گئورگ لوکاچ

گئورگ لوکاچ (۱۹۷۱- ۱۸۸۵)، فیلسوف و مبارز کمونیست مجارستانی است.


لوکاچ از سران «شورش مجار» در ۱۹۵۶ بود که طی آن مردم علیه حکومت استالینیستی به پا خواستند.


از لوکاچ آثاری در زمینه تئوری مارکسیستی زیبایی‌شناسی، که با کنترل سیاسی هنرمندان مخالف بود، دفاع از انسانیت و تشریح مفهوم «از خود بیگانگی» برجای مانده‌ است و در غرب او را مارکسیستی با گرایش‌های انسان‌دوستانه می‌شناسند.


گئورگ که در خانواده یک بانکدار خودساخته موفق یهودی متولد شد، تحصیلات عالیه خود را در دانشگاه بوداپست دنبال کرد.


اصلی‌ترین تأثیر فلسفی لوکاچ مربوط به حوزه آلمان است. او در حلقه فکری هایدلبرگ که ماکس وبر بین سال‌های ۱۹۰۶ تا ۱۹۲۸به دور خود گرد آورده بود، شرکت داشت.


برجسته‌ترین اثر لوکاچ پیش از پیوستن او به مارکسیسم، «نظریه رمان»، تحت تأثیر نظرات اعضای آن حلقه نظیر گئورگ زیمل ‌است.


تصمیم لوکاچ برای پیوستن به حزب کمونیست جدید در ۱۹۱۸ و مشارکت او در تلاش بی‌ثمر برای به‌دست‌گیری قدرت در اوایل ۱۹۱۹ منجر به بروز این ایده در او شد که سرانجام این تناقض «تراژیک» حل خواهد شد؛ یعنی انقلاب سوسیالیستی می‌تواند منجر به تشکیل جامعه‌ای شود که از ویژگی‌های ناسازگار سرمایه‌داری مدرن رنج نخواهد برد.


وی پس از شکست ۱۹۱۹ تبعید شد و در بقیه زندگی‌اش چهره‌ای اصلی در جنبش کمونیستی جهان بود. در واقع او تا زمان کسب شغل دانشگاهی پس از بازگشتش به مجارستان در ۱۹۴۵، مأمور حزبی بود.


بحث و جدل در زندگی از او کمونیستی سرسخت ساخته بود. در ابتدا او به عنوان یک «کمونیست چپ» در جناح انترناسیونال کمونیست خواهان حمله بی‌امان انقلابی علیه کاپیتالیسم بود.


«تاریخ و آگاهی طبقاتی» -اثر برجسته لوکاچ در این مورد- که حاوی امیدهایی مسیحایی و ملهم از پایبندی شدید او به کمونیسم است، کتابی است که به‌طور جدلی ساخته و پرداخته شد.


اگرچه «تاریخ و آگاهی طبقاتی» تاثیر عظیمی بر حیات فکری آلمان در دوره جمهوری وایمار داشت (تا حدی که ستایشگر لوکاچ، لوسین گلدمن مدعی شد بخشی از «هستی و زمان» هایدگر پاسخی به آن کتاب بوده‌ است)، لوکاچ خیلی سریع از کتابش فاصله گرفت – او اصرار داشت دلایلش برای چنین کاری صرفاً فلسفی بوده‌ است.


در ۱۹۵۶ او به «شورش مجار» علیه حکومت استالینیستی پیوست و پس از شکست این شورش گرچه دیگر جایی در حزب کمونیست نداشت، مجاز به ادامه زندگی در بازنشستگی و انجام کارهای ادبی و تئوریک سیاسی خود شد.


برخی از مهمترین آثار وی به فارسی ترجمه شده است.


down