کتاب ماکس وبر و جامعه‌شناسی شناخت

منوچهر آشتیانی( -۱۳۰۹)، جامعه‌شناس و پژوهشگر فلسفه است. وی در این کتاب به بررسی آرای ماکس وبر(۱۹۲۰-۱۸۶۴)، جامعه‌شناس آلمانی پرداخته است. در بخشی از پیشگفتار کتاب می‌خوانیم: «ماکس وبر (Max Weber) یک‌بار گفته است، که جریانِ تفکراتِ انسان‌های معاصر و آینده در غرب بین دو قطب اندیشه‌های مارکس (K. Marx) و نیچه (F. Nietzsche) در نوسان خواهد بود و خود او کوشیده است در برخورد انتقادی با این دو متفکر، به‌ویژه با مارکس، در آثار خویش از هردوی آن‌ها رد شود و افکار آن‌ها را پشت‌سر گذارد! اما ماکس وبر با وجود آن‌همه هوشمندی و فطانتی که در افکار فخیم و بیانات فاخر او سراغ داریم، نتوانسته است پیش‌بینی کند که شاید نوسان اصلی فکری آینده در سپهر جامعه‌شناسی و علوم وابسته به این دانش، آن‌هم در قلمرو آشفته‌ی سرمایه‌داری جهانی، همان اهتزاز بین افکار مارکس و اندیشه‌های خود او خواهد بود! نگارنده‌ی این مختصر را عقیده بر این است، که آرای مارکس و ماکس وبر دو قله‌ی دست‌نارس ارتفاعات جبال رفیعی را تشکیل می‌دهند که یکی (از آنِ مارکس) معرف تعهّد عظیم علمی و انسانی نسبت به زندگانی محرومان و رنجبران و کارگران جهان است، و دیگری (از آنِ ماکس وبر) نشان‌دهنده‌ی تعلق‌خاطر شگرف علمی به ایجاد دانش متحقق و متیقّن در جوامع و تاریخ بشریت! شاید نتوان آثار اولیه‌ی مارکس را، که طی آن‌ها او به نقدِ فلسفی دیانت و به نقد جامعه‌شناسانه‌ی فلسفه و به نقادی جامعه‌شناختی اقتصادِ سیاسی جامعه و جامعه‌شناسی پرداخته است، در جوار «اخلاق عملی پروتستانتی و روح سرمایه‌داری جدیدِ (کاپیتالیسم)» ماکس وبر نشاند و یا اساسا لازم نباشد که ما «سرمایه» مارکس را شانه‌به‌شانه‌ی «اقتصاد و جامعه» وبر قرار دهیم، ولی بدون تردید این هردو اثر هم‌اکنون هنوز بهترین تحلیل (آنالیز) کلان و خردِ (ماکرو و میکروی) جامعه‌ی بورژوازی را ارائه می‌دهند!»