کتاب دموکراسی و انقلاب: از یونان باستان تا سرمایه‌داری مدرن

جرج نواک (۱۹۹۲-۱۹۰۵)، فیلسوف سیاسی امریکایی است. گرچه‌ دموکراسی‌ از سابقه‌ و پیشینه‌‌ای طولانی‌ برخوردار است‌ و به‌ عصر یونان‌ و روم‌ باستان‌ برمی‌گردد، اما دموکراسی‌ در مفهوم‌ مدرن‌ محصول‌ تحولات‌ فکری‌ و اجتماعی‌ قرون‌ جدید بوده‌ است‌. بسیاری‌ از صاحبنظران‌ میان‌ دموکراسی‌، سرمایه‌داری‌، جامعه‌ صنعتی‌، تجدد و فرهنگ‌ نو رابطه‌ای‌ نزدیک‌ می‌بینند. در اروپای‌ غربی‌، از عوامل‌ گوناگونی‌ همچون‌ فئودالیسم‌ و پراکندگی‌ قدرت‌ سیاسی‌، جنبش‌ اصلاح‌ دینی‌ مسیحی‌، رشد طبقات‌ تاجر پیشه‌ جدید و ظهور وجه‌ تولید سرمایه‌داری‌، انقلاب‌های‌ دموکراتیک‌ و انقلاب‌ صنعتی‌ می‌توان‌ نام‌ برد که‌ در تکوین‌ و استقرار دموکراسی‌ نقش‌ اساسی‌ داشتند. این‌ مجموعه‌ عوامل‌ در مناطق‌ دیگر جهان‌ تکوین‌ نیافت‌ و تجربه‌ دموکراسی‌ غربی‌ در آنها تکرار نشد. دموکراسی‌ در غرب‌ مراحلی‌ را پیمود و از شکل‌ محدود و سرمایه‌دارانه‌ آن‌ به‌ اشکال‌ فراگیرتر و رفاهی‌ تکامل‌ یافت‌. نخستین‌ نهادهای‌ دموکراتیک‌ در یونان‌ و روم‌ باستان‌ پیدا شدند. اولین‌ اندیشه‌های‌ فلسفی‌ درباره‌ دموکراسی‌ از جانب‌ فلاسفه‌ آن‌ سرزمین‌ها مطرح‌ شد. در عصر رنسانس‌ در اروپا، تجربه‌ عملی‌ و نظریه‌ دموکراسی‌ عهد باستان‌ بار دیگر مورد توجه‌ قرار گرفت‌. اندیشمندان‌ رنسانس‌ برتقلید از تجربه‌ یونان‌ و روم‌ تاکید داشتند. اصول‌ دموکراسی‌ آتنی‌ توجه‌ اندیشمندان‌ سیاسی‌ را به‌ خود جلب‌ کرد. دموکراسی‌ یونانی‌، تجربه‌ای‌ سیاسی‌ بود که‌ در فاصله‌ سال‌های‌ ٥٠٨ تا ٣٣٨ قبل‌ از میلاد رخ‌ داد. آتن‌ بزرگترین‌ دولت‌ شهر یونانی‌ و نیرومندترین‌ دولت‌ شهر دموکراتیک‌ در بین‌ دولت‌ شهرهای‌ یونان‌ بود. دموکراسی‌ آتنی‌ امکان‌ مشارکت‌ شمار گسترده‌ای‌ از شهروندان‌ در حیات‌ سیاسی‌ را فراهم‌ می‌کرد. البته‌ زنان‌، بردگان‌ و بیگانگان‌ جزو شهروندان‌ آتنی‌ به‌ شمار نمی‌آمدند. تحول‌ اولیه‌ در نظام‌ سیاسی‌ آتن‌ از آریستوکراسی‌ به‌ دموکراسی‌ در آغاز، در نتیجه‌ اصلاحات‌ سولون‌ رهبر منتخب‌ آن‌ دولت‌ - شهر در ٥٩٤ ق‌.م‌ شروع‌ شد. از دیگر آثار نواک «مقدمه‌ای بر منطق مارکسیستی»، «بنیادهای ماتریالیسم»، «فلسفه‌ی تجربه‌گرا از لاک تا پوپر» است که دو رساله‌ اخیر از سوی پرویز بابایی به فارسی ترجمه شده است.