کتاب قربانی

کتاب قربانی (Kaputt) نوشته کورتزیو مالاپارته، ترجمه محمد قاضی و رمانی زندگی‌نامه‌ای درباره‌ی جنگ، فروپاشی اخلاقی و چهره‌ی له‌شده‌ی اروپا در میانه‌ی قرن بیستم میلادی است. نشر ماهی این کتاب را منتشر کرده است (چاپ ششم: ۱۴۰۴). نویسنده که سال‌ها در جبهه‌ها و تبعیدگاه‌ها زیسته، تجربه‌های خویش را در قالب صحنه‌هایی پر از جزئیات، خشن و درعین‌حال تأمل‌برانگیز بازآفرینی کرده است. رمان حاضر میان خاطره، گزارش، تأمل فلسفی و تصویرهای ادبی در نوسان است و خواننده را از استکهلم و کاپری تا اوکراین، فنلاند و اردوگاه‌های جنگی می‌برد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب قربانی اثر کورتزیو مالاپارته

کتاب قربانی به قلم کورتزیو مالاپارته در میانه‌ی جنگ جهانی دوم و در رفت‌وآمد میان جبهه‌های روسیه، فنلاند و بازگشت‌های کوتاه او به ایتالیا نوشته است. او در مقدمه‌ی مفصل خود تاریخچه‌ی پرماجرای نسخه‌ی خطی را شرح داده است؛ از نوشتن زیر درخت اقاقیا در دهکده‌ی پسچانکا تا دوختن دست‌نوشته‌ها در آستر کت نظامی، سپردن بخش‌هایی از آن به دیپلمات‌های اسپانیایی و رومانیایی و پنهان‌کردن صفحات در شکاف صخره‌های کاپری.

مقدمه‌ی رمان زندگی‌نامه‌ایِ قربانی، فضای ناامن و پرتعقیب آن سال‌ها را به‌خوبی نشان می‌دهد. جنگ در این کتاب فقط در پس‌زمینه‌ی اثر است. کورتزیو مالاپارته بیشتر به روح اروپا، ترس و قساوت آلمانی‌ها، تحقیر و فرسودگی ایتالیایی‌ها، سرنوشت یهودیان و اسیران روسی و سرگردانی روشنفکران و اشراف اروپایی پرداخته است. او در صحنه‌هایی طولانی و پر از جزئیات این کتاب، گفت‌وگوهایش با شاهزاده اویگن در استکهلم، دیدار با آکسل مونته در کاپری، عبور از دهکده‌های اوکراین و مواجهه با سربازان آلمانی و رومانیایی را روایت کرده است.

قربانی با ترکیب توصیف‌های حسی، تأمل‌های سیاسی و اخلاقی و خاطرات شخصی نویسنده، تصویری از اروپای کاپوت، یعنی خردشده و تکه‌تکه‌شده، ارائه کرده است.

خلاصه داستان قربانی

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

کورتزیو مالاپارته سرگذشت نوشتن و نجات‌دادن نسخه‌ی خطی را در میانه‌ی جنگ روایت کرده است. سپس متن اصلی با فصل «اسب‌ها» در استکهلم شروع می‌شود؛ جایی که نویسنده در گفت‌وگو با شاهزاده اویگن، از اسب‌های پارک تیوولی، از آکسل مونته و پرندگان کاپری و تجربه‌های خود در جبهه‌های روسیه و اوکراین سخن می‌گوید. تصویرهایی از اسیران روسی، سربازان آلمانی، اشراف سوئدی و شاهزادگان ایتالیایی کنار هم قرار گرفته است.

در فصل «میهن اسبی» و بخش‌های بعدی، صحنه‌ها به اوکراین و دهکده‌های متروک، اردوگاه‌های اسیران، راه‌های گل‌آلود و رودخانه‌های آلوده به بوی فساد منتقل می‌شود. کورتزیو مالاپارته با تمرکز بر جزئیات حسی، از لاشه‌ی مادیان، کره‌اسب یتیم، ارابه‌های رومانیایی، یهودیان پنهان‌شده در نیزارها و ترس بیمارگونه‌ی آلمانی‌ها تصویری می‌سازد که در آن جنگ بیش از آنکه نبرد ارتش‌ها باشد، فروپاشی اخلاق و انسانیت است.

چرا باید کتاب قربانی را بخوانیم؟

رمان قربانی امکان مواجهه با جنگ را از زاویه‌ی دید یک شاهد درونی فراهم می‌کند؛ شاهدی که هم در جبهه بوده و هم در محاکمه و تبعید. این رمان با صحنه‌های دقیق و گاه تکان‌دهنده نشان می‌دهد خشونت چگونه از ترس، تحقیر و عادت روزمره تغذیه می‌شود؛ همچنین لحظه‌های ظریف زیبایی، شرم و دلسوزی در این اثر ثبت شده است.

خواندن کتاب قربانی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب به کسانی پیشنهاد می‌شود که به ادبیات داستانی قرن ۲۰ ایتالیا و قالب رمان زندگی‌نامه‌ای با موضوع جنگ جهانی دوم در پس‌زمینه، تاریخ اروپا، تجربه‌های زیسته‌ی نویسندگان در جبهه‌ها و متن‌هایی علاقه‌مند هستند که میان خاطره، گزارش و تأمل اخلاقی حرکت می‌کند.

درباره کورتزیو مالاپارته

کورتزیو مالاپارته (Curzio Malaparte) در سال ۱۸۹۸ به دنیا آمد و در ۱۹۵۷ میلادی درگذشت. او ادیب، مصلح مکتوب، رزمنده، سخن‌سرای و مقاله‌نویسی اهل ایتالیا بود که علاوه‌بر این‌ها تجاربی را در مسندهای گوناگونی چون سفیر، مأمور مخفی، سناریو‌نویس، گزارشگر اعزامی و فیلم‌ساز از سر گذراند. از او به‌عنوان یکی از ستون‌های جریان‌های ادبی اکسپرسیونیسم و نئورئالیسم در اقلیم فرهنگی ایتالیا یاد می‌شود. با آغاز جنگ جهانی اول، لباس رزم ارتش فرانسه را بر تن کرد و متعاقب آسیب‌دیدگی در جبهه‌ی شامپانی، به پاس دلاوری‌هایش سزاوار دریافت «نشان عالی صلیب جنگ فرانسه» شناخته شد.

او پس از مراجعت به وطن، ابتدا گام در مسیر هم‌پیمانی با حزب فاشیست نهاد، اما به مرور زمان زاویه‌گرفتن از دکترین موسولینی را آغاز کرد و در نهایت راهِ تقابل با او را پیش گرفت. با تیره‌وتارشدن اتمسفر سیاسی، ترک دیار کرد و راهی فرانسه و انگلستان شد؛ سپس با بازگشت به ایتالیا در سال ۱۹۳۱ رسماً از فاشیست‌ها برائت جست. در همین سال نگارش اثر نامدارش، یعنی «تکنیک کودتا»، را به پایان رساند که به دلیل گنجاندن لبه‌های تیز انتقاد علیه هیتلر در آن، مجازات پنج سال نفی‌بلد در یکی از جزایر سیسیل را برایش به همراه آورد.

کورتزیو مالاپارته با فرارسیدن سال ۱۹۴۱ در جامه‌ی خبرنگار جنگی عازم خطوط مقدم در روسیه و فنلاند شد. صراحت لحن و گزندگی گزارش‌هایش خشم آلمانی‌ها را برانگیخت و به محکومیت او به چهار ماه اعمال شاقه در اردوگاه‌های کار اجباری انجامید. این نویسنده از سال ۱۹۴۳ تا فرجام جنگ جهانی دوم، حلقه‌ی اتصال نیروهای متفقین با مبارزان پارتیزان ایتالیایی بود و سهم بسزایی را در معادلات سیاسی آن مقطع ایفا کرد.

شاکله‌ی قلم کورتزیو مالاپارته از درهم‌تنیدگی حقیقت و رویا قوام یافته است؛ تا جایی که منتقدانْ روحیات او را آمیخته به ناامیدی و شفقت دانسته‌اند. فرم نگارشی او گرایش عجیبی به سبک لویی فردینان سلین، نویسنده‌ی شهیر فرانسوی، دارد که اتفاقاً مکاتباتی نیز میان این دو جریان داشته است. امروزه نام کورتزیو مالاپارته بیش از هر چیز تداعی‌کننده‌ی نوشته‌های چالش‌برانگیز او در اتمسفر ادبیات و پاپ‌ژورنالیسم سیاسی است.

رمان‌های جریان‌ساز کورتزیو مالاپارته با عنوان‌های «قربانی» و «پوست» که بازتابی از سرگذشت و تجربیات زیسته‌ی او در قامت روزنامه‌نگار و نظامیِ جنگ‌های جهانی اول و دوم است، قله‌های کارنامه‌ی ادبی او محسوب می‌شود. همچنین کتاب «توسکانی‌های لعنتی» ازجمله جدی‌ترین جستارهای اوست. این چهره‌ی نامتعارف در آخرین ایستگاهِ زندگی، مسیر آیین کاتولیک را برگزید و در محاصره‌ی دو روحانی کاتولیک جان سپرد.

عنوان «مالاپارته» فرآورده‌ی ذهن خود او در سال ۱۹۲۵ بود؛ برچسبی کنایه‌آمیز که شوخی با لقب ناپلئون بناپارت را تداعی می‌کرد. کورتزیو مالاپارته شخصیتی چندوجهی، دگرگون‌شونده و پر از تضاد داشت؛ چندان که خود را عصاره‌ی تمام‌عیار هویت ایتالیایی (Arcitaliano) قلمداد می‌کرد. به باور او تمام فضایل و رذایل خلق‌وخوی ملتش در تاروپود وجود او تبلور یافته بود.

جوایز و افتخارات این کتاب یا نویسنده

کورتزیو مالاپارته نشان عالی صلیب جنگ فرانسه را دریافت کرد. او به‌عنوان سازنده‌ی فیلم «مسیح ممنوعه» (Cristo Proibito)، در نخستین جشنواره‌ی بین‌المللی فیلم برلین در سال ۱۹۵۱، برنده‌ی جایزه‌ی ویژه‌ی «شهر برلین» شد. این فیلم در سال ۱۹۵۳ با عنوان «فریب عجیب» (Strange Deception) در ایالات متحده اکران شد و از سوی «هیئت ملی بازبینی فیلم» در میان پنج فیلم برتر خارجی سال قرار گرفت.

نظر افراد یا مجله‌های مشهور درباره این کتاب یا نویسنده

- اورویل پرسکات (نیویورک تایمز): قربانی رمانی شگفت‌انگیز و مجذوب‌کننده است که به‌شکلی کاملاً درخشان به نگارش درآمده و انباشته از داستان‌های باورنکردنی و هولناک است.

- مارگارت اتوود (داستان‌نویس): قربانی کتابی غم‌انگیز، شگفت‌آور، وحشتناک و شاعرانه است. این رمان پیامدهای تعصب ایدئولوژیک، نژادپرستی، ارزش‌های مسخ‌شده‌ای را که نقاب پاکیِ معنوی به چهره زده‌اند و بیزاری از زندگی را در شخصی‌ترین و شرم‌آورترین ابعادش به ما نشان می‌دهد. مطالعه‌ی این کتاب برای هر نوع درکِ انسانی از جنگ جهانی دوم، ضروری است.

چه نسخه‌های دیگری از این کتاب منتشر شده است؟

کتاب قربانی با ترجمه‌ی محمد قاضی توسط نشر نگارستان کتاب در سال ‌‫۱۴۰۴ منتشر شده است.

بخشی از کتاب قربانی

«لوییز گفت: «وای که زن‌بودن چقدر مشکل است!»

ایلزه پرسید: «راستی وقتی به وزیرمختار بارون براون فون اشتوم خبر مرگ زنش را دادند، چه حالی شد؟»

«هیچ. اصلا خم به ابرو نیاورد، فقط کمی سرخ شد و گفت: "Heil Hitler!" جناب وزیر، آن روز صبح طبق معمول، جلسهٔ مصاحبهٔ مطبوعاتی خارجی را در کاخ وزارت امورخارجهٔ رایش اداره می‌کرد و کاملا آرام به نظر می‌رسید. هیچ‌یک از زنان آلمانی در مراسم به‌خاک‌سپردن جوزپینا حضور پیدا نکردند و حتی زنان همقطاران بارون براون فون اشتوم وزیر نیز نیامدند. مشایعان جنازه بسیار معدود و فقط مرکب بودند از چند بانوی ایتالیایی ساکن برلین، گروهی از کارگران ایتالیایی سازمان تُت و چند تن از کارمندان سفارت ایتالیا. زنان آلمانی جوزپینا را قابل این ندانسته بودند که برایش تأسف بخورند. همسران مأموران سیاسی از رنج‌ها و بدبختی‌ها و محرومیت‌های ملت آلمان به خود می‌بالند. زنان آلمانی و زنان مأموران سیاسی آلمان خودشان را از پنجره پرت نمی‌کنند و دست به خودکشی نمی‌زنند. Heil Hitler! جناب بارون براون فون اشتوم وزیر در لباس مأموران سیاسی هیتلری به دنبال جنازه روان بود. گاه‌گاه نگاهی شک‌آلود به اطراف خود می‌انداخت و گاه نیز سرخ می‌شد. خجالت می‌کشید از این‌که زنش تاب مقاومت در برابر رنج‌ها و محرومیت‌های ملت آلمان را نیاورده و خودکشی کرده است ــ آخر او با یک زن ایتالیایی ازدواج کرده بود!»»