کتاب خیزش های عقلانی شدن در طلوع ایران مدرن

کتاب الکترونیکی «خیزش های عقلانی شدن در طلوع ایران مدرن» نوشتۀ مجید ادیب زاده در گروه انتشاراتی ققنوس چاپ شده است. این کتاب تحلیلی بر جامعۀ مدرن غربی و تطبیق و مقایسۀ آن با دوران مدرن در ایران است.

درباره کتاب خیزش های عقلانی شدن در طلوع ایران مدرن

 این کتاب به بررسی مراحل عقلانی‌شدنی در پی فرایند تاریخی نوسازی و بوروکراتیک‌شدن جامعه می‌پردازد.

بحرانی‌ترین مقاطع تاریخی ایران، با ظهور نهادهای بوروکراتیک نظامی مدرن همراه شده است.

نظریات وبر دربارۀ «روند فزاینده عقلانی شدن»، برای نظریه‌پردازان معاصر غربی به الگویی نظری تبدیل شده و امروزه نظریه‌های جدیدی درباره عقلانیت فزاینده جهان کنونی مطرح گردیده است.

علاوه بر وبر، اعضای مکتب فلسفی اجتماعی فرانکفورت، آدورنو، هورکهایمر، مارکوزه و هابرماس نیز در آثارشان «عقلانیت ابزاری» را نوعی منطق اندیشه‌ای مسلط و شیوه‌ای برای نگاه‌کردن به جهان در عصر مدرن می‌دانند و به انتقاد از چیرگی این وضعیت می‌پردازند.

روشه در پی تشریح عقلانی‌شدن جامعۀ بوروکراتیک مدرن، دربارۀ فرایند بوروکراتیک‌شدن می‌گوید: «در جامعۀ نوین، تکثیر مشاغل و توسعه و رشد واحدهای بزرگ اقتصادی بوروکراسی را بیش از هر زمان دیگر ضروری ساخته است. دولت، واحد تولید صنعتی یا تجاری، اتاق بازرگانی، نظام آموزشی، نهادهای بیمارستانی، کلیسا، اتحادیه‌های کارگری و حتی جنبش‌های اجتماعی، سازمان‌های بوروکراتیک هستند. بوروکراسی دیگر به بخش دولتی تعلق ندارد، و در مؤسسات خصوصی نیز دیده می‌شود. مشاغل مستقل قدیمی چون پزشکی، حقوق و تجارت نیز بیش از پیش شکل بوروکراتیک به خود می‌گیرد.

کتاب خیزش‌های عقلانی‌شدن در طلوع ایران مدرن به این موضوعات با تمرکز بر شرایط تاریخی ایران و گذار جامعه به سوی مدرنیته می‌پردازد.

کتاب خیزش های عقلانی شدن در طلوع ایران مدرن را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

 این اثر به دوستداران مطالعه دربارۀ علوم سیاسی، روابط بین‌الملل و تاریخ معاصر ایران پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب خیزش های عقلانی شدن در طلوع ایران مدرن

«ایجاد ارتش جدید زیر نظر عباس‌میرزا یکی از مهم‌ترین نشانگان گذار از نظم ایلی به نظم بوروکراتیک، و نشانه‌ای از تخصص‌گرایی و تفکیک کارکردهای دستگاه دربار است. این تخصص‌گرایی که با ایجاد ارتشی منظم و دائمی در نسبت با ارتش ایلی موجود صورت گرفت، خیزشی آغازین برای عقلانی شدن و بوروکراتیک شدن در ایران بود. عباس‌میرزا به دنبال ایجاد یک نیروی نظامی مدرن و هماهنگ بود که از ارتش مبتنی بر قبیله، ایل، طایفه و عشیره متمایز باشد و نام آن را «نظام جدید» گذاشت. این ارتش عمدتاً با کمک عده‌ای از نظامیان فرانسوی (و بعضی از کشورهای اروپایی) ایجاد شد؛ و در حالی که در ارتش‌های پیشین معمولا افراد از قبایل و ایلات و عشایر مختلف گردآوری می‌شدند و بعد از پایان یافتن عملیات جنگی، ارتش را رها می‌کردند و به سراغ کارهای معمول خویش در کشاورزی و گله‌داری می‌رفتند یا به دیگر مسائل ایل مشغول می‌شدند، نظام جدید نیروهای خود را به‌طور دائمی استخدام و به آنان حقوق پرداخت می‌کرد.

نظام جدید همانند ارتش‌های مدرن اروپایی از ساختاری هماهنگ، و از سلسله‌مراتب، درجات نظامی جدید و اونیفرم برخوردار شد، و ارتش ایران برای اولین بار، در مقایسه با گذشته، از یکپارچگی و نظم نظامی تازه‌ای برخوردار شد که همین باعث کاهش اختلافات و چنددستگی‌های ایلی و قبیله‌ای در بین آن می‌شد؛ در ارتش ایلی همواره این اختلافات شایع بود و گاه این اختلافات داخلی بین افراد قبایل و طایفه‌های مختلف موجب عقب‌نشینی و رها کردن جبهه جنگ می‌شد.»