کتاب سیری در تاریکی‌های نمایش و ادبیات نمایشی ایران در عصر قاجار؛ جلد پنجم

کتاب سیری در تاریکی‌های نمایش و ادبیات نمایشی ایران در عصر قاجار؛ جلد پنجم نوشته نیایش پور حسن است. این کتاب به تاریخچه‌ی آشنایی ایرانیان با تئاتر و ادبیات نمایشی یونان باستان (از آغاز تا پایان عصر قاجار) و مجلس الکتر از تماشاخانه‌ی سوفوکل می‌پردازد.

درباره کتاب سیری در تاریکی‌های نمایش و ادبیات نمایشی ایران در عصر قاجار؛ جلد پنجم

این مجموعه به‌طور کلی شامل مقوله‌های «پیدایی نمایشنامه‌نویسی در ایران»، «پیدایی تئاتر و تماشاخانه در ایران»، «مقلدان و نمایشگران تقلید» و «نهضت ترجمه در ادبیات نمایشی در ایران» است که با تمرکز بر عصر قاجار به‌ویژه دورهٔ سلطنت ناصری، مظفری و سپس دورهٔ مشروطه با عنوان کلی «سیری در تاریکی‌های نمایش و ادبیات نمایشی ایران در عصر قاجار» عرضه می‌شود. در این مجموعه از برخی مسائل نمایش‌های ایرانی همانند «تعزیه»، «نقالی» و سایر اقسام نمایش‌های ایرانی که تاکنون به‌وفور راجع به آن نوشته شده پرهیز شده است. مجموعه‌ای از جستارهای تازه‌یاب و ناگفته راجع به جریانات مهم و تأثیرگذار نمایشی، مترجمان، نویسندگان، هنرمندان و آثار نمایشی فراموش‌شده از عصر قاجار است که برای نخستین بار به خوانندگان عزیز تقدیم می‌‌شود.

خواندن کتاب سیری در تاریکی‌های نمایش و ادبیات نمایشی ایران در عصر قاجار؛ جلد پنجم را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به تمام علاقه‌مندان و پژوهشگران هنر نمایش پیشنهاد می‌کنیم

بخشی از کتاب سیری در تاریکی‌های نمایش و ادبیات نمایشی ایران در عصر قاجار؛ جلد پنجم

. برخلاف برخی از ترجمه‌های آثار نمایشی عصر ناصری (۱۲۶۴ ه.ق- ۱۳۱۳ ه.ق) و حتی ادوار بعد که عموماً به‌صورت آداپتاسیون و برگردانی ناقص و چه‌بسا با تغییرات فراوان در اسامی اشخاص و مکان‌ها و... صورت می‌گرفت، ترجمهٔ «عمادالسلطنه» از این حیث ترجمه‌ای کامل و وفادار به متن اصلی می‌باشد. در ضمن ترجمهٔ این نمایشنامه در زمانی انجام گرفته است که هنوز ایرانیان آنچنان که باید و شاید از دنیای نمایش فرنگستان شناخت کامل و دقیقی به‌دست نیاورده بودند.

۲. ترجمهٔ این نمایشنامه در عصر مظفری چه از روی تفنن و یا چه از روی آگاهی بی‌گمان با انتخابی سنجیده صورت گرفته است، چرا که برخلاف آثار نمایشی آن دوران که سلایق شاه و درباریان و عموم مخاطبان در نظر گرفته می‌شد و بیشتر توجهات به سمت و سوی آثار نمایشی کمدی معطوف می‌شد، انتخاب نمایشنامهٔ «الکتر» نه‌تنها از انتخابی عوام‌پسند برخوردار نبوده، بلکه انتخابی قابل‌تأمل در جهت مسائل انقلابی بوده که در بطن خود حاوی مسائلی از قبیل شاه‌کُشی، عدالت‌خواهی، آزادی‌خواهی و... بوده است.

۳. مترجم برخلاف بیشتر نویسندگان عصر مظفری نه‌تنها سعی نموده که در شیوهٔ ترجمه خود از زبان عامیانه فاصله بگیرد، بلکه حدالامکان درصدد بوده که ترجمهٔ خود را با زبان و نثری فاخر و کلاسیک عرضه سازد.

۴. ترجمهٔ «الکتر» که مترجم در آن صداقت و امانت و تا حدودی شیوایی و روانی را توأمان به‌کار گرفته است، نه‌تنها گسستی در نهضت ترجمهٔ متون نمایشی عصر ناصری که عموماً وابسته به آثار «مولیر» بود را ایجاد کرده، بلکه با دیگر مترجمان آثار نمایشی هم‌مسلک خود مسیر نهضت ترجمهٔ متون نمایشی را در عصر مظفری به سمت و سوی آثار نمایشی کلاسیک غرب رهنمون ساخته است.

۵. فقدان پذیرش و درک این اثر و چه‌بسا عدم انتشار آن در آن زمان، بی‌گمان از یک طرف مبین فقر فرهنگی، عدم شناخت ناشرین و مردمان آن روزگار ایران، و از طرف دیگر گویای سطح فکری و ادبی بالای مترجم و جهان‌شمول تفکراتی وی در آن ایام بوده است.