کتاب آبجی

کتاب آبجی، نوشته فرهاد امینی، برداشتی آزاد از آبجی‌خانوم صادق هدایت است که با طرحی از ویدا دانشمند شکل گرفته و نشر قطره در سال ۱۴۰۴ آن را منتشر کرده است. این نمایشنامه شهری پر از شایعه، ترس و قضاوت را توصیف می‌کند و زندگی زنی را دنبال می‌کند که میان تحقیر اجتماعی، خیال، افسون و تمنای رهایی گرفتار شده است. این کتاب جهان افسانه‌های ایرانی را به صحنه می‌آورد و از آب، ماه، نفرین و آرزو برای ساختن فضایی ناآرام و پرتعلیق بهره می‌گیرد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب آبجی اثر فرهاد امینی

کتاب آبجی، نوشته‌ی فرهاد امینی، نمایشنامه‌ای اقتباسی است که با شخصیتی آشنا در ادبیات فارسی آغاز می‌شود، اما خیلی زود مسیر مستقل خود را پیدا می‌کند. نویسنده زندگی آبجی‌خانوم را در شهری بسته و پرحرف‌وحدیث دنبال می‌کند؛ جایی که ظاهر، ازدواج، آبرو و حرف مردم بر سرنوشت آدم‌ها سایه انداخته‌ است. امینی فضایی می‌سازد که در آن نجواهای همسایه‌ها، ترس‌های خانوادگی و نگاه سنگین جمع شخصیت اصلی را از هر سو محاصره می‌کنند. در کنار این لایه‌ی اجتماعی، حضور آب‌انبار، ماه، خواب، دعا و موجودی رازآلود فضای اثر را به‌سوی افسانه و وهم می‌برد و مرز میان واقعیت و خیال را جابه‌جا می‌کند.

کتاب آبجی در سه بخش پیش می‌رود و نویسنده هر بار از زاویه‌ای تازه به زندگی شخصیت‌ها نزدیک می‌شود. در این نمایشنامه فقط با رنج یک زن تنها روبه‌رو نیستیم؛ فرهاد امینی شبکه‌ای از آدم‌های خاکستری را نشان می‌دهد که هرکدام به‌نوعی در شکل‌گیری این فضای خشن نقش دارند. مادر، ماهرخ، ننه‌حسن، گل‌نسا و مرد ناشناس هرکدام بخشی از جهان اثر را آشکار می‌کنند؛ جهانی که در آن خرافه، میل، حسادت، ترحم و خشونت در کنار هم قرار گرفته‌اند. نویسنده در این اثر از گفت‌وگوهای پرتنش، تکرارهای آهنگین و تصویرهای نمایشی استفاده می‌کند تا حس شنیدن افسانه‌ای تلخ روی صحنه شکل بگیرد. این نمایشنامه هم به سنت قصه‌گویی نزدیک شده هم ظرفیت اجرایی بالایی دارد.

خلاصه کتاب آبجی

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از نمایشنامه‌ را فاش می‌کند!

کتاب آبجی داستان زنی است که در خانه و شهر خود پیوسته تحقیر می‌شود و دیگران او را مانع سروسامان‌گرفتن خواهر کوچک‌ترش می‌دانند. آبجی‌ در میان فشار خانواده، حرف مردم و احساس طردشدگی، به آب‌انبار و ماه پناه می‌برد و کم‌کم با موجودی رازآلود روبه‌رو می‌شود که به او وعده‌ی دیده‌شدن و رهایی می‌دهد. هم‌زمان ماجرای خواستگاری، شایعه، جادو و دخالت دیگرانْ زندگی او را پیچیده‌تر می‌کند. فرهاد امینی در ادامه، سرنوشت آبجی را به افسانه‌ای تیره درباره‌ی عشق، ترس، قضاوت جمعی و مرز باریک میان نجات و نابودی پیوند می‌زند.

چرا باید کتاب آبجی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب آبجی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب میان افسانه‌های ایرانی و فضای نمایشی پیوند برقرار می‌کند.

• خواننده با مطالعه‌ی این اثر می‌تواند فشار قضاوت جمعی و تأثیر آن بر زندگی یک زن را درک کند.

• این نمایشنامه از آب، ماه، خواب و شایعه به‌عنوان عناصری برای پیش‌برد درام استفاده می‌کند.

• نویسنده شخصیت‌هایی یک‌دست و بی‌نقص نمی‌سازد و روابطی پرتنش و چندلایه را پیش چشم مخاطب قرار می‌دهد.

• این کتاب برای کسانی مناسب است که به نمایش‌نامه‌هایی با حال‌وهوای وهم‌آلود و اجتماعی علاقه دارند.

خواندن کتاب آبجی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب آبجی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به نمایشنامه‌های ایرانی اقتباس‌شده از متون ادبی.

• خوانندگانی که به فضاهای تیره، وهم‌آلود و آمیخته با افسانه علاقه دارند.

• کسانی که می‌خواهند بازنمایی قضاوت اجتماعی، شایعه و طردشدگی را در یک نمایشنامه دنبال کنند.

• مخاطبانی که دوست دارند زندگی شخصیت‌های زن زیر فشار خانواده و جامعه را دنبال کنند.

• دانشجویان و هنرجویان تئاتر که می‌خواهند با متنی صحنه‌ای، پرگفت‌وگو و تصویرمحور روبه‌رو شوند.

بخشی از کتاب آبجی

«آبجی‌خانوم: کثافت، کثافت گرفته این شهرو؛ ادبار برداشته بودونبودشو. ماه اون شب بهم همینو گفت، بعدم یه چیزایی گفت که گفتنی نیست! حالا درست خاطرم نیست خواب بود یا چی، هرچی بود واقعی بود، ماه بود، تو آب بود؛ خاک‌برسرا! خیال می‌کنن ماه تو آسمونه! ماه عکسش تو آسمونه، خودش زیر آبه! خودم دیدمش؛ بهم گفت: آبجی، تو که زلفات این‌جور عین شبق سیاهه، تو که تار موهات تا نداره، پس چرا ان‌قدر غمت زیاده؟! بیا پیش خودم، اینجا از همه‌جا بهتره... حالا پاریا می‌گن آبجی‌خانوم زشت بوده، خل هم شده! (ناگهان) زشت خودتی و هفت جدوآبادت! مگه همه‌چی به قیافه‌س؟ دِ آخه یکی نیست بهشون بگه شماها شرم نمی‌کنین؟ نمی‌بینین عذاب الهی نزدیکه؟ کور شدین؟ کر شدین؟ ای خاک بر سرتون!... خیالتون همین دنیاست فقط؟ نیش مار غاشیه و روز صدهزار سال و عقرب جرار همه‌ش الکیه؟ (در خیالش امان را مخاطب قرار می‌دهد.) تو... تو یکی حیا نکردی؟ همین‌جوری سرتو انداختی پایین، با اون شتره‌شلخته اومدی تو آب‌انبار؟ مرتیکهٔ زبون‌گیر! آخه می‌خوای خاک‌توسری کنی چرا اینجا؟ ای تف به روت بیاد یخ‌فروش که منو! ای بدبخت آبجی! تو یکی باید سرتو بذاری بمیری، اما خیالتون رسیده... بذارین بگذره این چارصبا، اون روز که بیاد، می‌فهمین کی از همه بهتره؛ هرکی‌هرکی که نیست، وقتی ماه می‌آد با آدم هم‌کلوم بشه، لابد یه کمالاتی داره دیگه! کسی که ماهو ببینه همه‌چی رو می‌شنوه! خوبی آب‌انبار همینه دیگه، ماه توش منتظر آدم می‌مونه؛ آب آب‌انبار صافیه، سرده، لازم نیست یخ بذاره آدم، خودش خنک می‌شه! پاک می‌شه؛ گفته بود دو ساعت از طلوع ماه گذشته، تو آب صافی... الان هم یه دو ساعتی می‌شه ماه دراومده؛ لابد وقتشه، حالا همه‌ش کشکه؟ خب باشه، دیگه چه توفیری داره؟»