کتاب روح اسپینوزا

کتاب روح اسپینوزا نوشته نیل گراسمن و ترجمه مصطفی ملکیان است که انتشارات دوستان آن را منتشر کرده است. این اثر از دلِ اندیشه‌های اسپینوزا، تصویری از نسبتِ عقل، احساس، خدا، انسان و آرامش درونی به دست می‌دهد و می‌کوشد نشان دهد فلسفه فقط مجموعه‌ای از بحث‌های انتزاعی نیست، بلکه می‌تواند به فهم رنج، ذهن، هویت و شیوه‌ی زیستن هم گره بخورد. محور اصلی کتاب، استخراج نوعی روان‌درمانگری از دستگاه فکری اسپینوزاست؛ مسیری که از شناخت جهان و انسان آغاز می‌شود و به بازنگری در احساسات و زندگی روزمره می‌رسد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب روح اسپینوزا

کتاب روح اسپینوزا: شفای ذهن در سال ۲۰۱۴ توسط انتشارات «آی‌سی‌آر‌ال پرس» (ICRL Press) در نیوجرسی منتشر شد. این کتاب که به‌عنوان یک اثر «خودیاری فکری» معرفی شده، با هدف ارائه‌ی بینش‌های مهمی از نظام فلسفی باروخ اسپینوزا، فیلسوف سده‌ی هفدهم، در قالبی قابل‌فهم برای خوانندگان عمومی و همچنین برای کسانی نوشته شده است که با فلسفه‌ی او آشنا هستند.همچنین، این کتاب با پیشگفتار «لری داسی» (Larry Dossey)، پزشک و نویسنده، همراه است که آن را «رساله‌ای درخشان که توسط پروفسور نیل گراسمن در زندگی خود و دانشجویانش طی دهه‌ها آزمایش شده» توصیف کرده است.

ساختار کتاب بر اساس تمرین‌های عملی و تأملی طراحی شده و شامل فصولی چون «مابعدالطبیعه»، «ذهن»، «میل و هیجان»، «رهایی از بردگی» و «تعالی» است. عنوان فرعی کتاب، «شفای ذهن»، به هدف آن یعنی کاربرد روش اسپینوزا در زندگی شخصی برای رهایی از اسارت «هیجانات پست‌تر و رفتارهای عادتی» اشاره دارد. همچنین این کتاب به دلیل نوشته شدن به سبکی «مکالمه‌ای» مورد توجه قرار گرفته است که به گفته‌ی نویسنده، مفاهیم را برای جذب آسان‌تر می‌کند و امکان نشان دادن حس شوخ‌طبعی فیلسوفان تاریخی را فراهم می‌آورد.

خلاصه کتاب روح اسپینوزا

کتاب روح اسپینوزا از این نقطه آغاز می‌کند که انسان برای فهم رنج‌ها و آشفتگی‌های خود، ناچار است تصویرش از خدا، جهان، ذهن و خویشتن را بازبینی کند. نویسنده با تکیه بر اندیشه‌های اسپینوزا توضیح می‌دهد که انسان جزئی جداافتاده از طبیعت نیست و بسیاری از احساسات، میل‌ها و واکنش‌های او از تفسیرهایی برمی‌آیند که شخصیتش زیرِ تأثیر شرطی‌شدگی‌های اجتماعی و فرهنگی ساخته است. کتاب سپس سه گونه‌ی شناخت، معنای هویت واقعی و تفاوت آن با شخصیت روزمره را بررسی می‌کند و از این راه به نوعی روان‌درمانگری می‌رسد که هدفش فقط کاهش رنج نیست، بلکه رسیدن به فهمی عمیق‌تر از خود و جهان است.

چرا باید کتاب روح اسپینوزا را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب روح اسپینوزا را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نشان می‌دهد اندیشه‌های اسپینوزا چه نسبتی با ذهن، احساسات و مسئله‌ی رنج دارند.
• کتاب مسیر شکل‌گیری احساسات را از باورها، تفسیرها و شرطی‌شدگی‌های اجتماعی دنبال می‌کند.
• خواننده با تفاوت میان شخصیت روزمره و هویت عمیق‌تر انسان آشنا می‌شود.
• این اثر سه نوع شناخت، یعنی تخیل، عقل و شهود را در پیوند با زندگی انسان توضیح می‌دهد.
• کتاب فقط به فرد محدود نمی‌ماند و نقش فرهنگ و جامعه را در آشفتگی‌های روانی بررسی می‌کند.
• بحث‌های آن برای فهم نسبتِ آزادی، ضرورت، ذهن، بدن و آرامش درونی به کار می‌آید.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب روح اسپینوزا به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به فلسفه‌ی اسپینوزا که می‌خواهند پیوند اندیشه‌ی او را با زندگی عملی بهتر بفهمند.
• خوانندگانی که درباره‌ی منشأ احساسات، میل‌ها و رنج‌های ذهنی پرسش دارند.
• کسانی که به موضوع خودشناسی و تفاوت میان هویت و شخصیت علاقه دارند.
• مخاطبانی که می‌خواهند نقش فرهنگ و شرطی‌شدگی اجتماعی را در شکل‌گیری ذهن بررسی کنند.
• علاقه‌مندان به آثاری که فلسفه را در نسبت با آرامش، معنا و شیوه‌ی زیستن می‌خوانند.

درباره نیل گراسمن

دکتر نیل گراسمن (متولد ۱۹۴۱) استاد بازنشسته‌ی گروه فلسفه در دانشگاه ایلینوی در شیکاگو است که دکترای خود را در رشته‌ی تاریخ و فلسفه‌ی علم از دانشگاه ایندیانا دریافت کرده است. او که نزدیک به ۴۰ سال در این دانشگاه تدریس کرده است، علایق پژوهشی گسترده‌ای از جمله فلسفه‌ی علم (به‌ویژه مکانیک کوانتوم)، فلسفه‌ی اسپینوزا، افلاطون، عرفان و فراروان‌شناسی داشته است. گراسمن که به دلیل سبک نوشتاری گفت‌وگویی‌اش شناخته می‌شود، تاکنون سه کتاب منتشر کرده است که دو کتاب اخیر او در قالب «گفت‌وگو» با فیلسوفانی چون افلاطون و اسپینوزا نوشته شده است. او همچنین چهار بار موفق به دریافت «جایزه‌ی تدریس حلقه‌ی نقره‌ای» (Silver Circle Teaching Award) از دانشگاه ایلینوی شده است. گراسمن در حال حاضر در اوانستون، ایلینوی در نزدیکی دریاچه‌ی میشیگان زندگی می‌کند.

بخشی از کتاب روح اسپینوزا

«پس، غرضِ یگانه و اصلی این کتاب عرضهٔ روشِ روان‌درمانگری ای است برگرفته از فلسفهٔ اسپینوزا. امّا، از سوای، روان‌درمانگری اسپینوزا ابتناءِ تامّ دارد بر نظریهٔ فلسفی او در بابِ احساساتِ انسان، و این یکی کاملا مبتنی است بر نظریهٔ او راجع به ماهیتِ انسان، و این یکی توقّف کامل دارد بر نظریه‌اش دربارهٔ خدا و ربط و نسبتِ خدا با جهانِ هستی عمومآ و با انسان خصوصآ. ازاین‌رو، نویسندهٔ این کتاب چاره‌ای جز این نداشته است که، در آغاز، رأی اسپینوزا را دربارهٔ خدا و ربط و نسبتِ خدا با جهانِ هستی و انسان گزارش و تحلیل کند، سپس، رأی او را راجع به ماهیتِ انسان، پس از آن، رأی‌اش را در بابِ احساساتِ انسان، و، در پایان، روشِ روان‌درمانگری او را.
از سوی دیگر، روان‌درمانگری اسپینوزا مبنای استوارای میتواند بود برای نقدِ فرهنگی جوامعِ امروز، که همگی، البتّه به درجاتِ متفاوت، از فرهنگِ غربِ متجدّد تغذیه و ارتزاق میکنند و قوت و قوّت میگیرند. این نقدِ فرهنگی نشان میدهد که جوامعِ امروزین تا چه پایه و مایه ای به بیماریهای ذهنی‌ـ روانی شهروندانِ خود دامن میزنند و از سلامتِ روانی‌ـ ذهنی و زندگی بهروزانهٔ آنان جلومیگیرند و، بنابراین، تا چه حدّ ویرانگراند.
بدین‌سان، میتوان گفت که طرحِ کلّی این کتاب، در واقع، پنج‌قسمتی است: (۱) خدا و ربط و نسبتِ او با جهانِ هستی عمومآ و با انسان خصوصآ، (۲) ماهیتِ انسان، (۳) احساساتِ انسان، (۴) روان‌درمانگری، و (۵) نقدِ فرهنگی جوامعِ امروز.»