کتاب این همه سنگر و این آدم ها که تا آخر زند‌ه اند

کتاب این همه سنگر و این آدم ها که تا آخر زنده اند نوشته روزبه حسینی، نمایش‌نامه‌ای در پنج روایت است که دو رزمنده را در سنگری فراموش‌شده دنبال می‌کند؛ جایی که گفت‌وگوهای تکرارشونده، شوخی‌های تلخ، سکوت‌های طولانی و جست‌وجوی بی‌پایان برای یافتن راه، کم‌کم از یک موقعیت جنگی فراتر می‌رود و به پرسشی درباره‌ی ماندن، انتظار و حافظه تبدیل می‌شود. این متن نمایشی بیش از آنکه بر حادثه تکیه کند، بر وضعیت انسانی و فرسایش زمان مکث می‌کند. این درام را نشر قطره منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب این همه سنگر و این آدم ها که تا آخر زند‌ه اند

کتاب این همه سنگر و این آدم ها که تا آخر زنده اند نوشته‌ی روزبه حسینی، نمایش‌نامه‌ای است که فضای جنگ را نه از مسیر صحنه‌های پرحادثه، بلکه از دلِ ماندن در یک موقعیت بسته و فرساینده می‌سازد. در مرکز متن، دو شخصیت به نام‌های اصغر و جواد قرار دارند؛ یکی فرمانده‌ای میانسال و دیگری نیرویی جوان که در سنگری دورافتاده جا مانده‌اند. گفت‌وگوهای آن‌ها میان شوخی، اضطراب، خستگی، امید و بی‌خبری در نوسان است.

کتاب در پنج روایت پیش می‌رود و همین چندروایتی‌ بودن، یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های آن است. روزبه حسینی یک موقعیت واحد را از زاویه‌ها و چینش‌های مختلف بازمی‌گرداند؛ جایگاه شخصیت‌ها عوض می‌شود، لحن‌ها تغییر می‌کند، بعضی جمله‌ها تکرار می‌شوند و معنای تازه‌ای می‌گیرند. این تکرارها صرفاً بازی فرمی نیستند، بلکه حسِ گیر افتادن در چرخه‌ای بی‌پایان را به متن می‌آورند.

کتاب این همه سنگر و این آدم ها که تا آخر زنده اند از دلِ گفت‌وگوهای ظاهراً ساده، لایه‌های عاطفی پررنگی بیرون می‌کشد. شوخی‌های زبانی جواد، سماجت اصغر، اشاره به پلاک‌ها، نامه‌ها، چشم‌به‌راهی و حتی پرسش تکرارشونده درباره‌ی اینکه «راه خدا کدام‌ور است»، متن را از یک موقعیت صرفاً نظامی دور می‌کند و به قلمرویی می‌برد که در آن تنهایی، ایمان، دلتنگی و فرسودگی در کنار هم قرار می‌گیرند.

خلاصه نمایشنامه این همه سنگر و این آدم ها که تا آخر زند‌ه اند

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

داستان حول دو رزمنده، اصغر و جواد، می‌چرخد که در سنگری دورافتاده در دلِ میدان جنگ روزها و شب‌های نامعلوم را پشت سر می‌گذارند. آن‌ها از پیمان صلح، بازگشت، اسارت، شهادت، بی‌سیم خراب، آذوقه، نامه‌های بی‌جواب و آدم‌هایی که شاید دیگر نباشند حرف می‌زنند. روایت بارها به همان موقعیت برمی‌گردد، اما هر بار با جابه‌جایی لحن، زاویه و نسبت میان دو شخصیت. این تکرارها نشان می‌دهد که آنچه بر آن‌ها گذشته فقط یک انتظار ساده نیست، بلکه نوعی معلق‌ماندن میان زندگی و مرگ، امید و فراموشی است. 

متن، سرگذشت این دو نفر را به تصویری از ماندن در دلِ تاریکی و جست‌وجوی نشانه‌ای برای جهت‌یافتن تبدیل می‌کند.

چرا باید کتاب این همه سنگر و این آدم ها که تا آخر زند‌ه اند را بخوانیم؟

دلایل خواندن این کتاب را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این نمایش‌نامه یک موقعیت جنگی را از مسیر گفت‌وگو، سکوت و تکرار می‌سازد، نه‌فقط از راه حادثه و درگیری.
• متن نشان می‌دهد چگونه شوخی و هذیان می‌توانند کنار ترس، دلتنگی و فرسودگی قرار بگیرند.
• خواندن آن برای کسانی که به نمایش‌نامه‌های شخصیت‌محور علاقه دارند، امکان دنبال‌کردن تغییر رابطه‌ی دو شخصیت در روایت‌های مختلف را فراهم می‌کند.
• کتاب به درک بهتر نقش مکث، تاریکی، صدا و فضای خالی در ادبیات نمایشی کمک می‌کند.
• بخش مربوط به اجرای نمایش، تصویری از مسیر شکل‌گیری و بازنگری متن در اختیار می‌گذارد.

خواندن کتاب این همه سنگر و این آدم ها که تا آخر زند‌ه اند را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به نمایش‌نامه‌های ایرانی که بر گفت‌وگو و موقعیت تکیه دارند.
• خوانندگانی که به فضاهای جنگی با تمرکز بر تجربه‌ی انسانی و روانی شخصیت‌ها علاقه دارند.
• دانشجویان و هنرجویان تئاتر که می‌خواهند با امکان‌های اجرایی سکوت، تکرار و جابه‌جایی روایت آشنا شوند.
• مخاطبانی که از متن‌های تلخ‌وشیرین با شوخی‌های زبانی و لحن‌های متغیر لذت می‌برند.
• کسانی که می‌خواهند نمونه‌ای از نمایش‌نامه‌ای با دو شخصیت محوری و فضای محدود صحنه بخوانند.

بخشی از کتاب این همه سنگر و این آدم ها که تا آخر زند‌ه اند

«جواد: جناب‌سرهنگ؟... پس این قرارمدار چی‌چیه؟
اصغر: قرارمدار نیست پیمان‌نامهٔ صلحه.
جواد: همون! بالاخره اینا یه چیزی امضا کردن دیگه جناب‌سرهنگ!
اصغر: این بی‌صفتا... خیلی چیزا تو این هفت‌هشت سال امضا کردن... کو عمل؟!
جواد: به عمل باشه که... جناب‌سرهنگ... ما یه... سه‌چهار، بیست سالی گرفتاریم اینجا.
اصغر: تو جوش چیو می‌زنی؟
جواد: من جوش نمی‌زنم جناب‌سرهنگ!... اما اگه قرارمدار حرفه، امضاشون امضا نیست، باس که برگردیم بالاخره عقب... یا بچه‌ها باس که بیان کمکی.
اصغر: قرارمدار نه جواد، پیمان‌نامهٔ صلح.
جواد: همون... دیگه بدتر جناب‌سرهنگ!»