کتاب پولیکوشکا

کتاب پولیکوشکا (Polikushka) نوشته لئو تولستوی و رمانی کوتاه درمورد مردی بدنام است که فرصتی برای اثبات درستکاری خود به دست می‌آورد. پولیکی، پدر پنج کودک، زیر سایه‌ی سابقه‌ی دزدی و تهدیدِ اعزام به سربازی زندگی می‌کند. مأموریت دریافت پول برای خانم ارباب، امید به بازگشت اعتبار را در دل او زنده می‌کند، اما اعتماد در محیطی آکنده از فقر و نابرابریْ معنایی پیچیده دارد. رضا عقیلی این کتاب را ترجمه و انتشارات امیرکبیر آن را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب پولیکوشکا اثر لئو تولستوی

کتاب پولیکوشکا، به قلم لئو تولستوی، رمانی کوتاه درمورد زندگی مردی وابسته به املاک یک ارباب را در فضایی روستایی به تصویر می‌کشد. تصمیم صاحبان قدرت، نظر جمع و وضعیت مالی خانواده‌ها سرنوشت این مرد و دیگران را تعیین می‌کند. نویسنده شخصیت اصلی را انسانی بی‌خطا نشان نمی‌دهد. او مرد را دزدی سزاوار مجازات نیز نشان نداده است. پولیکی مردی ضعیف، نیازمند تأیید و گرفتار عادت‌هایی است که اعتبار او را از بین برده‌اند. او کار می‌کند، به خانواده‌اش وابسته است و از تحقیر دیگران رنج می‌برد. این هم‌نشینی‌های متضاد، فاصله‌ی میان رفتار یک انسان و تصویری را که جامعه از او می‌سازد، آشکار می‌کند.

رمان کوتاه پولیکوشکا دامنه‌ی توجه خود را به خانه‌ی تنگ بردگان، جمع پرهیاهوی کشاورزان و توقفگاه مسافران گسترش می‌دهد. آکولینا، همسر پولیکی، شخصیتی حاشیه‌ای و صرفاً نگران نیست؛ کار، خشم، مراقبت و امید او بخش مهمی از زندگی مشترکشان را می‌سازد. خانواده‌ی دوتلوف نیز سوی دیگری از مسئله‌ی سربازگیری را پیش می‌کشد. لئو تولستوی جزئیات مادی را در شناخت این روابط دخالت داده است؛ لباس مشترک اعضای خانواده، ابزار کار و شیوه‌ی سفر، جایگاه اجتماعی افراد را نمایان می‌کنند.

راوی در کتاب پولیکوشکا گاهی جریان رخدادها را قطع می‌کند و درباره‌ی رفتار آدم‌ها نظر می‌دهد. طنز انتقادی این مداخله‌ها، به‌ویژه در توصیف اقتدار شخصیت مباشر و اعتبار حرفه‌ای پولیکی، کنار نگرانی و اندوه قرار گرفته است. حاصل داستانی اجتماعی درباره‌ی آبرو، وابستگی و فاصله‌ی قدرت با تجربه‌ی محرومان است. این کتاب در سال ۱۸۶۰ نوشته و نخستین‌بار در ۱۸۶۳ میلادی منتشر شد. رمان کوتاه حاضر ۱۴ فصل دارد.

خلاصه داستان پولیکوشکا

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

پولیکوشکا از اختلاف بر سر انتخاب سومین سرباز دهکده آغاز می‌شود. مباشر می‌خواهد پولیکی را که سابقه‌ی دزدی دارد به سربازی بفرستد، اما خانم ارباب به پشیمانی او باور دارد و از اعزامش جلوگیری می‌کند. خانم مأموریت دریافت مبلغی پول را نیز به او می‌سپارد تا اعتماد خود را نشان دهد. پولیکی این مأموریت را فرصتی برای تغییر نظر دیگران می‌بیند و راهی شهر می‌شود. آکولینا، میان آسودگی از رفع خطر سربازی و نگرانی از لغزش دوباره‌ی شوهرش، او را آماده‌ی سفر می‌کند. مرد در شهر پول را تحویل می‌گیرد و از نوشیدن و خرج‌کردن پول امانت دوری می‌کند. همزمان جوانی از خانواده‌ی دوتلوف با جدایی اجباری از خانه روبه‌رو شده است. مسیر این دو مرد، بیم‌ها و امیدهای متفاوتی را در کنار هم قرار می‌دهد.

چرا باید کتاب پولیکوشکا را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب پولیکوشکا را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• شخصیت اصلی امکان بررسی تفاوت میان خطاکاری، پشیمانی و بدنامی اجتماعی را فراهم می‌کند.
• صحنه‌های سربازگیری، تأثیر دارایی و حمایت ارباب بر تصمیم‌های جمعی را نشان می‌دهند.
• جزئیات زندگی همسر شخصیت اصلی، هزینه‌ی خانوادگی تصمیم‌هایی را آشکار می‌کند که بیرون از خانه گرفته می‌شوند.
• طنز راوی تناقض میان ادعای خیرخواهی و رفتار صاحبان اختیار را برجسته می‌کند.

خواندن کتاب پولیکوشکا را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب پولیکوشکا به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دوستداران ادبیات داستانی قرن ۱۹ روسیه و قالب رمان کوتاه.
• خوانندگان علاقه‌مند به شخصیت‌های خطاکار و آسیب‌پذیر در آثار لئو تولستوی.
• کسانی که دوست دارند درمورد رابطه‌ی فقر، قدرت و قضاوت جمعی در ادبیات داستانی مطالعه کنند.
• علاقه‌مندان به تصویر زندگی روستایی و مناسبات ارباب و بردگان.

درباره لئو تولستوی

لئو تولستوی (Leo Tolstoy) ۹ سپتامبر ۱۸۲۸ در یاسنایا پولیانا واقع در ۲۰۰کیلومتری جنوب مسکو پا به جهان گشود. او را در زمره‌ی برترین داستان‌نویسان تمامی دوران‌ها به شمار می‌آورند. از آثار برجسته‌ی او می‌توان رمان دوجلدی «جنگ و صلح»، «آنا کارنینا»، «مرگ ایوان ایلیچ» و «رستاخیز» را نام برد. تولستوی در ۱۶سالگی ورود به رشته‌ی ادبیات شرقی (عربی‌ـ‌ترکی) در دانشگاه سلطنتی کازان را تجربه کرد، ولی در ارزیابی انتقالی پایان سال پذیرفته نشد و ناچار به تکرار برنامه‌ی سال اول گردید. او پس از آن راهی دانشکده‌ی حقوق شد و آنجا نیز با نمره‌های برخی دروس چالش‌هایی داشت، اما سرانجام توانست در آزمون انتقالی پایان سال قبول شود و پایه‌ی دوم تحصیلی‌اش را کلید بزند.

لئو تولستوی در دوره‌ای از زندگی در مسکو بیشتر زمان خود را صرف قمار کرد. این روند پیامدهای نامطلوبی بر تمکن مالی او بر جای گذاشت. این نویسنده سپس مجذوب موسیقی گردید و پیانو را به زیبایی می‌نواخت. این دلبستگی به دنیای نواها بعدها او را به نگارش سونات «کریتسرووی» ترغیب کرد. باخ، هندل و شوپن آهنگسازان محبوب او بودند. تولستوی در زمستان ۱۸۵۰ - ۱۸۵۱ خلق کتاب «دوران کودکی» را آغاز کرد؛ سپس با ترغیب برادرش به نیروهای نظامی پیوست و تدوین داستان «قزاق‌ها» را در آن دوره پی گرفت. او پس از انتشار چند اثر در صف نویسندگان جوان و مطرح آن روزگار جای گرفت و به شهرت ادبی دست یافت.

آفرینش کتاب‌ها و قصه‌هایی چون «بریدن جنگل»، مجموعه داستان‌های «سواستوپل»، «لوسرن» و داستان «آلبرت» ثمره‌ی مسافرت‌های لئو تولستوی، حضور در خدمت ارتش و مواجهه با انسان‌ها و شیوه‌های گوناگون زیست بود. تولستوی در سال ۱۸۶۹ رمان بلند «جنگ و صلح» را به زیور طبع آراست و رمان «آنا کارنینا» را نیز نوشت. این نویسنده در سال ۱۹۰۱ با انتشار کتاب «رستاخیز» که دربردارنده‌ی انتقادهای شدید از آیین‌های کلیسایی بود، از سوی شورای مقدس از کلیسای ارتودکس طرد شد.

این نویسنده، به گفته‌ی خودش، به‌مرور دچار دگرگونی و بحران معنوی گشت و جهت دستیابی به پاسخ پرسش‌ها و تردیدهایی که پیوسته او را مضطرب می‌ساخت، به کاوش در الهیات روی آورد، از تمایلات و رفاه زندگی اشرافی چشم‌پوشی کرد، به کارهای بدنی فراوان پرداخت، ساده‌ترین جامه‌ها را بر تن کرد، روی به گیاه‌خواری آورد، تمام دارایی هنگفت خویش را به خانواده‌اش واگذار کرد و از حقوق مالکیت ادبی آثارش نیز دست کشید.

تولستوی سه سال پس از درگذشت دوست قدیمی‌اش رمان «مرگ ایوان ایلیچ» را منتشر کرد؛ اثری که ابتدا ممنوع گردید، اما پس از دیدار تولستوی با تزار و بر اساس فرمان مستقیم آلکساندر سوم (تزار روسیه) اجازه‌ی انتشار یافت. لئو تولستوی بر این باور بود که ادبیات، داستان و رمان، ابزاری برای انتقال مفاهیم اخلاقی و اجتماعی به شمار می‌رود. او می‌پنداشت که داستان‌ها صرفاً برای سرگرمی خلق نمی‌شوند. هدف او کاستن از قضاوت‌های سخت‌گیرانه‌ی انسان‌ها و کمک به توسعه‌ی مهربانی و رفتار نیکو بوده است.

لئو تولستوی ۷ نوامبر ۱۹۱۰ و پس از تحمل بیماریِ سخت و دردناک در ۸۳سالگی درگذشت. در ۹ نوامبر ۱۹۱۰ چندهزار نفر در یاسنایا پولیانا برای بدرقه‌ی پیکر این نویسنده‌ی بزرگ گرد هم آمدند.

جوایز و افتخارات نویسنده

لئو تولستوی در فاصله‌ی سال‌های ۱۹۰۲ تا ۱۹۰۶ به‌شکل سالانه نامزد دریافت جایزه‌ی نوبل ادبیات شد و در سال‌های ۱۹۰۱، ۱۹۰۲ و ۱۹۰۹ نیز کاندیدای جایزه‌ی صلح نوبل شد، اما هیچ‌گاه به دریافت آن نائل نیامد.

نظر افراد یا مجله‌های مشهور درباره کتاب پولیکوشکا و نویسنده

نشریه‌ی کرکوس (Kirkus): درون‌مایه‌ی کتاب پولیکوشکا گیراست. این اثر به‌ویژه برای کسانی که بی‌صبرانه منتظرند به اندازه‌ی کافی بزرگ شوند و فعالیت‌های خواهر و برادرهای بزرگ‌ترشان را آغاز کنند، مناسب است.

لئو وینر (منتقد ادبی و مترجم): کتاب پولیکوشکا (همچون داستان «قزاق‌ها») موجی از نقدهای بسیار مثبت را برانگیخت؛ تا جایی که حتی تمجید ایوان تورگنیف را نیز که به‌طور سنتی با آثار تولستوی مخالف بود، جلب کرد. اسکار وایلد نسخه‌ای از این اثر را به‌همراه کتاب «در جست‌وجوی خوشبختی» خرید و اظهار داشت که لئو تولستوی می‌تواند بوم بزرگی را که روی آن کار می‌کند، پر از جزئیات کند؛ بدون آنکه دچار شلوغی و ازدحام بی‌مورد شود.

اقتباس‌ها از کتاب پولیکوشکا

پولیکوشکا (Поликушка) فیلمی ساخته‌ی اتحاد جماهیر شوروی و محصول سال ۱۹۲۲ به‌کارگردانی الکساندر سانین است که بر اساس کتاب حاضر تولید شده است. در این فیلم ایوان موسکوین، بازیگر سرشناس تئاتر هنری مسکو، در نخستین نقش‌آفرینی سینمایی خویش به ایفای نقش پرداخته است. فیلم‌برداری این اثر در سال ۱۹۱۹ میلادی به پایان رسید، اما انتشار آن به‌دلیل جنگ داخلی روسیه تا سال ۱۹۲۲ به طول انجامید.

چه نسخه‌های دیگری از کتاب پولیکوشکا منتشر شده است؟

کتاب حاضر به‌همت مترجمان و نشرهای گوناگون روانه‌ی بازار کتاب ایران شده است. فهرست زیر چاپ‌هایی از این اثر را نشان می‌دهد:

• پ‍ال‍ی‍ک‍وش‍ک‍ا ترجمه‌ی ف‍ه‍ی‍م‍ه‌ ت‍وزن‍ده‌ج‍ان‍ی‌ و مریم برزگر، نشر شگرد‌‫، ۱۴۰۳.‬
• پولیکوشکا ترجمه‌ی محمدسعید دهیمی‌نژاد، نشر ستاک‌‫، ۱۴۰۲.‬

بخشی از کتاب پولیکوشکا

«سراسر آن روز، هیچ‌یک از اهالی پوکروفسکی پولیکی را ندیدند. خانم ارباب چند بار بعد از ناهار به‌دنبال او فرستاد و آکسیوتکا دوان‌دوان به خانهٔ آکولینا می‌رفت، ولی آکولینا جواب می‌داد که هنوز شوهرش باز نگشته است و بدون شک مرد تاجر او را نگاه داشته یا ممکن است حادثه‌ای برای اسب اتفاق افتاده باشد. او می‌گفت: آیا مختصری پای حیوان نمی‌لنگید؟ ماکزیموم مدت بیست و چهار ساعت با آن سفر کرد و مجبور شد تمام جاده را پیاده طی کند.

لحظه‌ای بعد دوباره آکسیوتکا به‌سوی خانه می‌دوید و آکولینا هر بار بهانه‌ای از خود اختراع می‌کرد و عذر تازه‌ای برای تأخیر شوهرش می‌تراشید. می‌کوشید خود را آرام کند، ولی هرگز موفق نمی‌شد. وی قلباً افسرده شده بود و در خود آن توانایی را نمی‌دید تا مقدمات عید را که مصادف با فردای آن روز بود آماده کند.»