کتاب روش شناسی تفسیر قرآن

قرآن تنها کتاب آسمانی است که بی‌هیچ کم و کاست و پیراسته از هرگونه دخل و تصرف، گفتار و پیام الهی را در اختیار ما آدمیان قرار داده است. از کنار قرآن به عنوان تنها و مهم‌ترین پدیده آسمانی که حامل و حاوی گنج‌های بی‌پایان و بی‌منتها است، نمی‌توان به سادگی گذشت و همین ویژگی ممتاز قرآن است که آن را سرآمد همه کتب زمینی و آسمانی قرار داده است و به اذعان هر صاحب‌نظری، تاریخ دربارۀ هیچ کتابی به‌سان قرآن، این همه تحقیق و پژوهش را شاهد نبوده و نیست.پیداست که معرفی قرآن در سایۀ ژرف‌اندیشی در آیات و استخراج مفاهیم و مدالیل آن‌ها قابل تحقق است؛ یعنی کاری که باید در قالب تفسیر و از سوی مفسران قرآن انجام گیرد. به عبارت روشن‌تر، جهانیان تشنۀ معرفت، باید از رهگذر فرآیند تفسیر با پیام‌های قرآن آشنا شوند. از این جهت تفسیر قرآن به شیوه‌های گوناگون و برای سطوح مختلف مخاطبان، هماره باید در دستور کار عالمان دین قرار گیرد.

مباحث کتاب «روش شناسی تفسیر ترتیبی قرآن» در بیش از بیست کارگاه «روش‌شناسی تفسیر» در شهرهای مختلف کشور مطرح شده و مخاطبان آن عموماً اساتید محترم گروه‌های معارف و فضلای حوزه و دانشگاه بوده‌اند، در طول این درس و بحث‌ها و به یمن نقدها یا پیشنهادهای اساتید فرهیخته، اصلاح و کامل شده است. علاوه بر این، مباحث کتاب در برخی از مراکز تخصصی حوزۀ علمیه قم، نظیر مرکز تخصصی تفسیر، مرکز تخصصی مهدویت و دانشگاه معارف اسلامی تدریس شده و بخش‌هایی از کتاب در شماری از جلسات مؤسسه «معارف وحی و خرد» که با حضور دوستان قرآن‌پژوه برگزار می‌شود، نقد و بررسی شده است.

مباحث کتاب در پنج بخش به شرح ذیل انعکاس یافته است:

بخش اول: «بازشناخت کلیاتی در زمینه روش‌شناسی تفسیر»؛

بخش دوم؛ «روش‌شناسی تفسیر سوره‌ها» شامل ده فصل است که در آن‌ها مراحل ده‌گانۀ تفسیر سوره‌های قرآن مورد بازکاوی قرار گرفته‌اند؛

بخش سوم: «روش‌شناسی تفسیر آیات» مراحل تفسیر آیات در ده فصل مورد بررسی قرار گرفته است؛

بخش چهارم: مباحث تطبیقی؛ برای آن که جایگاه مبحث روش‌شناسی تفسیر و میزان اهتمام مفسران فریقین به این امر به صورت تطبیقی روشن گردد، روش شش تفسیر از مهم‌ترین تفاسیر شیعه و اهل‌سنت دربارۀ سوره اخلاص مورد بررسی قرار گرفته است؛

بخش پنجم: مباحث الحاقی؛ در این بخش از کتاب، دو فصل به شرح ذیل آمده است:

فصل اول: «روش‌شناسی تفسیر موضوعی» و فصل دوم: گزارش نشست علمی «روش‌شناسی تفسیر ترتیبی».