کتاب دستور حکومت

کتاب دستور حکومت نوشتهٔ علی بن ابی طالب (ع) و ترجمهٔ محمدحسین فروغی (ذکاءالملک) است. انتشارات علمی و فرهنگی این کتاب را به‌عنوان نخستین جلد از مجموعهٔ «رسایل» منتشر کرده است؛ کتابی دربردارندهٔ فرمان حضرت علی (ع) به مالک اشتر.

درباره کتاب دستور حکومت

کتاب دستور حکومت شما را با روش و منش سیاسی حضرت علی (ع) آشنا می‌کند. این کتاب فرمان حضرت علی (ع) به «مالک اشتر» را در بر گرفته است. این فرمان به‌دلایل گوناگونی مانند پرداختن به سیاست، کشورداری، در بر داشتنِ تاریخ اندیشهٔ سیاسی اسلام، توجه خاص به حقوق مردم و لزوم توجه حاکم به آن‌ها از محبوب‌ترین سخنان امام علی (ع) شناخته شده است. کتاب حاضر را یکی از شخصیت‌های فرهنگی دورۀ قاجار به نام محمدحسین فروغی (ذکاءالملک) به پارسی برگردانده است. او پدر «محمدعلی فروغی» بود.

خواندن کتاب دستور حکومت را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران مطالعه در باب روش و منش سیاسیِ حضرت علی (ع) پیشنهاد می‌کنیم.

درباره علی بن ابی طالب (ع)

علی بن ابی طالب (ع) در ۱۳ رجب ۳۰ عام‌الفیل برابر با ۲۳ قبل از هجرت به دنیا آمد و در ۲۱ رمضان سال ۴۰ قمری به قتل رسید. او امام اول تمامی شاخه‌های مذهب شیعه، خلیفهٔ چهارم از خلفای راشدین اهل سنت، پسرعمو و داماد حضرت محمد (ص)، فرزند ابوطالب و فاطمه بنت اسد، همسر فاطمهٔ زهرا (س)، و پدر امام حسن (ع)، امام حسین (ع) و حضرت زینب (س) بوده است. کمتر از پنج سال به‌عنوان خلیفه بر خلافت اسلامی (جز شام) حکومت کرد. در میان طیف وسیعی از مسلمانان از جایگاه برجسته‌ای برخوردار بوده است. در کودکی به‌دلیل بدهکارشدن پدرش، حضرت محمد سرپرستی او را بر عهده گرفت. پس از دعوت حضرت محمد، در حدود ۹ تا ۱۱ سالگی از اولین ایمان‌آورندگان به دین اسلام شد. پذیرش دعوت او را در «یوم الدار» علناً اعلام کرد و حضرت محمد او را «برادر و وصی و جانشین خود» نامید. گفته می‌شود در شب «لیلة المبیت» به هجرت حضرت محمد کمک کرد و حضرت محمد پس از مهاجرت به مدینه و ایجاد پیمان برادری بین مسلمانان، او را به‌عنوان برادر خویش انتخاب کرد. او در مدینه در اغلب جنگ‌ها پرچم‌دار سپاه اسلام و به دلاوری مشهور بود. از نوشته‌های این شخصیت تاریخی و جهانی که به‌صورت کتاب منتشر شده است می‌توان به «نهج البلاغه»، «وصیت‌نامهٔ امیر مؤمنان»، «گزیده‌ای از نیایش‌های حضرت علی (ع)»، «کلمات قصار علی (ع)» و «دستور حکومت» اشاره کرد.

بخشی از کتاب دستور حکومت

«این فرمانی است از بندۀ خدا علی، که امیر مؤمنان است، و امر می‌کند به آن مالک‌بن حارث اشتر را، و عهدی است که چون مالک را والی مصر می‌نماید، او را متعهد بدان می‌فرماید تا به قانون و دستور عهد و فرمان، خراج آن دیار بستاند، با دشمن جهاد کند، به اصلاح حال و خیال مردم پردازد، بلاد آن مملکت را آباد سازد، و به او فرمان می‌دهد که تقوا را شعار کرده از خدا بترسد، طاعت و فرمانبرداری حقّ ــ جل و علا ــ را بر هر کار مقدم دارد، آنچه را در کتاب کریم، یعنی قرآن مجید، از فرایض و سنن فرموده، پیروی نماید، و احدی سعادتمند نشود، مگر به پیروی آن اوامر، و بدبخت نگردد، جز به انکار و متروک داشتن آن‌.

دیگر، به مالک امر می‌فرماید که خدای ــ سبحانه و تعالی ــ را به دست و دل و زبان یاری دهد؛ چه بارپروردگار ــ عزّ اسمهُ ــ ضامن شده که یار و یاور یاری‌کنندۀ خود باشد و ارجمند کند آن را که حقّ را ارجمند می‌نماید. نیز حکم می‌کند که بر هویٰ و میل و شهوات خود غلبه نماید و در هنگام سرکشیهای نفس امّاره، عنان آن را بکشد و جلو او را بگیرد؛ چه نفس انسان را به بدی امر می‌کند و از شرّ او آسوده نباشد، مگر کسی که خدای رحمٰن به او ترحّم فرماید.

پس بدان ای مالک که من تو را به شهرهایی فرستادم که پیش از تو از والیان خود عدل و ظلم دیده و نیک و بد بر آنها وارد آمده، و مردم همان‌طور در کارهای تو نظر می‌کنند که تو در کار ولاة قبل‌ از خود نظر می‌کنی و دربارۀ تو همان می‌گویند که تو دربارۀ ایشان می‌گویی و از حرفها که خدا دربارۀ مردم به دهن بندگان خود جاری می‌کند، می‌توان پی به حال نیکوکاران برد و آنها را شناخت.»