، به گواهی آثار خود، نقّاد رادیکال مدرنیته و روشنگری است. با این وجود، وی در اواخر عمرخود، تلّقی نسبتاً همدلانه‌ای از روشنگری کانت ارائه داده که موجب اعجاب شارحان و مفسران گردیده است. اینکه آیا خوانش فوکویی از رساله روشنگری کانت، نشانگر تغییر موضعی اساسی در فکر فوکو است یا تبیین دیگری از این مواجهه فوکویی می‌توان ارائه داد، پرسشی است که این کتاب و درقالب سه فصل – درصدنزدیک شدن به پاسخ آن است.

 درباره کتاب درآمدی فلسفی ــ تاریخی به روشنگری (از کانت تا فوکو)

 در کتاب حاضر نویسنده کوشیده تا در بخشی مقدماتی به زمینه تاریخی و مولفه‌های فکری روشنگری بپردازد و ضمن اشاره کوتاه به جریان‌های منتقد روشنگری، زمینه را برای ورود به بحث از روشنگری نزد کانت و فوکو، مهیا کند. در بخش دوم، با اشاره به تنوع روشنگری اروپایی (انگلیسی، فرانسوی، آلمانی و...) به روشنگری آلمانی وجایگاه کانت در آن پرداخته است. بحث از اومانیسم در نقدهای کانتی و مضامین رساله‌های دوران مابعد نقادی کانت و پرداختن به اهمیت مضامین رساله روشنگری، از مهمترین مباحث این بخش است. بخش سوم، به خوانش فوکویی از رساله روشنگری پرداخته و درآن از منابع فکری، روش‌شناسی فوکو، جستارهای سه‌گانه او در باب روشنگری کانت و مضامین مهّم آن، به تفضیل سخن گفته شده است.

 خواندن کتاب درآمدی فلسفی ــ تاریخی به روشنگری (از کانت تا فوکو) را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

 علاقه‌مندان و پژوهشگران حوزه فلسفه غرب