کتاب فلسفه ذهن

کتاب فلسفه ذهن نوشتهٔ کیت مسلین و ترجمهٔ مهدی ذاکری است. انتشارات علمی و فرهنگی این کتاب را منتشر کرده است؛ کتابی حاوی بخشی از «2005 ,level 2 for philosophy Understanding».

درباره کتاب فلسفه ذهن

چاپ سوم کتاب فلسفه ذهن در سال ۱۴۰۰ منتشر شد. کتاب حاضر ترجمۀ بخشی از «2005 ,level 2 for philosophy Understanding» تألیف کیت مسلین است. برای پرسش از فلسفهٔ ذهن، نخستین و مهم‌ترین مسئله ماهیت ذهن است. نحوهٔ وجود یا هستی ذهن چگونه است؟ آیا باید ذهن را موجودی غیرفیزیکی، یعنی نفس دانست یا ذهن چیزی نیست جز همان مغزِ مادیِ زنده؟ یا این‌که این دو پاسخ متضاد هر دو به یک اندازه نادرست هستند؟ آیا، چنان‌که اندیشمندان رفتارگرایی تحلیلی می‌گویند، باید ذهن را همان رفتار ظاهری بالفعل و بالقوه دانست یا بهتر است آن را مانند برنامه‌ای کامپیوتری بدانیم که بر روی سخت‌افزار مغز اجرا می‌شود؟ رابطهٔ میان امر ذهنی و امر فیزیکی هم در فلسفهٔ ذهن اهمیت بسیاری دارد. آیا ممکن است رویدادها و حالات ذهنی صرفاً زیرمجموعهٔ رویدادها و حالات فیزیکی باشند یا اینکه به این نحو قابل تحویل نیستند؟ مسيلهٔ دیگر مباحث مرتبط با معرفت‌شناسی امور ذهنی است؛ آیا می‌توانیم به وجود ذهن‌هایی جز ذهن خودمان معرفت داشته باشیم و اگر می‌توانیم، از آن‌جا که همهٔ آنچه از دیگران می‌بینیم رفتار ظاهری‌شان است، چگونه می‌توانیم؟ و پرسش نهایی این است که ماهیت فاعل تجربه، در مقابلِ خود تجربه، چیست؟ آیا باید فاعل تجربه‌ها را موجودی ورای خود تجربه‌ها دانست یا باید مطابق نظریهٔ بقچه‌ای هیوم دربارهٔ خود، برساخته از تجربه‌ها دانست؟ برای یافتن پاسخ این پرسش‌های مطالعهٔ این اثر می‌تواند یاری‌رسان باشد. این اثر در شش فصل نگاشته شده که عنوان فصل‌های آن عبارت است از «دوگانه انگاری»، «نظریهٔ این‌همانی ذهن و مغز»، «رفتارگرایی تحلیلی»، «کارکردگرایی»، «دوگانه‌انگاری ویژگی‌ها»، «مسئلهٔ اذهان دیگر» و «این‌همانی شخصی».

این کتاب دومین اثر این مؤلف دربارهٔ فلسفهٔ ذهن است. او پیش‌از این، در کتابی مفصل‌تر، مباحث فلسفهٔ ذهن جمع‌آوری کرده و شرح داده بود. هدف نویسنده از نگارش این اثر توجه به خوانندگانی است که اثر پیشین را مفصل یا فهم آن را دشوار یافته‌اند. در این کتاب نظریات فلسفی همراه با دلایل آن‌ها تبیین شده‌اند و بحث و ارزیابی انتقادی نظریات و دلایل آن‌ها خوانندگان را با محتوا و روش بحث و تأمل فلسفی آشنا می‌کند. خودآزمایی‌هایی در سرتاسر کتاب گنجانده شده است تا هم به فهم مطالب کمک کنند و هم وسیله‌ای باشند برای ارزیابی این فهم خواننده از مطالب کتاب.

خواندن کتاب فلسفه ذهن را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران فلسفه پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب فلسفه ذهن

«دیویدسن تحویل یکسرهٔ امر ذهنی به امر فیزیکی را که لازمهٔ نظریهٔ این‌همانی نوعی بود رد کرد، زیرا معتقد بود که حالات التفاتی مقید به قیود عقلانیت و هنجارمندی هستند. زیرا این حالات می‌توانند با یکدیگر ارتباط منطقی داشته باشند و گاهی متضاد باشند. به‌عبارت دیگر، حالات التفاتی کل‌گرایانه هستند. برای مثال، ممکن است به واسطهٔ تشخیص ندادن تناقض، مرتکب اعتقاد به باورهای متناقض شویم. اما به محض این‌که به آن پی ببریم، از یکی از باورهایمان دست می‌کشیم، زیرا عقلانی بودن را ضروری می‌دانیم. همچنین هنگامی که رفتار شخص دیگری را تفسیر می‌کنیم، سعی می‌کنیم حالات التفاتی‌ای را که به او نسبت می‌دهیم در قالب کلی منسجم درآوریم. افراد ممکن است گه‌گاه غیرعقلانی باشند، اما تنها به این علت چنین است که بیشتر وقت‌ها زمینه‌ای از عقلانیت وجود دارد. دیویدسن ادعا می‌کند که تصور حیوانی کاملاً غیرعقلانی، معادل تصور حیوانی بدون فکر است. دیویدسن لزومِ اسناد الگویی از حالات التفاتی منسجم و سازوار را «ایدئال مقوّم عقلانیت» می‌نامد که نسبت به حالات صرفاً فیزیکی مانند حالات مغزی هیچ اقتضایی ندارد، زیرا حالات مغزی با یکدیگر رابطه منطقی ندارند و نمی‌توانند داشته باشند. چون قلمروی امور ذهنی و قلمروی امور فیزیکی در این جنبهٔ اساسی با یکدیگر متفاوت‌اند، دیویدسن هیچ راهی برای امکان قوانینی روانی- فیزیکی و دقیق نمی‌بیند که توصیف ذهنی رویدادها را با توصیف فیزیکی آن‌ها مرتبط کنند، بنابراین تحویل یکسرهٔ امر ذهنی به امر فیزیکی که در مورد تحویل دما به متوسط انرژی جنبشی ملکول‌ها ممکن بود در این‌جا منتفی است.»