کتاب شنل پاره

کتاب شنل پاره (De cape et de larmes) نوشته نینا بربروا، روایتی از زندگی در تبعید، فقر، دلبستگی و گسست است و با تمرکز بر تجربه‌ی مهاجران روسی، مسیر پرپیچ‌وخم زندگی یک دختر را از پتربورگِ سال‌های انقلاب تا حومه‌ی پاریس دنبال می‌کند؛ از کودکی در سرمای گرسنگی‌زده تا سال‌های کار در خشک‌شویی و زیستن در حاشیه‌ی شهر. بربروا در این اثر، هم فضای تاریخی و اجتماعی آن دوران را تصویر کرده و هم جهان درونی شخصیت‌ها را با نثری موجز و دقیق بازتاب داده است. نشر ماهی این کتاب را با ترجمه فاطمه ولیانی منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب شنل پاره

کتاب شنل پاره اثر نینا بربروا، روایتی از پیامدهای انقلاب اکتبر روسیه، تلاطم‌های جنگ و رنج ملموس غربت و تبعید است. داستان کتاب از زبان دختری به نام ساشا روایت می‌شود و زندگی او، خواهرش آریان و پدرشان را در فضای قحطی‌زده و بحرانی پتربورگ سال ۱۹۲۰ به تصویر می‌کشد؛ روزگاری که نظم کهن جامعه در حال فروپاشی است و خانواده‌ها برای بقای خود با سرما و گرسنگی دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

این اثر دریچه‌ای است به دنیای مهاجران و روشنفکران طردشده‌ای که پس از انقلاب ناچار به ترک وطن شدند و در حاشیه جوامع غربی (به‌ویژه پاریس) در انزوا و تنگی معیشت به حیات خود ادامه دادند. کتاب، تقابل میان واقعیت‌های زمخت زندگی با کشش‌های متعالی روح انسانی مانند عشق، زیبایی و ذوق ادبی را به تصویر می‌کشد.

بربروا در کتاب شنل پاره با نثری موجز و عاری از احساسات‌گرایی، نشان می‌دهد که چگونه تلاطم‌های سیاسی و فقر، پیوندهای خانوادگی را از هم می‌گسلند، اما در عین حال، بارقه‌های کم‌رنگ امید و خاطره‌ی یک «سلام» صمیمانه یا یک همدلی کوتاه، می‌تواند تا دهه‌ها در تاریک‌ترین زوایای روح یک انسان تبعیدی زنده بماند و او را به سمت حقیقت سوق دهد.

خلاصه داستان شنل پاره

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

شنل پاره سرگذشت ساشا است؛ دختری که در پتربورگِ پس از انقلاب، در سال‌های برف و گرسنگی، با مرگ مادر، دیوانگی شاد و تلخ پدر و بزرگ‌شدن ناگهانی خواهرش آریان روبه‌رو می‌شود. او در اتاقی سرد، کنار بخاری چدنی، همزمان کودکی و مسئولیت را تجربه می‌کند؛ از صف‌های طولانی برای غذا تا شستن رخت‌ها و شنیدن رؤیاهای آریان درباره‌ی زندگی‌ای که باید شروع شود.

با مهاجرت به پاریس، کتاب سرنوشت ساشا را در حومه‌ای خاکستری دنبال می‌کند؛ جایی که شانزده سال از پشت پنجره به کوچه‌ای تکراری نگاه می‌کند، در خشک‌شویی کار می‌کند، پس‌انداز می‌کند و در جمع کوچک مهاجران روس، پیرشدن و فرسودگی را می‌بیند.

در پسِ این روزمرگی، خاطره‌ی کوتاه دیدار با ساموییلف، شوهر آریان و شنیدن «سلام، ساشا» در ذهن او به نمادی از جهانی دست‌نیافتنی، زیبایی گذرا و امکان نوع دیگری از زندگی تبدیل می‌شود. با آمدن جنگ، اشغال، مرگ پدر و رسیدن نامه‌ای از ساموییلف، این خاطره دوباره به سطح می‌آید و ساشا را با گذشته و انتخاب‌هایش روبه‌رو می‌کند.

چرا باید کتاب شنل پاره را بخوانیم؟

این داستان تصویری نزدیک و ملموس از تبعید، فقر و زیستن در حاشیه‌ی تاریخ ارائه می‌دهد، بدون آن‌که به شعار یا قضاوت مستقیم متوسل شود. کتاب نشان می‌دهد که چگونه جزئیات کوچک روزمره، از بخار اتو تا بوی کارخانه‌ی سوسیس‌سازی، می‌توانند حامل تاریخ و احساس باشند و چگونه یک خاطره‌ی کوتاه، سال‌ها بعد، هنوز بر تصمیم‌ها و رؤیاهای انسان اثر می‌گذارد.

خواندن کتاب شنل پاره را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

شنل پاره به کسانی پیشنهاد می‌شود که به داستان‌های روسی، روایت‌های مهاجرت و تصویرشدن زندگی در حاشیه‌ی شهرها و تاریخ علاقه‌مند هستند.

درباره نینا بربروا

نینا بربروا (Nina Berberova) (۱۹۰۱-۱۹۹۳)، نویسنده، شاعر، منتقد ادبی و استاد دانشگاه روس بود که به عنوان یکی از مهم‌ترین وقایع‌نگاران زندگی مهاجران روسی در قرن بیستم شناخته می‌شود. او که در بحبوحه‌ی انقلاب روسیه بزرگ شده بود، در سال ۱۹۲۲ به همراه همسرش (ولادیسلاو خداسویچ شاعر) کشور را ترک کرد؛ ابتدا در برلین و پاریس سکونت گزید و به یکی از چهره‌های کلیدی محافل ادبی تبعیدیان روس تبدیل شد. بربروا در سال ۱۹۵۰ به ایالات متحده مهاجرت کرد و بعدها به عنوان استاد زبان و ادبیات روسی در دانشگاه‌هایی چون ییل و پرینستون به تدریس پرداخت.

کتاب زندگی‌نامه‌ی خودنوشتی به نام «خطوط موازی من» معروف‌ترین اثر بربروا است که تصویری بی‌رتوش، صریح و ارزشمند از فضای ادبی و شخصیت‌های بزرگی چون آنا آخماتووا، بوریس پاسترناک و ولادیمیر ناباکوف ارائه می‌دهد. او همچنین مجموعه‌ای از رمان‌های کوتاه مانند «نوازنده همراه» را نیز تألیف کرده است.

درباره فاطمه ولیانی

فاطمه ولیانی (متولد ۱۳۳۷)، مترجم و پژوهشگر حوزه‌ی علوم انسانی، فلسفه و علوم سیاسی است. او تحصیلات دانشگاهی خود را در رشته‌ی علوم سیاسی آغاز کرد و در سال ۱۳۵۸ از دانشگاه تهران فارغ‌التحصیل شد؛ سپس به فرانسه رفت و تحصیلاتش در همین رشته را در دانشگاه سوربون ادامه داد. ولیانی پس از بازگشت به ایران، همکاری‌های گسترده‌ای را با مراکز علمی و پژوهشی گوناگون از جمله بنیاد دائرةالمعارف اسلامی (دانشنامه‌ی جهان اسلام) و دفتر پژوهش‌های فرهنگی داشته است.

شاخص‌ترین اثر کارنامه‌ی ولیانی، ترجمه‌ی کتاب «تاریخ جنون» میشل فوکو است که در بیست‌ویکمین دوره‌ی جایزه‌ی کتاب سال جمهوری اسلامی ایران به عنوان اثر برگزیده انتخاب شد. از دیگر ترجمه‌های او می‌توان به کتاب‌های «افسون‌زدگی جدید؛ هویت چهل‌تکه و تفکر سیار» نوشته‌ی داریوش شایگان، «تولد پزشکی بالینی» اثر فوکو، «خ‍ل‍وت‌» نوشته‌ی پل کانستان و «هانا آرنت» اثر دیوید واتسن اشاره کرد.

بخشی از کتاب شنل پاره

«اسم خواهرم آریان بود. در نه‌سالگی من، آن سالِ فراموش‌ناشدنی برف و گرسنگی، خواهرم مدرسه را تمام کرد و بزرگسال شد. در همان سال، مادرم در درمانگاهی سرد و خلوت در پتربورگ مرد. در عرض دو ماه، زندگی ما زیرورو شد، و خودمان نیز.

آپارتمان پتربورگ را داشتیم، خدمتکاری که مرا یک آن تنها نمی‌گذاشت، پدری عجیب، و مادری کم‌حرف و ناخوش‌احوال که بر اثر بیماری‌های طولانی و متعددش تحلیل رفته بود. چیزی داشتیم شبیه خانواده، جدالی برای زندگی. از یک امروز تا فردایی، دنیا تیره وتار و خالی و پژمرده شد. بعد از عمل جراحی دوم، مراسم تدفین فقیرانه‌ای برگزار کردیم. آریان موهایش را پشت سرش جمع کرد و تکه‌ای روبان سیاه به کلاهش زد. موهای بابا سفید، و خودش لاغر و به‌کلی دیوانه شد، دیوانه‌ای شاد که بیش‌تر اوقات از شدت خنده می‌گریست. عذر مستخدم را خواستیم و قسمتی از آپارتمان را به غریبه‌ها اجاره دادیم. دیگر باید خودم دوان‌دوان روانهٔ مغازه می‌شدم ــ خواربارفروشی سر راه ایستگاه قطار ورشو، که از آن شیر می‌خریدیم.»