کتاب شبه علم چیست؟

کتاب شبه علم چیست نوشتۀ محمدرضا توکلی صابری در انتشارات اختران چاپ شده‌ است. این کتاب به موضوع شبه علم و تمایز آن با علم واقعی می‌پردازد.

درباره کتاب شبه علم چیست

 این کتاب بررسی می‌کند که چگونه می‌توان شبه علم، غیر علم و ضد علم را از علم راستین تشخیص داد و با استفاده از تفکر انتقادی، از فریب‌خوردن جلوگیری کرد. موضوعاتی مانند شبه‌عرفان، شبه‌پزشکی و شبه‌فلسفه در دوران پست مدرن نیز در این کتاب مورد بحث قرار می‌گیرند.

کتاب شبه علم چیست با تأکید بر اهمیت تفکر منطقی و عقلانی در دورانی که اطلاعات درست و نادرست در هم آمیخته‌اند، به بررسی پدیده‌هایی می‌پردازد که به اشتباه با عنوان علم ارائه می‌شوند، اما بر پایۀ روش علمی نیستند.

کتاب شبه علم چیست را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب به دوستداران فلسفه و تاریخ علم پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب شبه علم چیست

«در زبان فارسی به هر دو گروه فوق یعنی معارف محسوس و معارف ذهنی علم یا معرفت می‌گویند. واژه علم یکی از مبهم‌ترین واژه‌های زبان فارسی و عربی است و به معنی معرفت هم به کار برده شده و به معارف گوناگونی اطلاق می‌شود. به‌طور کلی هر چیز قابل یادگیری و یاددادن علم و معرفت نامیده می‌شود. یعنی به ادبیات، فلسفه، هنرها، فقه، کلام، فیزیک، طبیعیات، ستاره‌شناسی، و ازجمله علوم تجربی که از غرب به ما رسیده و آنها آن را دانشورزی می‌نامیم، علم گفته می‌شود. در حالی که در زبان‌های اروپایی به معارف تجربی محض و کاربردی که موضوع، روش‌شناختی، و محصول متفاوتی با معرفت‌های دیگر را دارد و در حدود چهارصد سال است که به وجود آمده است دانشورزی (science) گفته می‌شود.

در قرون اولیه گسترش اسلام که مسلمانان به ترجمه آثار فلسفی، ریاضی، و نجوم ملل دیگر دست زدند همین مشکل را داشتند و نیز متوجه بودند که این دانش‌ها که حاصل کنجکاوی و خرد و تجربه انسانی است با علوم اسلامی مانند کلام، تفسیر، فقه، حدیث و رجال، و ادبیات بسیار متفاوت است.

این تفاوت را ابوعبدالله محمد بن احمد بن یوسف خوارزمی مؤلف کتاب مفاتیح العلوم، که در سال‌های ۳۶۷ تا ۳۷۲ هجری قمری نوشته شده است به‌خوبی در مقدمه کتابش روشن ساخته است. او کتاب خود را به دو بخش یا «مقالت» تقسیم کرده است. بخش اول شامل علوم عربی یا علوم شرعی یعنی فقه، کلام، نحو، دبیری یا نویسندگی، شعر و عروض، و اخبار است. بخش دوم شامل علوم مردم غیر عرب مانند علوم یونانی، ایرانی، سریانی است و فلسفه، منطق، طب، علم عدد (ریاضیات)، هندسه، نجوم، موسیقی، علم حیل (مکانیک)، و کیمیا را شامل می‌شود. به همین جهت برای نشان دادن فرق این علوم با علوم اسلامی که حاصل وحی و یا مستند و مربوط به آن بودند آنها را علوم اوایل، علوم قدما، یا علوم یونانی می‌نامیدند.»