کتاب حقیقت عاشورا

کتاب حقیقت عاشورا نوشتهٔ محمد اسفندیاری است. نشر نی این کتاب را منتشر کرده است. نویسنده در این اثر از از عاشورای حسین (ع) تا تحریفات عاشورا سخن گفته است.

درباره کتاب حقیقت عاشورا

کتاب حقیقت عاشورا گامی است در ماهیت‌شناسی نهضت امام حسین و تحریفاتی که دربارهٔ آن رخ داده است. این کتاب را می‌توان در ادامه دو کتاب «عاشوراشناسی» و «کتاب‌شناسی تاریخی امام حسین (ع)» نوشتهٔ محمد اسفندیاری دانست. با این سه‌گانه، که برای حل سه مسأله نگاشته شده‌اند،  پروندهٔ عاشورانگاری این نویسنده بسته می‌شود. محمد اسفندیاری در این تلاش کرده است تا ابعاد مختلف نهضت امام حسین را بررسی کند: از حماسهٔ اما حسین (ع) تا کوشش او برای جلوگیری از جنگ، از ستم‌ستیز بودن امام حسین تا عقلانی بودنش و پرهیزش از افراطگرایی، از درس‌هایی که از امام حسین می‌توان آموخت، تا عبرت‌هایی که از مخالفانش باید فراگرفت، از اینکه امام حسین چه می‌گفت، تا اینکه مخالفانش چه می‌گفتند و عاشورا نزاع چه با چه بود. به عقیدهٔ نویسنده از آن عاشورا تا عاشورایی که در تصوّ ماست، تفاوت‌های بسیاری وجود دارد. او این اثر را برای تحریف‌زدایی و راززدایی از عاشورا نگاشته است.

خواندن کتاب حقیقت عاشورا را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران مطالعه در باب واقعهٔ عاشورا پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب حقیقت عاشورا

«با گستردگی عزاداری در سده‌های اخیر و ابزارها و امکاناتی که در عصر حاضر به وجود آمده، لازم است فقهای شیعه به فقه عزاداری بپردازند و بایدها و نبایدهای آن را تبیین کنند. اکنون حتّی یک کتاب در باره فقه عزاداری وجود ندارد، حال آنکه مردم در هر سال، دو ماه عزاداری می‌کنند و باید احکام آن را بدانند.

سالها پیش، هنگامی که آیت‌اللّه بروجردی به شبیه‌خوانی اعتراض کرد، گروهی نزد ایشان رفته، گفتند: «ما در تمام سال مقلّد شما هستیم الاّ این سه- چهار روز که ابدا از شما تقلید نمی‌کنیم.» دیگران هم که با بدعتها و خرافات مبارزه می‌کنند، متّهم می‌شوند که با دستگاه امام حسین و شعائر حسینی مخالفت می‌کنند. این چنین است که عدّه‌ای عوامزده و عوامفریب، با این سخنان، دهان آگاهان را می‌بندند و از آنان می‌خواهند که دیده‌ها را نادیده بگیرند. چاره چیست؟

یک راه این است که حوزه‌های علمیه به فقه عزاداری بپردازند و همه احکام آن را استخراج کنند و در قالب رساله‌های علمیه و عملیه به مردم ابلاغ نمایند. این کار باید چنان جدّی گرفته شود که مخالفت عوام با آن غیر ممکن شود و کسی نتواند بگوید ما در این مسأله تقلید نمی‌کنیم. امّا این کار ممکن نمی‌شود مگر اینکه روحانیت اصلاح‌طلب گامی فراپیش نهد و ترس و تقیه را کنار بگذارد و خود را قربانی «پاکسازی عزاداری» کند؛ همان کاری که علاّمه امین با کتاب التّنزیه فی اعمال الشّبیه کرد. اینکه بعضی گفته‌اند «عزاداری در حدّ فقه ما نیست و فوق مسائل فقهی است»، تن زدن از مسؤولیت است و ناشی از ترس از عوام.

ناگفته نماند بعضی در مخالفت با قمه‌زنی چنان به افراط افتادند که سرانجام به ورطه بهتان کشیده شدند و پای استعمار و عمّال بیگانه و توطئه و نقشه خارجی را به میان کشیدند. ایشان با تبلیغ اینکه منشأ قمه‌زنی دولت انگلستان است، مدّعی شدند که این دولت برای بدنام کردن مراسم عزاداری، قمه‌زنی را در میان شیعیان رواج داد. بخوانید که نوشته‌اند: «کوبیدن شمشیر بر سر و پیشانی در سوگ سید الشّهدا (ع) در روز عاشورا، توسّط استعمار انگلیس از هند به ایران و عراق رخنه نمود.» همچنین محمّد حسن اختری، دبیر کلّ مجمع جهانی اهل بیت، در همایش پیرغلامان حسینی در سال ۱۳۹۶ اعلام کرد: «انگلیس دولت استعماری است که حدّاقل چهارصد سال است علیه منطقه اسلامی توطئه کرده و آن را اجرا می‌کند. وقتی دولت انگلیس پانزده هزار قمه می‌خرد و در میان عزادارها تقسیم می‌کند، آیا سفارت و دولت انگلیس دلش برای امام حسین سوخته است؟»

مانند این سخنان را بارها خوانده و شنیده‌ایم، امّا بدون اینکه دلیل و سندی ارائه شده باشد. این ادّعاها، دروغ محض است و حتّی اگر خوشبین باشیم، نمی‌توان گفت ناشی از نظریه توطئه و بدبینی بیمارگونه و انگلیس‌هراسی، و یادآور حکایتهای کتاب دون کیشوت و دایی جان ناپلئون است. واقعیت این است که اکنون در میان عدّه‌ای چنین رسم شده است که با هر چه و هر که درافتند، به دشمن خارجی نسبتش می‌دهند تا با این ترفند، مردم را بترسانند و بر حذر دارند. چنین کاری را نمی‌توان توهّم توطئه یا سوء ظنّ مفرط خواند، بلکه باید «نشانی غلط دادن» و «رد گم کردن» و «نعل وارونه زدن» نامید. قمه‌زنی را هم به انگلستان نسبت دادن، از این گونه حیله‌هاست و، علاوه بر این، بهتانی است به فقهایی که به جواز آن فتوا داده‌اند. من ضمن مخالفت با قمه‌زنی، نسبت دادن آن را به انگلستان، تهمت می‌دانم و خروج از اخلاق مخالفت.»