کتاب تاریخ فلسفه راتلج؛ جلد نهم

کتاب تاریخ فلسفه راتلج نوشتهٔ استوارت جی. شانکر و ترجمهٔ علی سیاح و ویراستهٔ علی معظمی است. نشر چشمه این کتاب را منتشر کرده است. این کتاب جلد نهم این مجموعه است که فلسفهٔ علم، منطق و ریاضیات در سدهٔ بیستم را بررسی می‌کند.

درباره کتاب تاریخ فلسفه راتلج؛ جلد نهم

تاریخ فلسفه، همان‌طور که از نامش برمی‌آید، بیانگر وحدت دو رشتهٔ بسیار متفاوت است که هر کدام قیدوبندهایی جدی بر دیگری تحمیل می‌کند. تاریخ فلسفه به‌عنوان تمرینی در تاریخ اندیشه‌ها مستلزم آن است که فرد با «دیدگاهی متکی بر دوران» درک کاملی از این موضوع داشته باشد که متفکران مورد بررسی چگونه به پرسش‌های خویش پاسخ می‌دادند، چارچوب مفهومی‌شان برای بررسی موضوع‌ها، فرضیه‌ها و هدف‌های‌شان، نقاط کور و سهو و خطای‌شان چه بوده است.

تاریخ فلسفه راتلج بررسی زمانمند از تاریخ فلسفه، از آغاز آن تا زمان کنونی است. هدف آن بحث عمیق دربارهٔ تمامی پیشرفت‌های عمدهٔ فلسفی است و با این هدف بیشترین فضا به آن دسته از افراد اختصاص داده شده که عموما‌ً از فیلسوفان بزرگ شمرده می‌شوند. اما شخصیت‌های کم‌اهمیت‌تر نیز نادیده گرفته نشده‌اند و امید می‌رود که خواننده بتواند در این ده جلد تاریخ فلسفه، دست‌کم به اطلاعات پایه‌ای دربارهٔ هر فیلسوف مهمِ گذشته و حال دست یابد.

کتاب تاریخ فلسفه راتلج؛ جلد نهم به ۱۰ موضوع اصلی در فلسفهٔ علم، منطق و ریاضیات قرن بیستم می‌پردازد. نویسندهٔ هر مقاله یکی از متخصصان برجستهٔ جهانی آن حوزه به شمار می‌آید. مقاله‌ها در واقع مقدمه‌ای جامع دربارهٔ موضوع موردبحث‌ هستند و به‌گونه‌ای به نگارش درآمده‌اند که برای دانشجویان مقطع کارشناسی و افرادی که رشته‌شان فلسفه نیست، اما به این موضوعات علاقه‌مندند، قابل‌فهم باشد. هر فصل همچنین شامل کتاب‌شناسی گسترده‌ای است از آثار اصلیِ موضوعی که به آن می‌پردازد. موضوعاتی که در این کتاب به آن‌ها پرداخته شده عبارت‌ است از فلسفهٔ منطق، فلسفهٔ ریاضیات و فلسفهٔ «گوتلب فرگه»؛ «تراکتاتوس لودویگ ویتگنشتاین»؛ پژوهشی دربارهٔ پوزیتیویسم منطقی؛ فلسفهٔ فیزیک و همچنین فلسفهٔ علم، نظریهٔ احتمالات، «سایبرنتیک» و جستاری در باب مناقشات ماشین‌گرا / حیات‌گرا. مجلد حاضر، علاوه‌بر این مقالات، شامل گاه‌شماری سودمند از رویدادهای بزرگ علمی و فلسفی در قرن ۲۰ است. کتاب حاضر شامل واژه‌نامه‌ای مفصل از اصطلاحات فنی فلسفهٔ علم، منطق و ریاضیات و یادداشت‌های مختصری دربارهٔ زندگی چهره‌های برجستهٔ این حوزه‌ها است.

خواندن کتاب تاریخ فلسفه راتلج؛ جلد نهم را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران مطالعهٔ تاریخ فلسفه پیشنهاد می‌کنیم.

درباره علی معظمی

علی معظمی در سال ۱۳۵۳ به دنیا آمده است. او استاد فلسفه و علوم اجتماعی، نویسنده و مترجمی ایرانی است. از آثاری که او به پارسی بگردانده می‌توان به کتاب‌های «قواعد واگیری» اثر آدام کوچارسکی، «ماکیاولی» اثر پاتریک کاری، «بدهی؛ پنج هزار سال نخست» اثر دیوید گریبر، «بحران‌های جمهوری» اثر هانا آرنت، «فاشیسم» اثر کوین پاسمور، «از ارسطو تا آگوستین» و «فلسفهٔ بریتانیایی و عصر روشنگری» از مجموعهٔ تاریخ فلسفهٔ راتلج اشاره کرد. کتاب «جستاری در سیاست فاجعه‌بار» یکی از کتاب‌های خودِ او است. این نویسنده و مترجم ایرانی، مقالات گوناگونی در حوزهٔ علوم سیاسی، علوم اجتماعی و نیز فلسفه و تاریخ به رشتهٔ تحریر در آورده است.

بخشی از کتاب تاریخ فلسفه راتلج؛ جلد نهم

«نخستین ایراد در نوشته‌های نیمه‌رسمی رایج است: هنگام جست‌وجو دقیقاً به دنبال چه چیزی هستیم؟ به دنبال اطلاعات‌ایم یا دانش؟ اگر به دنبال اطلاعات صرف هستیم، هر اطلاعاتی قبول است؟ اگر چنین است، پس چرا اطلاعات مندرج در متون کهن و کتب مقدس راضی‌مان نمی‌کند؟ این‌ها به نظر پرسش‌هایی ساده می‌رسند، اما به این سادگی نیست. این ایراد خوب می‌آغازد، اما بد تمام می‌کند. دقیقاً در جست‌وجوی چه چیزی هستیم؟ پرسش درستی است، حتی اگر مشخصاً ندانیم به دنبال چه هستیم. وقتی سکه‌ای گم کرده‌ایم می‌دانیم در جست‌وجوی چه چیزی هستیم، اما وقتی در یک موزهٔ خارجی به دنبال یک شاهکار می‌گردیم چنین نیست و هنگامی که راز جهان را می‌جوییم دیگر اصلاً چنین نیست. پرسش درست است، اما نباید چندان توقع داشت که به پاسخ هم برسیم. هر چیزی که شباهت دوری به یک پاسخ بالقوه داشته باشد ممکن است هیجانی فوق‌العاده برانگیزد. اما ببینید این مجموعهٔ پرسش‌ها به کجا ختم می‌شوند: به خوارشماری رقیب. این دیگر جدی نیست، فرومایگی روابط عمومی است ــ به‌ویژه آن‌که سخن‌گویان خودخواندهٔ روابط عمومی علم مکرراً جست‌وجو را اغلب طاقت‌فرسا و حتی زجرآور می‌یابند و به همین سبب نهایتاً به آسایش جسمانی صرفی تن درمی‌دهند که فناوری علم‌محور باید به جهان مدرن عرضه کند. (سخن‌گوی اصلی روابط عمومی علم در نسل گذشته رودلف کارناپ بود، مشهور به این‌که پنبهٔ همهٔ نظرورزی‌ها را می‌زند و شاهکارش، بنیان‌های منطقی احتمال۶۱۳، چاپ سال ۱۹۵۰. این کتاب با ضابطه‌ای برای یافتن حقیقت جهان می‌آغازد و در پایان با این مستمسک که علم سرگرمی صرف است، کار را فرومی‌گذارد.) بنابراین، وقتی دایره بسته می‌شود و علم را به این عنوان تحسین می‌کنند که سرگرمی صرف است، نتیجه‌ای نمی‌توان گرفت و همه‌چیز به صورت سابق باقی می‌ماند. آسایش جسمانی صرفی که فناوری علم‌محور باید به جهان مدرن عرضه کند بر متون کهن و کتب مقدس برتری دارد. دشوار بتوان چنین چیزی را جدی گرفت. متون کهن و کتب مقدس در برآوردنِ راحتِ تن نمی‌توانند با فناوری علم‌محور رقابت کنند، اما همچنان به شیوه‌های بسیار و سطوح پُرشمار جذاب‌اند و درخور توجه. این غایت ایرادی است که از خصومت با این انگاره برمی‌خیزد که انگاره‌های عامه و کتب مقدس در طلب علم‌اند: واضح است که مطالعهٔ متون عامه و کتب مقدس جای این کاوش را نمی‌گیرد، اما مطالعه بخشی از این کاوش است.»