کتاب موریانه

سید مجتبی بزرگ علوی در تاریخ ۱۳ بهمن ۱۲۸۲ در تهران متولد شد. او نویسنده‌ی رمان‌های مشهوری از جمله چشمهایش است. علوی در خانواده‌ای مرفه، روشنفکر و فرهیخته رشد کرد. در ابتدای جوانی برای تحصیل به شهر مونیخ در آلمان مهاجرت کرد. رشته‌ی تحصیلی علوی در دانشگاه علوم تربیتی و روانشناسی بود. جالب اینجا است که نطفه‌ی نوشتن و خلق داستان در همین سال‌ها در ذهن بزرگ علوی کاشته شد و از همین زمان بود که علوی نویسندگی و روزنامه‌نگاری را به طور جدی پیگیری کرد و اصول آنها را فراگرفت.

او پس از فارغ‌التحصیلی از دانشگاه، آلمان را به سمت ایران ترک کرد و پس از بازگشت به کشور در شهرهای تهران و شیراز مشغول به تدریس و آموزش به جوانان شد. او در کنار تدریس حرفه‌ی روزنامه‌نگاری را برای خود انتخاب کرد و همین انتخاب باعث شد که همیشه از وقایع سیاسی و اجتماعی، اوضاع و همچنین خواسته‌ی مردمان طبقات فرودست جامعه‌ی ایران مطلع باشد.

اگرچه بزرگ علوی در یک خانواده‌ی مرفه به دنیا آمده بود، اما این موضوع هیچگاه باعث نشد تا حساسیت و چشمان تیزبین او نسبت به اقشار آسیب‌پذیر جامعه و افرادی که به دنبال معانی و آرمان‌های بزرگ‌تری بودند، نابینا باشد. به همین دلیل داستان‌ها و آثار بزرگ علوی همواره نشانه‌ای از وضعیت سیاسی و اجتماعی ایران در خود داشته‌اند و اعتراض او به وضعیت اجتماعی به خوبی انتقال می‌دادند. فعالیت‌های بزرگ علوی به نوشتن داستان ختم نشد و کار تا جایی پیش رفت که او در سال ۱۳۱۶ به دلیل نزدیک بودن به کمونیسم محاکمه شد و هفت سال از عمرش را در زندان گذراند. در همین دوران بود که او ورق‌پاره‌های زندان و ۵۳ نفر را خلق کرد.

تمام ابعادی که بزرگ علوی برای خلق داستان‌هایش از آنها استفاده می‌کرد، به سیاست و جامعه خلاصه نمی‌شد. این نویسنده‌ی بزرگ در اولین مجموعه‌ داستانی که از او منتشر شد، دست به ابتکاری نو زد و از جدیدترین تئوری‌های روانشناسی در آن زمان الهام گرفت. این چنین بود که کتاب چمدان (منتشرشده در سال ۱۳۱۳) را با نگاهی ویژه به تئوری‌های زیگموند فروید (روانکاو مشهور اتریشی) نوشته شد. کتاب چشم‌هایش مشهورترین اثر بزرگ علوی است که در سال ۱۳۳۱ منتشر شد و او در این رمان علاوه بر بازنمایی وضعیت جامعه به بیان احساسات و عواطف یک زن می‌پردازد و البته این اثر قصه‌ی مهیج و پرکشش‌تری نسبت به بقیه‌ی داستان‌های علوی دارد. رمان‌های روایت، سالاری‌ها و مجموعه‌ داستان‌های گیله‌مرد و میرزا از جمله دیگر آثار بزرگ علوی هستند که هر یک از آنها به تنهایی هم گنجینه‌ای برای ادبیات فارسی به حساب می‌آیند. در تمام این آثار حال و روز سیاسی و اجتماعی مردم ایران ترسیم شده‌اند و هر کدام بازتابی از وقایعی است که مردم در هر دوران از سر گذرانده‌اند.

علوی پس از رهایی از زندان به آلمان سفر کرد و مشغول به تدریس در دانشگاه‌ هومبولت شد. پس از انقلاب اسلامی بار دیگر به ایران بازگشت و بعد از مدتی کوتاه مجددا رهسپار آلمان شد. او کمی بعد از انتشار مجموعه داستان گیله‌مرد در اواسط دهه‌ی هفتاد، در تاریخ ۲۸ بهمن ۱۳۷۵ به دلیل عارضه‌ی قلبی در شهر برلین آلمان درگذشت.