کتاب قطار سروقت

«قطار سر وقت» یکی از آثار داستانی هاینریش بُل، نویسنده کتاب معروف «عقاید یک دلقک» است. ویژگی بزرگ هاینریش بل عقاید کاتولیکی و ضدنازی‌اش بود. او در آثارش جامعه آلمان نازی را هجو می‌کرد که «بیلیارد در ساعت نه و نیم» و «سیمای زنی در میان جمع» نمونه‌های بارز انتقادهای تند او است. بل که در سال ۱۹۷۲ برنده نوبل ادبی شد، از سی سالگی به جرگه نویسندگان پیوست و عضو گروه موسوم به ۴۷ شد که متشکل از نویسندگان جوان منتقد بود. این نویسندگان می‌کوشیدند که ادبیات آلمان را از آشفتگی پس از جنگ نجات دهند. بل علاوه بر رمان، داستان‌کوتاه، شعر و نمایشنامه نیز دارد. «قطار سر وقت» درباره سربازی به نام آندریاس است که از جنگ هراس دارد و نمی‌خواهد بمیرد. او در حالی که در قطار به سوی جبهه لهستان پیش می‌رود گرفتار افکار منفی‌گرایانه خود درباره مرگ در جنگ است. قطار از شهرهای مختلف عبور می‌کند، دورتموند، درسدن.... و تمام زشتی‌های جنگ خود را به او می نمایانند. او در قطار با دو سرباز آلمانی آشنا می‌شود و دوستی کوتاه مدتی بین آنها شکل می‌گیرد. دختری لهستانی هم همسفر آنها است که قبلا با نیروهای پارتیزان ضد فاشیسم همکاری می‌کرده؛ اما نظرش در مورد این همکاری عوض شده است. «هر مرزی یک قطعیت وحشتناک دارد. آنجا خطی و پایانی وجود دارد و قطار از روی آن می‌گذرد، همانگونه که به خوبی از روی لاشه‌ای یا از روی آدم زنده‌ای می‌گذرد و امید مرده است، امید برگشت مجدد به فرانسه و دوباره یافتن چشمان و لب‌هایی که به این چشمان تعلق دارند و قلب، سینه، سینهٔ زنانه‌ای که باید به این چشمان تعلق داشته باشند، مرده است. این امید کاملاً مرده است. حسابی بریده شده است. این چشمان تا ابدیت، ابدیت است فقط چشم باقی می‌ماند و آنها دیگر در بدنی، لباسی و مویی قرار نخواهند گرفت و هیچ دستانی، بر هیچ دستان افسانه‌ای، هیچ دستان زنانه‌ای که شاید یکبار تو را نوازش کنند.» با پیشروی داستان، با تجارب غم‌انگیز سربازان و تأثیرات به‌جا مانده از جنگ بر آنها، آشنا می‌شوید. آندریاس، نظری منفعلانه در مورد درگیری‌اش در جنگ دارد و اجتناب‌ناپذیری مرگ در سراسر روایت داستان به شکلی حزن انگیز سایه افکنده است.