کتاب استاد نادان

کتاب استاد نادان به قلم ژاک رانسیر، ترجمه‌ آرام قریب و توسط انتشارات شیرازه کتاب ما منتشر شده است. این اثر فلسفی با بازخوانی تجربه‌ای تاریخی، پیش‌فرض‌های مخاطبان درباره‌ی یادگیری و برابری را به چالش می‌کشد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب استاد نادان

کتاب استاد نادان نوشته‌ی ژاک رانسیر، فیلسوف برجسته‌ی فرانسوی، است که به روایت ماجرای واقعی ژوزف ژاکوتو می‌پردازد؛ معلمی در قرن نوزدهم که به یک کشف انقلابی دست یافت. رانسیر از طریق داستان ژاکوتو، به نقد نظام‌های آموزشی سنتی می‌پردازد که بر پایه‌ی سلسله‌مراتب دانای کل و نادان بنا شده‌اند. ایده‌ی اصلی کتاب این است که تمام انسان‌ها دارای هوش برابر هستند و تفاوت در پیشرفت‌ها از تفاوت در اراده و توجه ناشی می‌شود، نه از تفاوت در استعداد.

ژاک رانسیر در این اثر، مفهوم رهایی‌بخشی ذهنی را مطرح می‌کند و معتقد است که نقش واقعی یک معلم توضیح‌دادن مطالب نیست؛ در حقیقت بیدارکردن اراده‌ی شاگرد است تا او بتواند با‌تکیه‌بر هوش خودش مسیر یادگیری را طی کند.

خلاصه کتاب استاد نادان

داستان از جایی شروع می‌شود که ژوزف ژاکوتو، که به هلند تبعید شده است، ناچار می‌شود به دانشجویان هلندی، زبان فرانسوی بیاموزد؛ درحالی‌که خودش حتی یک کلمه هلندی بلد نیست. او نسخه‌ای دو‌زبانه از یک کتاب را در اختیار آن‌ها می‌گذارد و از آن‌ها می‌خواهد با مقایسه‌ی متن‌ها، فرانسوی یاد بگیرند. در کمال ناباوری، دانشجویان بدون هیچ توضیحی از سوی معلم موفق می‌شوند زبان را بیاموزند. این تجربه ژاکوتو را به این نتیجه می‌رساند که توضیح‌دادن دائمی معلم در واقع نوعی توهین به هوش شاگرد است و او را در وضعیتی از ناتوانی آموخته‌شده نگه می‌دارد.

کتاب در فصول مختلف، نظام تبیینی (آموزش بر پایه‌ی توضیح معلم) را نقد می‌کند و آن را ابزاری برای بازتولید نابرابری اجتماعی می‌داند. رانسیر توضیح می‌دهد که وقتی معلمی مطلبی را توضیح می‌دهد، به شکلی غیرمستقیم به شاگرد می‌گوید که تو بدون کمک من قادر به درک این موضوع نیستی. در مقابل، روش آموزش همگانی ژاکوتو بر این ایده استوار است که هرکسی می‌تواند هرچیزی را به‌تنهایی بیاموزد، به شرطی که کسی (استاد نادان) او را مجبور به استفاده از هوش خودش کند. کتاب نشان می‌دهد که چگونه می‌توان بدون داشتن تخصص در یک موضوع، دیگران را در آن مسیر راهنمایی کرد و به آن‌ها جرئت اندیشیدن داد.

چرا باید کتاب استاد نادان را بخوانیم؟

این اثر برای هرکسی که با دنیای آموزش، هنر یا سیاست سروکار دارد، مفید خواهد بود. رانسیر با نگاهی فیلسوفانه به ما یادآوری می‌کند که بزرگترین مانع یادگیری تصور ناتوانی است. مطالعه‌ی این اثر به شما کمک می‌کند تا نگاه خود را به روابط قدرت در کلاس درس و حتی در جامعه تغییر دهید. اگر همیشه فکر می‌کردید که برای یادگرفتن موضوعی پیچیده حتماً نیاز به استادی برجسته دارید، این کتاب به شما ثابت می‌کند که کلید اصلی در دست خودتان است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی‌ این اثر را به معلمان، اساتید دانشگاه و دانشجویان رشته‌های علوم تربیتی پیشنهاد می‌دهیم تا در شیوه‌های سنتی تدریس خود تجدیدنظر کنند؛ همچنین پژوهشگران حوزه‌ی فلسفه، جامعه‌شناسی و فعالان مدنی که به‌دنبال درک ریشه‌های نابرابری هستند، این کتاب را مفید خواهند یافت.