کتاب تجاوز به ذهن

کتاب تجاوز به ذهن نوشتهٔ یوست آبراهام موریتس میرلو و ترجمهٔ کیا سلیمانی است. گروه انتشاراتی ققنوس این کتاب را منتشر کرده است. این اثر در باب روان‌شناسی کنترل فکر، ذهن‌کشی و شستشوی مغزی است.

درباره کتاب تجاوز به ذهن

کتاب تجاوز به ذهن کوشیده است استحالهٔ غریب ذهن آزاد آدمی به ماشین پاسخگوی بی‌اراده را توضیح دهد؛ استحاله‌ای که نه‌تنها ممکن است حاصل پاره‌ای از جریان‌های پنهان فرهنگی در جامعهٔ امروزی‌مان باشد، بلکه حاصل آزمایش‌هایی تعمدی است که در خدمت ایدئولوژی سیاسی‌ هستند. گفته شده است که تجاوز به ذهن و تعرض روانی مخفیانه در زمرهٔ قدیمی‌ترین جرایم بشری هستند. این جرم‌ها احتمالاً به ایام پیش از تاریخ بازمی‌گردند؛ زمانی که انسان نخستین‌بار دریافت که می‌تواند از ویژگی‌های همدلی و تفاهم انسانی برای اعمال قدرت بر هم‌نوعانش استفاده کند. کتاب حاضر چهار بخش دارد؛ «فنون اطاعت فردی»، «فنون اطاعت جمعی»، «تجاوز نامحسوس» و «در جستجوی سازوکارهای دفاعی».

خواندن کتاب تجاوز به ذهن را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران حوزهٔ روان‌شناسی عمومی پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب تجاوز به ذهن

«۱۵. پرورش مقاومت درونی در برابر شکنجه روانی

ضوابط آمریکا برای مقاومت در برابر شستشوی مغزی

به دستور مستقیم آیزنهاور، رئیس‌جمهور آمریکا، در هفدهم اوت ۱۹۵۵ آیین‌نامه جدیدی وضع شد که بر رفتار مردان مبارز آمریکایی در مبارزه و اسارت نظارت داشت. شش اصل رفتاری برای مبارزان تصریح شده بود:

۱. من مبارزی آمریکایی‌ام. در قوایی خدمت می‌کنم که پاسدار کشور و جان و مال ماست. آماده‌ام تا در دفاع از آن‌ها جانم را فدا کنم.

۲. هرگز به اراده خویش تسلیم نخواهم شد. اگر فرمانده باشم، هرگز مردانم را که هنوز راهی برای مقاومت دارند تسلیم نخواهم کرد.

۳. اگر اسیر شوم، با تمام وجود مقاومت خواهم کرد. برای فرار و کمک به فرار دیگران از هیچ تلاشی فروگذار نخواهم کرد. نه پذیرای آزادی مشروط از جانب دشمن خواهم شد و نه خواهان مساعدت خاص.

۴. اگر در جنگ اسیر شوم، به پیمانم با همسلول‌هایم وفادار خواهم ماند. هیچ اطلاعاتی را لو نخواهم داد و در هیچ عملیاتی که ممکن است برای همپالکی‌هایم زیان‌آور باشد شرکت نخواهم کرد. اگر مقامی مافوق باشم، فرماندهی را به دست خواهم گرفت. در غیر این صورت از اوامر قانونی بالادستانم اطاعت خواهم کرد و به هر طریقی آن‌ها را پشتیبانی خواهم کرد. ۵. اگر در جنگ اسیر شوم، حین بازجویی موظفم فقط نام، رتبه، کد پرسنلی و تاریخ تولدم را بدهم. تا سرحد توان از جواب دادن به سؤلاتِ بیشتر طفره خواهم رفت. هیچ بیانیه شفاهی یا کتبی‌ای نخواهم داد که خیانت به کشورم و متحدانش یا آرمانشان قلمداد شود.

۶. هرگز از یاد نخواهم برد که مبارزی آمریکایی‌ام و مسئول اعمالم هستم و سرسپرده اصولی که کشورم را رهایی می‌بخشد. به خدایم و به ایالات متحده آمریکا اعتماد دارم (The New York Times, August ۱۸, ۱۹۵۵).

وزیر امور خارجه در گزارشی که درباره این توصیه‌ها افزوده تصدیق کرده که جنگ مدرن یکایک شهروندان را به چالش کشیده و روان تک‌تک شهروندانْ خط مقدمِ نهایی این جنگ سرد است.

همزمان آیین‌نامه‌ای ارائه شده که مختصاتش به‌روشنی تعریف شده و به اسرای جنگی آمریکایی ابلاغ می‌کند که پس از اسارت چگونه رفتار کنند. اگرچه قبلاً چنین آیین‌نامه‌ای وجود نداشته، در این گزارش آمده: «سربازان آمریکایی در همه جنگ‌ها نشان داده‌اند به‌آسانی تسلیم نمی‌شوند، آن‌ها هرگز با افراد زیاد تسلیم نشده‌اند، و در کل این سربازان در زمان اسارت نیز به نام آرمان کشورشان عملکرد ستایش‌آمیزی داشته‌اند.»

این گزارش ضمن تشریح حملات جسمانی به زندانیان ــ نظیر رژه مرگ، گرسنگی، فلاکت، سرما، شکنجه، بیماری، و خفت و خواری ــ کانون توجهش بر همه اَشکال تعرض روانی‌ای متمرکز است که هدف از به‌کارگیری آن‌ها گرفتن اعترافات کاذب و اطلاعات نظامی از سربازان و مسموم کردن ذهنشان با افکار توتالیتر است. هدف دشمن نخست فروپاشی روانی رهبران و سردرگمی افسرانی بود که به‌آسانی در سربازان خود اثر می‌گذارند. سپس رفته‌رفته هر کس می‌بایست مشقتِ مغزشویی را از سر می‌گذراند. سیل تبلیغات دشمن با تمام سرعت به راه افتاد. این تاخت‌وتازِ القایی به اذهانی رسید که به مباحث بسیار تخصصی عادت نداشتند؛ اذهانی که فرهیخته نبودند و تا حدی درباره کمونیسم و تاکتیک‌هایش سردرگم بودند. مغایرت‌های درونی در استدلالات فردی ممکن بود به‌آسانی دستخوش حمله شود و او را به اطاعت کورکورانه وادارد.

این گزارشْ پشتیبان تربیت گسترده‌تر و ماهرانه‌تر سربازان (و شهروندان) در خصوص باورها و مسئولیت‌های اساسی ما و بسیج اذهان برای تنافر آتی «ایده‌ها» و «اراده‌ها» ست. در کمیته مشاوره وزیر امور خارجه، اختلاف آرای چشمگیری وجود داشت که پیش‌نویس آیین‌نامه را در حدِ فاصل بین دیدگاهی انعطاف‌ناپذیر و دیدگاه نرم‌تر آزادی بیان تنظیم می‌کرد. گروه اول معتقد بود هر سربازی باید تا پایان مقاومت کند؛ گروه دوم باور داشت در پایان می‌توان هر کسی را به اطاعت واداشت.

با وجود این، همه سربازان باید برای مقاومت و رویگردان نشدن از کشور، خدمات و همپالکی‌های خود به طور ویژه‌ای تربیت شوند.»