کتاب تاریخ فلسفه راتلج؛ جلد هشتم

کتاب تاریخ فلسفه‌ راتلج نوشته ریچارد کرنی است که با ترجمه حسن مرتضوی منتشر شده است. این کتاب جلد هشتم این مجموعه است که فلسفه قاره‌ای در سده بیستم را بررسی می‌کند.

درباره کتاب تاریخ فلسفه‌ی راتلج

تاریخ فلسفه، همان‌طور که از نامش برمی‌آید، بیانگر وحدت دو رشته بسیار متفاوت است که هر کدام قیدوبندهای جدی بر دیگری تحمیل می‌کند. تاریخ فلسفه به‌عنوان تمرینی در تاریخ اندیشه‌ها مستلزم آن است که فرد با «دیدگاهی متکی بر دوران» درک کاملی از این موضوع داشته باشد که متفکران مورد بررسی چگونه به پرسش‌های خویش پاسخ می‌دادند، چارچوب مفهومی‌شان برای بررسی موضوع‌ها، فرضیه‌ها و هدف‌های‌شان، نقاط کور و سهو و خطای‌شان چه بوده است.

تاریخ فلسفه راتلج بررسی زمانمند از تاریخ فلسفه، از آغاز آن تا زمان کنونی است. هدف آن بحث عمیق درباره تمامی پیشرفت‌های عمده فلسفی است و با این هدف بیشترین فضا به آن دسته از افراد اختصاص داده شده که عموما‌ً از فیلسوفان بزرگ شمرده می‌شوند. اما شخصیت‌های کم‌اهمیت‌تر نیز نادیده گرفته نشده‌اند و امید می‌رود که خواننده بتواند در این ده جلد تاریخ، دست‌کم به اطلاعات پایه‌ای درباره هر فیلسوف مهمِ گذشته و حال دست یابد.

فلسفهٔ قاره‌ای، که در سدهٔ بیستم شکل گرفت، بیش‌تر چهل‌تکه‌ای است از رشته‌های گوناگون تا بافته‌ای یک‌دست. پدیدارشناسی، هرمنوتیک، اگزیستانسیالیسم، ساخت‌باوری، نظریهٔ انتقادی، واسازی ــ این‌ها جنبش‌های مهمی‌اند که در اروپای قاره‌ای بین سال‌های ۱۹۰۰ تا دههٔ ۱۹۹۰ بسط یافتند، هر چند تأثیرشان به‌هیچ‌وجه به مکانی جغرافیایی محدود نشد. اندیشهٔ قاره‌ای نشان داده که به‌شدت قابلیت صدور دارد و مرزهای اروپا را درمی‌نوردد تا واکنش‌های قدرتمندی را عموماً در جهان اندیشه برانگیزاند.

در چهارده مقالهٔ این مجلد به ترسیم و ارزیابی برخی موضوعات و تجربیات فلسفهٔ قاره‌ای می‌پردازیم. 

خواندن کتاب تاریخ فلسفه‌ی راتلج را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به تمام علاقه‌مندان به تاریخ و فلسفه می‌کنیم

بخشی از کتاب تاریخ فلسفه راتلج؛ جلد هشتم

نخستین اثر منتشرشدهٔ هوسرل، فلسفهٔ حساب (۱۸۹۱)، روایت تجدیدنظریافتهٔ واکاوی قدیمی‌اش دربارهٔ مفهوم عدد است. هوسرل، با پذیرش تمایزی که ابتدا برنتانو قایل شده بود، بین بازنمود شهودی و قصد نمادینِ اعداد تفاوت می‌گذارد. او توصیف می‌کند چگونه شهودهای اولیهٔ ما دربارهٔ اعداد و میان‌کنش‌های آن‌ها بر تجربه‌های شمارش، مقایسه و گردآوری متکی است، و چگونه ما دربارهٔ نمادهای اعداد پیچیده‌تری می‌اندیشیم که چنین شهودهای تصدیق‌کننده‌ای برای آن‌ها نمی‌تواند وجود داشته باشد. متأسفانه، هوسرل ملاحظات متعددی را مطرح می‌کند که به نظر می‌رسد اعداد و بازنمودهایش را در هم آمیخته است. مثلاً او به وحدت عدد به عنوان رابطه‌ای وراحسی اشاره می‌کند و ادعا می‌کند که فهمِ مفهومِ عددْ مستلزم تأمل دربارهٔ بازنمود آن در کنش‌های مناسب ترکیب جمعی است. در ۱۸۹۴، فرگه در یک بررسی انتقادی از کتاب هوسرل توجه را به این ملاحظات مصالحه‌گرانه جلب کرد. او ایراد گرفت که واکاوی هوسرل تمایز بین قلمروهای سوبژکتیو و ابژکتیو را بر هم می‌زند، و نتیجه گرفت که اثر او نمونهٔ نوعی از روان‌شناخت‌باوری است. ([۱. ۶۵], ۲۰۰-۲۰۱) با این‌که نقد فرگه نمونه‌های موجهی را در متن هوسرل می‌یابد، نتیجه‌گیری افراطی آن موجه نیست. فرگه هر تلاشی را برای جایگاه اعداد با فعالیت‌های شمردن و جمع کردنْ روان‌شناخت‌باوری تلقی می‌کرد. از این‌رو، او احتمالاً به ظرایف قصد هوسرل توجه نکرده بود که بی‌تردید نمی‌خواست عینیت اعداد را در کنش‌های بازنمایی‌شان از بین ببرد، بلکه توصیف می‌کرد چگونه عینیت اعداد خود را به ما نشان می‌دهد. به‌هرحال، هوسرل بعدها آشکارا بین اعداد و بازنمودهای‌شان، و بین مفهوم عدد و مفهوم ترکیب جمعی تمایز قایل شد. ([۱. ۳۵], ۷۸۴; [۱. ۸۶, ۲۴]) فرگه از هوسرل برای دفاع از این نظر انتقاد می‌کرد که اعداد تمامیت‌هایی (مقادیر متعین) هستند مرکب از «چیزها» ی صرف که هیچ محتوای خاصی ندارند و با این‌همه تا حدی متفاوت با یکدیگرند. اما این کاریکاتوری است از موضع هوسرل، زیرا هوسرل به‌روشنی اظهار می‌کند که ابژه‌ها همیشه از طریق ویژگی‌های‌شان تشخیص داده می‌شوند. نکتهٔ او فقط این است هنگامی که تشخیص دادیم ابژه‌ها شمرده می‌شوند، از محتوای متعین آن ابژه‌ها در لحظهٔ شمردن‌شان پیش‌آگاهی داریم.